Τα πουλιά της Γκιώνας

Η φύση της Γκιώνας

Τα πουλιά της Γκιώνας

Οι βιότοποι της Γκιώνας: Η βραχώδης ζώνη Συκιάς-Λαζορέματος-Λευκαδιτίου είναι το μεγαλύτερο σύμπλεγμα ορθοπλαγιών της Ελλάδας
Οι βιότοποι της Γκιώνας
Η βραχώδης ζώνη Συκιάς-Λαζορέματος-Λευκαδιτίου είναι το μεγαλύτερο σύμπλεγμα ορθοπλαγιών της Ελλάδας

Πέμπτο βουνό σε υψόμετρο στην Ελλάδα, η Γκιώνα συνέχεται ορεογραφικά με τα Βαρδούσια και την Οίτη, συμμετέχοντας στη δημιουργία ενός μεγάλου ορεινού αμφιθεάτρου γύρω από την κοιλάδα του Μόρνου. Γεωλογικά και κατά συνέπεια και τοπιολογικά, η Γκιώνα διαφοροποιείται από τα γειτονικά βουνά και κατά κάποιο τρόπο τα συμπληρώνει.

Οι βιότοποι της Γκιώνας

Οι βιότοποι της Γκιώνας: Η περίμετρος του κύκλου των κορυφών (εδώ ο Πύργος) καλύπτεται από ελατοδάση. Στο πρώτο πλάνο η Στρώμη
Οι βιότοποι της Γκιώνας
Η περίμετρος του κύκλου των κορυφών (εδώ ο Πύργος) καλύπτεται από ελατοδάση.
Στο πρώτο πλάνο η Στρώμη
  • Δυτικά, τα Βαρδούσια, τυπικό παιδί της τεκτονικής ενότητας Πίνδου, εμφανίζουν συνεχείς εναλλαγές φλύσχη και ασβεστόλιθου και εναλλάσσουν μεγάλα λιβάδια με πηγές και ρέματα μόνιμης ροής. Είναι μια ζώνη εκτατικής κτηνοτροφίας.

  • Αντίκρυ, η Οίτη έχει ένα μεγάλο κάλυμα φλύσχη που κατευθύνει σημαντικές απορροές προς την ανατολική ασβεστολιθική όψη της, απόκρημνη και χαραγμένη από παράλληλα φαράγγια. Ως καρδιά του Εθνικού Πάρκου Οίτης-Μαλιακού, η ορεινή ζώνη της Οίτης δεν βόσκεται και δεν υλοτομείται.

  • Στη μέση, η Γκιώνα, πίσω από τις πανύψηλες ασβεστολιθικές ορθοπλαγιές που ορθώνει πάνω απο το ρήγμα του Μόρνου, απλώνει μεγάλες και πλούσιες σε βωξίτη πετρώδεις καρστικές λεκάνες και άνυδρες χαράδρες προς την κεντρική Φωκίδα. Η Γκιώνα υπήρξε επί δεκαετίες ο κύριος πάροχος βωξίτη για εξαγωγές και την τοπική βιομηχανία.
Οι βιότοποι της Γκιώνας: Χαρακτηριστική εικόνα των εσωτερικών καρστικών λεκανών της Γκιώνας (εδώ λεπτομέρεια της Ταράτσας)
Οι βιότοποι της Γκιώνας
Χαρακτηριστική εικόνα των εσωτερικών καρστικών λεκανών της Γκιώνας
Λεπτομέρεια της Ταράτσας

Στη Γκιώνα, αν και δεν υπολείπεται σε έκταση δασών από τα Βαρδούσια και την Οίτη, κυριαρχούν οι ορθοπλαγιές και τα υποαλπικά οροπέδια. Στα βραχώδη καταφύγια της κρύφθηκε και διασώθηκε ο μεγαλύτερος πυρήνας Αγριόγιδων της νότιας Ελλάδας και επιβίωσαν μερικά από τα ελάχιστα ζευγάρια Χρυσαετών της χώρας. Αντίστοιχα, οι καρστικές λεκάνες της έθρεψαν χιλιάδες γιδοπρόβατα, προσφέροντας τροφή στους τελευταίους Γυπαετούς της ηπειρωτικής Ελλάδας.

