Πουλιά της Ελλάδας: O Μαυρόγυπας
Πουλιά της Ελλάδας
O Μαυρόγυπας (Aegypius monachus)
Ο Μαυρόγυπας (Aegypius monachus) είναι ο μεγαλύτερος γύπας του Παλαιού Κόσμου, μια επιβλητική φτερωτή μορφή, γνωστή και σεβαστή από την βαθιά αρχαιότητα. Το όνομα του γένους προέρχεται απ΄ευθείας από το αρχαιοελληνικό «αἰγυπιός», όρος που αναφερόταν σε ένα αρπακτικό ανάμεσα στους γύπες και τους αετούς: σήμερα θα λέγαμε ότι το είδος αυτό είναι ο Γυπαετός, όνομα που αντανακλά ακριβώς την ενδιάμεση αυτή μορφή.
Το όνομα του είδους, monachus, είναι μια - ποιητική αδεία - αναφορά στο φαλακρό κεφάλι και την τραχηλιά του πουλιού, που συνθέτουν μια εικόνα που παραπέμπει στα ξυρισμένα κεφάλια και τις κουκούλες των καθολικών μοναχών του Μεσαίωνα. Το τελικό, διωνυμικό όνομα Aegypius monachus αντανακλά μια «σκοτεινή», δυσοίωνη προσωπικότητα, που ταιριάζει σε ένα γιγαντιαίο, πτωματοφάγο αρπακτικό.
Το ελληνικό όνομα Μαυρόγυπας αναφέρεται πετυχημένα στον πολύ σκούρο καφέ τόνο του πουλιού, που διαφέρει σαφώς από τα κρεμ-καφετιά χρώματα του Όρνιου, του Γυπαετού και του Ασπροπάρη, ενώ το νεότερο αγγλικό «Cinereous vulture», σταχτό-γυπας, χρησιμοποιήθηκε πρόσφατα για να αποδεσμεύσει το ορθότερο «Black vulture», μαυρό-γυπας, το οποίο αποδόθηκε σε αμερικάνικο είδος γύπα.
O Μαυρόγυπας (Aegypius monachus)
Πατήστε για μεγέθυνση
O Μαυρόγυπας (Aegypius monachus)
O Μαυρόγυπας είναι ένα απο τα μεγαλύτερα και βαρύτερα ιπτάμενα πλάσματα του πλανήτη, λίγο μεγαλύτερος από το Κόνδορα: το άνοιγμα των φτερών του φτάνει τα 3.1 μέτρα και το βάρος του τα 14 κιλά.
Είναι πουλί των ανοιχτών εκτάσεων ποικίλων υψομέτρων, όπως οι στέππες της Κεντρικής Ασίας, οι ορεινές κοιλάδες της Ανατολίας και τα αλπικά λιβάδια του Θιβέτ - μια ειδική αιματολογική προσαρμογή του επιτρέπει να ζει σε πολύ μεγάλα υψόμετρα. Η ευρωπαϊκή κατανομή του περιλαμβάνει τις επανεισαχθείσες ομάδες της Γαλλίας, τους ιβηρικούς πληθυσμούς και τις αποικίες των Βαλκανίων (ανάμεσα στις οποίες η μεγάλη ομάδα της Δαδιάς). Ο μεγαλύτερος πληθυσμός της Δυτικής Παλαιαρκτικής ζει στην Τουρκία.
Μοναχικό πουλί, ζε σε χαλαρές ομάδες που συσπειρώνονται επ' ευκαιρία τροφικών προκλήσεων (μεγάλα κουφάρια και ταΐστρες) ή συγκατοίκησης στις θέσεις φωλεοποίησης (ορθοπλαγιές, συστάδες μαυρόπευκων).
O Μαυρόγυπας (Aegypius monachus)
Ως τυπικό πτωματοφάγο, τρέφεται με κάθε είδους ζωϊκά κατάλοιπα, από κουφάρια προβάτων και αγελάδων (στα δυτικά) έως νεκρά γιάκ και μαρμότες στα ανατολικά της κατανομής του. Είναι ο ισχυρότερος από τους τέσσερις ευρωπαϊκούς γύπες και αυτός που πρώτος θα σκίσει με το δυνατό ράμφος του το νεο-εντοπισθέν πτώμα: τα άλλα πτωματοφάγα και οπουρτινιστικά πουλιά και κυρίως τα όρνια του παραχωρούν την προτεραιότητα, μένοντας λίγο πιο πίσω.
Είναι πλέον, μαζί με το Γυπαετό, οι σπανιότεροι γύπες της Ευρώπης: λόγω των πιο σύγχρονων πρακτικών υγιεινής στην κτηνοτροφία - που πρακτικά εξάλειψαν τα πτώματα κατοικίδιων ζώων -, αλλά και λόγω της εκτεταμένης χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων για την καταπολέμηση επιβλαβών ειδών, οι πληθυσμοί του Μαυρόγυπα μειώθηκαν δραματικά ή χάθηκαν στο μεγαλύτερο μέρος της δυτικής Παλαιαρκτικής. Σήμερα, ο παγκόσμιος πληθυσμός εκτιμάται σε περίπου 2000 ζευγάρια στην Ευρώπη και λίγο πάνω από 5000 ζευγάρια στην Ασία.
Κείμενο & φωτογραφίες: Τ. Αδαμακόπουλος
topoguide greece
ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Το topoguide greece είναι διαθέσιμο για συσκευές Android από το Play Store της Google topoguide greece.
Το topoguide greece είναι επίσης διαθέσιμο για συσκευές iOS (iPhone και iPad) από το App Store της Apple Topoguide Greece.
Κάθε περιοχή περιέχει έναν πλούσιο οδηγό στη γεωγραφία, τη φύση και τον πολιτισμό της περιοχής και παρέχει ενεργητική πλοήγηση κατά μήκος δεκάδων πεζοπορικών και ορειβατικών διαδρομών.
