Πουλιά της Ελλάδας

Ο Γερακοτσιροβάκος (Curruca nisoria)

Ο Γερακοτσιροβάκος (Curruca nisoria) είναι ο μεγαλύτερος τσιροβάκος της Ευρώπης, ένα ρωμαλέο στρουθιόμορφο, με συμπεριφορά που μοιάζει περισσότερο με τους κεφαλάδες, παρά με τα ξαδέρφια του, τους ντροπαλούς και αφανείς τσιροβάκους.

Παλιότερα στην Ελλάδα λεγόταν Ψαλτοτσιροβάκος, λόγω του πλούσιου ρεπερτορίου από κελαρυστές τρίλιες. Πράγματι, το τραγούδι, που θυμίζει εκείνο του Μαυροσκούφη, χωρίς να είναι ιδιαίτερα μελωδικό, είναι δυνατό και ποικίλο. Πάντως, σε πλήρη αντίθεση με το Μαυροσκούφη, που κελαηδά πάντα κρυμένος στην ασφάλεια των κλαδιών των θάμνων, ο Γερακοτσιροβάκος διαλαλεί την παρουσία του - και οριοθετεί την επικράτειά του - από την κορυφή ενός δέντρου.

×

Τα πουλιά της Ελλάδας
Αρσενικός Γερακοτσιροβάκος (Curruca nisoria), Ε.Π. Δαδιάς

Ο Γερακοτσιροβάκος είναι ένας μεταναστευτικός τσιροβάκος: μετά τη χειμερινή περίοδο, που την περνά στην κεντρική Αφρική, διασχίζειτην Άνοιξη τη Μεσόγειο και διασπείρεται στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη και δυτική και κεντρική Ασία, όπου θα αναραχθεί. Ένας αριθμός από πουλιά θα παραμείνουν στα βουνά των βορείων συνόρων μας, από τον Τόμαρο και την Πρέσπα μέχρι τη Ροδόπη και τη Δαδιά και σε υψόμετρα από 400 μέχρι 1600 μέτρα, όπου θα ζευγαρώσουν και θα φωλιάσουν.

Πολύ διακριτικός πριν και μετά το ζευγάρωμα, ο Γερακοτσιροβάκος είναι έντονα κινητικός και θορυβώδης κατά την διεκδίκηση της περιοχής αναπαραγωγής, οπόταν το αρσενικό οριοθετεί την επικράτειά του με γρήγορες και αποφασιστικές πτήσεις. Το θηλυκό είναι πάντα κρυπτικό.

Τα πουλιά της Ελλάδας
Αρσενικός Γερακοτσιροβάκος (Curruca nisoria), Γράμμος

Ο βιότοπός του, τουλάχιστον τη χώρα μας, είναι ένα τοπίο που έχει διαμορφωθεί σε μεγάλο βαθμό από την κτηνοτροφία μικρών ζώων: ομαλές πλαγιές με ψηλούς αλλά αραιούς φυλλοβόλους θάμνους και ανάλογης μορφής πλατύφυλλα δέντρα, συχνά σε πλουτώνια ή σχιστολιθικά υποστρώματα που κρατούν ψηλές πόες μέχρι αργά το καλοκαίρι. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η έδρα της κτηνοτροφικής δραστηριότητας δεν είναι μακριά ή η περιοχή εμπίπτει στις ζώνες ημερήσιας βόσκησης των κοπαδιών. Οι θέσεις αυτές, άλλωστε, βρίθουν από ιπτάμενα έντομα, που ενδημούν στις κοπριές και τα οποία αποτελούν το κύριο αντικείμενο διατροφής του πουλιού.

×

Τα πουλιά της Ελλάδας
Αρσενικός Γερακοτσιροβάκος (Curruca nisoria), Ε.Π. Δαδιάς

Στο πεδίο, ο Γερακοτσιροβάκος είναι απαραγνώριστος: το αρσενικό είναι μεγάλο (έως 17 εκ., λίγο μικρότερος, αλλά πολύ πιο λεπτοφτιαγμένος από ένα Κοτσύφι), με ογκώδες κεφάλι, καφε-γκρί πλάτη και ανοιχτό γκρί στήθος με οριζόντιες καφε-γκρί «φολίδες». Αυτό το πιτσιλωτό πρότυπο, που θυμίζει εκείνο του Ξεφτεριού, του χαρίζουν άλλωστε το όνομά του, τόσο το ελληνικό (Γερακο-τσιροβάκος), όσο και το λατινικό (nisoria, από το διωνυμικό όνομα του Ξεφτεριού, Accipiter nisus). Χαρακτηριστική είναι επίσης η λαμπερή κίτρινη ίριδα στα ενήλικα πουλιά. Ωστόσο, το πιο ασφαλές κριτήριο είναι η τολμηρή, κυριαρχική συμπεριφορά του ανάμεσα στα άλλα πουλιά του θαμνώνα, όπως οι Αετομάχοι, που παρόλο τον τίτλο τους είναι σιωπηλοί και στωικοί, οι άλλοι τσιροβάκοι, τα φιλήσυχα τσιχλόνια και οι λαλίστατες Δεντροκελάδες.

Τα πουλιά της Ελλάδας
Αρσενικός Γερακοτσιροβάκος (Curruca nisoria), Γράμμος

Κυρίως εντομοφάγος, ο Γερακοτσιροβάκος στρέφεται στους - ώριμους πλέον - μαλακούς καρπούς της περιοχής του κατά την φθινοπωρινή ετοιμασία του για το ταξίδι της επιστροφής. Πάντως στην Ελλάδα, όλες οι γνωστές περιοχές αναπαραγωγής προσφέρουν άφθονα έντομα μέχρι και τα τέλη Σεπτέμβρη.

Κείμενο & φωτογραφίες: Τ. Αδαμακόπουλος

topoguide greece

ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Φωτογραφίες και περιγραφές των σημαντικότερων πουλιών της Ελλάδας περιλαμβάνονται στους οδηγούς που αποκτώνται μέσα από την εφαρμογή topoguide greece.

Το topoguide greece είναι διαθέσιμο για συσκευές Android από το Play Store της Google topoguide greece.

Το topoguide greece είναι επίσης διαθέσιμο για συσκευές iOS (iPhone και iPad) από το App Store της Apple Topoguide Greece.

Κάθε περιοχή περιέχει έναν πλούσιο οδηγό στη γεωγραφία, τη φύση και τον πολιτισμό της περιοχής και παρέχει ενεργητική πλοήγηση κατά μήκος δεκάδων πεζοπορικών και ορειβατικών διαδρομών.