Οι βιότοποι της Γκιώνας: Οι ΝΔ πλαγιές της Γκιώνας σβήνουν πλέον στο μεγάλο ταμιευτήρα του Μόρνου, ο οποίος έχει ήδη μετατραπεί σε έναν ορεινό υγρότοπο
Οι βιότοποι της Γκιώνας
Οι ΝΔ πλαγιές της Γκιώνας σβήνουν πλέον στο μεγάλο ταμιευτήρα του Μόρνου,
ο οποίος έχει ήδη μετατραπεί σε έναν ορεινό υγρότοπο

Σε ότι αφορά στην ορνιθοπανίδα, οι ορθοπλαγιές της δυτικής πλευράς του βουνού φιλοξενούν τους ακριβοθώρητους Τοιχοδρόμους, τους συνήθεις Βραχοτσοπανάκους, τους θορυβώδεις Κόρακες, τους Γαλαζοκότσυφες κ.α. Παράλληλα, η ζώνη των καρστικών λεκανών, που απλώνεται από το όριο του δάσους μέχρι και πάνω από τα 2000 μέτρα, είναι ιδανική για πουλιά των ορεινών βιοτόπων, όπως οι Χιονοψάλτες, οι Πυρροκότσυφες, οι Χιονάδες, οι Χιονόστρουθοι και οι Κιτρινοκαλιακούδες και ταυτόχρονα αποτελούν το ιδανικό πεδίο κυνηγιού για το Χρυσαετό.

Οι βιότοποι της Γκιώνας: Ορεινά λιβάδια στο πέρασμα της Καρούτας
Οι βιότοποι της Γκιώνας
Ορεινά λιβάδια στο πέρασμα της Καρούτας

Τα δασικά είδη πουλιών ενδημούν στα μεγάλα ελατοδάση της περιμέτρου του εσωτερικού καρστικού κύκλου. Προς τα ανατολικά, τα δάση αυτά συνδέονται με τις ανάλογες ζώνες της Οίτης, ενώ προς τα νότια απλώνονται σε μακρύτατα παρακλάδια της Γκιώνας, που καταλήγουν στον αυχένα του Λιδωρικίου. Εδώ θα συναντήσουμε τα τυπικά είδη των ώριμων ελατοδασών - δρυοκολάπτες, διάφορες τσίχλες, βασιλίσκους, παπαδίτσες και δεντροτσοπανάκους.

Αρπακτικά

Μέχρι λίγες δεκαετίες πριν, στην Γκιώνα φώλιαζε ο Γυπαετός, ενώ υπήρχε και αξιόλογη αποικία Όρνιων στην περιοχή της Γραβιάς. Και τα δύο αυτά είδη έχουν πλέον εκλείψει από την περιοχή.

Φαίνεται ότι διατηρούνται 2 ακόμα ενεργές επικράτειες Χρυσαετών και φωλιάζουν αρκετοί Φιδαετοί.

Γκιώνα topoguide
Τα πουλιά της Γκιώνας
Διπλοσάινο (Accipiter gentilis)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Χρυσαετός Golden eagle Aquila chrysaetos
Φιδαετός Short-toed snake eagle Circaetus gallicus
Γερακίνα Common buzzard Buteo buteo
Σφηκιάρης European honey buzzard Pernis apivorus
Διπλοσάινο Eurasian goshawk Accipiter gentilis
Ξεφτέρι (Τσιχλογέρακο) Eurasian sparrowhawk Accipiter nisus
Πετρίτης Peregrine falcon Falco peregrinus
Βραχοκιρκίνεζο Kestrel Falco tinnunculus
Δεντρογέρακο Eurasian hobby Falco subbuteo

Νυχτοπούλια

Γκιώνα topoguide
Τα πουλιά της Γκιώνας
Χουχουριστής (Strix aluco)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Μπούφος Eagle owl Bubo bubo
Κουκουβάγια Little Owl Athene noctua
Χουχουριστής Tawny Owl Strix aluco
Γκιώνης Scops Owl Otus scops

