Η λεκάνη του Εχίνου
Η οροσειρά της Ροδόπης
Η λεκάνη του Εχίνου
Όλη η λεκάνη του Εχίνου είναι κατάφυτη από βελανιδιές και άλλα φυλλοβόλα, ενώ η ζώνη της συνοριογραμμής που διατηρεί υψόμετρα πάνω από 1000 μέτρα, καλύπτεται από οξιές και κωνοφόρα.
Κατοίκηση
Οι ορεινές λεκάνες του Εχίνου περιλαμβάνουν πολλούς οικισμούς Πομάκων, με κυριότερους τον ίδιο τον Εχίνο, τη Σμίνθη και τις Σάτρες.
Οι κάτοικοι της περιοχής είναι ένας αβέβαιας εθνοτικής προέλευσης πληθυσμός με σλαβικές πολιτισμικές και γλωσσικές επιρροές που εγκαταστάθηκε στη Ροδόπη από την πρώιμη βυζαντινή περιόδο και προσδιορίζονται με το ασαφές φυλετικό «Πομάκοι» (Pomak στα βουλγάρικα, παλιότερα χρησιμοποείτο το Αχριάν - οι έλληνες ιστορικοί του 19ου αιώνα τους ονόμαζαν Αχριγιάν(ν)ηδες). Σήμερα θεωρούνται ως εξισλαμισμένο - αρχικά χριστιανικό - αγροτικό φύλο της Ροδόπης που ζουν στις δυο πλευρές των συνόρων και μιλούν μια σλαβικής ετυμολογίας και γραμματικής γλώσσα, με πολλά ελληνικά δάνεια, κυρίως ρήματα. Ο εξισλαμισμός των πομάκικων χωριών της Ροδόπης ολοκληρώθηκε μέσα στον 18ο αιώνα και σε πολλές περιπτώσεις η προσχώρηση στο Ισλάμ ήταν επιφανειακή και παράλληλα διατηρήθηκε ένας κρυπτοχριστιανισμός. Μετά τα μέσα του 20ου αιώνα, η μουσουλμανική επιρροή εντάθηκε λόγω της ατεκμηρίωτης επιλογής της ελληνικής διοίκησης να απομονώσει την περιοχή, ωστόσο από τις αρχές του 21ου αιώνα όλο και περισσότεροι Πομάκοι εγκαθίστανται στην Ξάνθη, όπου εντάσσονται κοινωνικά και επαγγελματικά.
Οι Πομάκοι κατοικούν σε λίγες δεκάδες χωριά στα ορεινά της Ξάνθης και της Κομοτηνής, αλλά και στην πόλη της Ξάνθης, όπου είχαν παλιότερα δική τους συνοικία, τον Αχριάν Μαχαλά, ενώ τις τελευταίες δεκαετίες ζουν κυρίως στη μουσουλμανική συνοικία Σαμακώβ. Σύμφωνα με τρεις διαδοχικές απογραφές του 20ου αιώνα (1928, 1940 και 1951, στις οποίες δηλωνόταν και η μητρική γλώσσα), τα πομάκικα ήταν η βασική γλώσσα 16-18.000 ατόμων. Πιο πρόσφατες εκτιμήσεις διαφόρων μελετητών αναφέρονται στον πληθυσμό των Πομάκων στην Ελλάδα με μεγέθη που κυμαίνονται από 25 έως 40.000 άτομα, όλοι όμως συμφωνούν ότι ο μεγαλύτερος πληθυσμός ζει στο νομό Ξάνθης. Οι έλληνες Πομάκοι είναι εξοικειωμένοι στην επαφή τόσο με τον ελληνόφωνο πληθυσμό, όσο και με το τουρκόφωνο στοιχείο: οι μικτοί γάμοι Πομάκων-Τουρκόφωνων είναι σχετικά συχνοί, ενώ οι γάμοι Πομάκων-ελληνόφωνων είναι κάπως ασυνήθεις, αλλά όχι σπάνιοι (αφορούν βέβαια Πομάκους που έχουν βαπτιστεί Χριστιανοί).