Δρυοκολάπτες

Γκιώνα topoguide
Τα πουλιά της Γκιώνας
Πράσινος Δρυοκολάπτης (Picus viridis)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Μαύρος Δρυοκολάπτης Black woodpecker Dryocopus martius
Πράσινος Δρυοκολάπτης European green woodpecker Picus viridis
Λευκονώτης Δρυοκολάπτης White-backed woodpecker Dendrocopos leucotos
Πευκοδρυοκολάπτης Great spotted woodpecker Dendrocopos major
Μεσαίος Δρυοκολάπτης Middle spotted woodpecker Leiopicus medius
Βαλκανικός Δρυοκολάπτης Syrian woodpecker Dendrocopos syriacus
Νανοδρυοκολάπτης Lesser spotted woodpecker Dryobates minor
Στραβολαίμης Eurasian wryneck Jynx torquilla

Κορακοειδή

Γκιώνα topoguide
Τα πουλιά της Γκιώνας
Κίσσα (Garrulus glandarius)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Κόρακας Raven Corvus corax
Κουρούνα Carrion crow Corvus cornix
Κάργια Western jackdaw Corvus monedula
Κίσσα Eurasian jay Garrulus glandarius
Καρακάξα Eurasian magpie Pica pica
Κιτρινοκαλιακούδα Alpine chough Pyrrhocorax graculus

Κορακιόμορφα

Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Τσαλαπετεινός Eurasian hoopoe Upupa epops

Περιστερόμορφα

Γκιώνα topoguide
Τα πουλιά της Γκιώνας
Αγριοπερίστερο (Columba livia)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Φάσσα Common wood pigeon Columba palumbus
Αγριοπερίστερο Rock dove Columba livia

Χελιδόνια & σταχτάρες

Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Σπιτοχελίδονο Western house martin Delichon urbicum
Σταβλοχελίδονο Barn swallow Hirundo rustica
Μιλτοχελίδονο Red-rumped swallow Cecropis daurica
Βραχοχελίδονο Eurasian crag martin Ptyonoprogne rupestris
Βουνοσταχτάρα Alpine swift Tachymarptis melba
Ωχροσταχτάρα Pallid swift Apus pallidus

Ορνιθόμορφα

Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Πετροπέρδικα Rock partridge Alectoris graeca
Ορτύκι Common quail Coturnix coturnix

Κούκοι

Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Κούκος Common cuckoo Cuculus canorus

Σπίζες

Γκιώνα topoguide
Τα πουλιά της Γκιώνας
Σπίνος (Fringilla coelebs)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Καρδερίνα European goldfinch Carduelis carduelis
Σπίνος Eurasian chaffinch Fringilla coelebs
Χιονόστρουθος White-winged snowfinch Montifringilla nivalis
Χιονάδα Horned lark Eremophila alpestris
Σταυρομύτης Red crossbill Loxia curvirostra
Φανέτο Common linnet Linaria cannabina
Σκαρθάκι European serin Serinus serinus
Φλώρος European greenfinch Chloris chloris
Λούγαρο Eurasian siskin Spinus spinus
Κοκκοθραύστης Hawfinch Coccothraustes coccothraustes
Πύρρουλας Eurasian bullfinch Pyrrhula pyrrhula

Τσίχλες

Γκιώνα topoguide
Τα πουλιά της Γκιώνας
Τσαρτσάρα (Turdus viscivorus)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Τσαρτσάρα Mistle thrush Turdus viscivorus
Κεδρότσιχλα Fieldfare Turdus pilaris
Τσίχλα Song thrush Turdus philomelos
Κότσυφας Common blackbird Turdus merula
Γαλαζοκότσυφας Blue rock thrush Monticola solitarius
Πυρροκότσυφας Common rock thrush Monticola saxatilis

Τσιχλόνια

Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Τσιφτάς Corn bunting Emberiza calandra
Βλαχοτσίχλονο Ortolan bunting Emberiza hortulana
Βουνοτσίχλονο Rock bunting Emberiza cia
Σιρλοτσίχλονο Cirl bunting Emberiza cirlus

Νεροκότσυφες

Γκιώνα topoguide
Τα πουλιά της Γκιώνας
Νεροκότσυφας (Cinclus cinclus)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Νεροκότσυφας White-throated dipper Cinclus cinclus

Σπουργίτια

Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Σπιτοσπουργίτης House sparrow Passer domesticus

Κεφαλάδες

Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Αετομάχος Red backed shrike Lanius collurio

Σουσουράδες & Κελάδες

Γκιώνα topoguide
Τα πουλιά της Γκιώνας
Σταχτοσουσουράδα (Motacilla cinerea)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Σταχτοσουσουράδα Grey Wagtail Motacilla cinerea
Ωχροκελάδα Tawny pipit Anthus campestris
Νεροκελάδα Water pipit Anthus spinoletta

Κορυδαλλοί

Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Σιταρήθρα Eurasian skylark Alauda arvensis
Δεντροσταρήθρα Woodlark Lullula arborea

Παπαδίτσες, τσομπανάκοι και συγγενή

Γκιώνα topoguide
Τα πουλιά της Γκιώνας
Τοιχοδρόμος (Tichodroma muraria)
Φωτό: Λ. Σταύρακας
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Καλόγερος Great tit Parus major
Ελατοπαπαδίτσα Coal tit Periparus ater
Αιγίθαλος Long-tailed tit Aegithalos caudatus
Γαλαζοπαπαδίτσα Eurasian blue tit Cyanistes caeruleus
Τοιχοδρόμος Wallcreeper Tichodroma muraria
Καμποδεντροβάτης Short-toed treecreeper Certhia brachydactyla
Βραχοτσοπανάκος Western rock nuthatch Sitta neumayer
Δεντροτσοπανάκος Eurasian nuthatch Sitta europaea
Τρυποφράχτης Wren Troglodytes troglodytes

Τσιροβάκοι, τριλιστές & βασιλίσκοι

Γκιώνα topoguide
Τα πουλιά της Γκιώνας
Χρυσοβασιλίσκος (Regulus regulus)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Μαυροσκούφης Eurasian blackcap Sylvia atricapilla
Πυρροβασιλίσκος Common firecrest Regulus ignicapilla
Χρυσοβασιλίσκος Goldcrest Regulus regulus
Ψευταηδόνι Cetti's warbler Cettia cetti

Ψάλτες

Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Χιονοψάλτης Alpine accentor Prunella collaris
Θαμνοψάλτης Dunnock Prunella modularis

Φυλλοσκόποι

Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Θαμνοφυλλοσκόπος Willow warbler Phylloscopus trochilus
Δεντροφυλλοσκόπος Common chiffchaff Phylloscopus collybita

Αιγοθηλίδες

Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Γιδοβύζι European nightjar Caprimulgus europaeus

Μυγοχάφτες

Γκιώνα topoguide
Τα πουλιά της Γκιώνας
Θηλυκός Καρβουνιάρης (Phoenicurus ochruros)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα
Σταχτομυγοχάφτης Spotted flycatcher Muscicapa striata
Καρβουνιάρης Black redstart Phoenicurus ochruros
Κοκκινούρης (Φοινίκουρος) Common redstart Phoenicurus phoenicurus
Σταχτοπετρόκλης Northern wheatear Oenanthe oenanthe
Ασπροκωλίνα Western black-eared wheatear Oenanthe melanoleuca
Μαυρολαίμης European stonechat Saxicola rubicola
Κοκκινολαίμης European robin Erithacus rubecula

Κείμενο και φωτογραφίες: Τ. Αδαμακόπουλος

Πως θα τα βρείτε

Φωτογραφίες και περιγραφές ειδών πουλιών της Γκιώνας, σπάνιων και κοινών, περιλαμβάνονται στον οδηγό Γκιώνα topoguide.

Ο οδηγός Γκιώνα topoguide είναι διαθέσιμος μέσα από τη γενική εφαρμογή topoguide Greece της AnaDigit.

Το topoguide Greece είναι διαθέσιμο για συσκευές Android στο Play Store και συσκευές iOS στο App Store.