Η πρόσφατη ιστορία της περιοχής συνοψίζει τις ζυμώσεις της ΝΑ Βαλκανικής. Στην πρώτη περίοδο των Βαλκανικών Πολέμων, μέσα σε μια και μόλις χρονιά, το 1913, η περιοχή παλλινδρόμησε ανάμεσα σε τέσσερις καταστάσεις: αρχικά τα βουλγαρικά στρατεύματα μπήκαν στην περιοχή των ελληνικών πομάκικων χωριών και ανάγκασαν τους κατοίκους σε βίαιο εκχριστιανισμό, στη συνέχεια οι βουλγαρικές δυνάμεις απωθήθηκαν από τον ελληνικό στρατό, ο οποίος ενθάρρυνε τοπικά μουσουλμανικά αντάρτικα σώματα που σκόπευαν να κηρύξουν την περιοχή αυτόνομη προκειμένου να μην περάσει σε βουλγαρική κυριαρχία και τελικά Τουρκία και Βουλγαρία ήρθαν σε συμφωνία για την ένταξη της περιοχής στη βουλγαρική επικράτεια, ώστε να αποφευχθεί η ανεξαρτησία της, με αποτέλεσμα να ξεκινήσει νέος κύκλος βίαιων επεισοδίων από τη βούλγαρική διοίκηση κατά των Πομάκων. Η τελευταία αυτή εξέλιξη διήρκεσε έξι χρόνια, μέχρι το 1919, οπότε η περιοχή τέθηκε υπό το καθεστώς της «Διασυμμαχικής Θράκης», δηλαδή κάτω από τον έλεγχο γαλλικής στρατιωτικής αρχής με τη συνεργασία των ελληνικών αρχών. Ένα χρόνο μετά, η περιοχή εντάχθηκε στην ελληνική επικράτεια με τη συνθήκη των Σεβρών.
Η αταξία αυτή επαναλήφθηκε στον Β Παγκόσμιο Πόλεμο. Με την διάσπαση του ελληνικού μετώπου το 1941, τα γερμανικά στρατεύματα παρέδωσαν στους Βούλγαρους όλη την περιοχή της Δυτικής Θράκης, στα χέρια των οποίων παρέμεινε μέχρι και τα τέλη του 1944. Μετά ένα σύντομο επεισόδιο εμφυλίων αντιπαραθέσων (ΕΛΑΣ-Εθνικός Στρατός), η περιοχή εντάχθηκε πάλι στην ελληνική επικράτεια το 1949 με τη συνθήκη των Παρισίων.
Έκτοτε και επί μισό αιώνα η περιοχή βρέθηκε υπό στρατιωτικό έλεγχο, με φυλάκιο και μπάρα στη διασταύρωση του Εχίνου. Η μπάρα και ο στρατιωτικός έλεγχος αποσύρθηκε μόλις το 1995.
Την περιοχή διασχίζει ο επαρχιακός δρόμος που εξυπηρετεί τις Θέρμες και συνεχίζει προς Βουλγαρία, με πρώτο σταθμό το Zlatograd.
Κείμενο και φωτογραφίες: Τ. Αδαμακόπουλος
Πηγές
Χατζηδημητρίου Σ. 2005. Τοπωνυμιολογική θεώρηση των Πομάκικων οικισμών του νομού Ξάνθης. Διδ. διατριβή, Φιλοσοφική Σχολή, ΑΠΘ
topoguide Greece
Η περιοχη του Εχινου
Ο οδηγός Εθνικό Πάρκο Ροδόπης topoguide είναι διαθέσιμος για συσκευές Android μαζί με άλλες δεκάδες περιοχές της Ελλάδας, μέσα στη γενική εφαρμογή topoguide Greece. Το Εθνικό Πάρκο Ροδόπης περιλαμβάνεται στην ομάδα των Εθνικών Πάρκων Ελλάδας. Αποκτήστε τον οδηγό Εθνικό Πάρκο Ροδόπης topoguide ως in-app purchase μέσα από την εφαρμογή.
Ο οδηγός Εθνικό Πάρκο Ροδόπης topoguide είναι επίσης διαθέσιμος για συσκευές iOS (iPhone και iPad) μέσα από την γενική εφαρμογή πεζοπορικών περιοχών Topoguide Greece. Αποκτήστε τον οδηγό Εθνικό Πάρκο Ροδόπης topoguide ως in-app purchase μέσα από την εφαρμογή.
Είναι πολύ ενδιαφέρον ότι το topoguide Greece έχει τη δυνατότητα ταυτόχρονης απεικόνισης από πέντε έως και δεκαπέντε περιοχών, επιτρέποντας έτσι την συνολική προβολή πολλών Εθνικών Πάρκων της Ελλάδας και την εύκολη εναλλαγή των διαδρομών, των εκατοντάδων Σημείων Ενδιαφέροντος και των δεκάδων σελίδων του οδηγού με τις αναρίθμητες φωτογραφίες.