Το Μύρτιλλο (Vaccinium myrtillus)

Το κοινό Μύρτιλλο Vaccinium myrtillus είναι ένας φυλλοβόλος, πολυετής και πολύκλαδος αλλά μάλλον χαμηλός θάμνος με εκτεταμένο ριζικό σύστημα. Τα πράσινα φύλλα του γίνονται κοκκινωπά το φθινόπωρο. Τα άνθη είναι αρχικά ρόδινα και σταδιακά γίνονται κοκκινωπά και στην αρχή του Φθινοπώρου δίνουν μια χαρακτηριστική, σαρκώδη, μπλε-μαύρη ράγα, το μύρτιλλο.

Η χλωρίδα της Ελλάδας
Οι καρποί του Μύρτιλλου (Vaccinium myrtillus, Γράμμος)

Το είδος προτιμά τα όξινα εδάφη (γρανίτες, πλουτώνια) και εξαπλώνεται σε όλη την Ευρώπη (εκτός της μεσογειακής περιμέτρου και των αντίστοιχων νησιών), την Κεντρική και Βόρεια Ασία, την Ιαπωνία, τη Γροιλανδία και το δυτικό τμήμα του Καναδά και των ΗΠΑ. Ο τυπικός βιότοπός του είναι οι αλπικοί λιθώνες (μοραίνες, σάρες κλπ), αλλά επεκτείνεται και σε τυρφώνες, ξέφωτα δασών και διαταραγμένα εδάφη. Στις Άλπεις φτάνει μέχρι τα 2300 μ., ενώ στην Ελλάδα το βρίσκουμε μέχρι τα 2100 μ. σε λίγα βουνά της βόρειας χώρας (Γράμμος, Σμόλικας, Όλυμπος, Καϊμακτσαλάν, Φαλακρό, Βαρνούντας, Πιέρια).

Οι καρποί του, τα μύρτιλλα, είναι εδώδιμοι και μάλιστα περιζήτητοι στην γαστρονομία και τη ζαχαροπλαστική (χυμοί, τάρτες, μαρμελάδες). Κάθε φυτό μπορεί να παράξει πολλές δεκάδες έως και μια εκατοντάδα καρπούς. Η συλλογή γίνεται τόσο σε άγρια φυτά, όσο και σε καλλιέργειες μύρτιλλων. Οι καρποί μπορούν να αποξηρανθούν, οπόταν μοιάζουν με σταφίδες. Καταναλώνεται σε μεγάλο βαθμό από την άγρια πανίδα, ιδίως μικρά και μεσαία πουλιά και παμφάγα θηλαστικά. Θεωρείται σπουδαίο βότανο για πολλές παθήσεις και ενοχλήσεις.

Το Κόκκινο μύρτιλλο (Vaccinium vitis-idaea)

Η χλωρίδα της Ελλάδας
Οι καρποί του Κόκκινου μύρτιλλου (Vaccinium vitis-idaea, Ροδόπη)

Το Vaccinium vitis-idaea είναι και αυτό φυτό της αλπικής ζώνης, με τυπική αρκτικο-αλπική κατανομή (Βόρεια Σκωτία, Σκανδιναυΐα κλπ). Στην Ελλάδα συναντάμε το τυπικό υποείδος (subsp. vitis-idaea) στη Ροδόπη, σε υψόμετρα πάνω από 1500 μ. και μέχρι τις ψηλότερες κορυφές του συγκροτήματος (~1800 μ.), συνήθως σε γυμνά, βραχώδη, ακόμα και διαταραγμένα εδάφη, αλλά και σποραδικά σε πετρώδη ανοίγματα του ορεινού δάσους. Είναι επίσης γνωστό από το Μπέλλες και το Φαλακρό.

Η χλωρίδα της Ελλάδας
Τα άνθη του Κόκκινου μύρτιλλου (Vaccinium vitis-idaea, Ροδόπη)

Είναι ένας πολύ χαμηλός θάμνος με χαρακτηριστικά «ερεικοειδή» άνθη, που παραμένουν ανθισμένα μέχρι το Φθινόπωρο και μπορούν να συνυπάρξουν με τους καρπούς. Ο καρπός είναι μια κόκκινη ράγα, λιγότερο μαλακή και πιο στιφή από του κοινού Μύρτιλλου, ωστόσο βρώσιμη. Ωριμάζει πλήρως σε 2 βδομάδες και πέφτει από τους βλαστούς.

Vaccinium uliginosum

Η χλωρίδα της Ελλάδας
Vaccinium uliginosum (Φαλακρό)

Το Vaccinium uliginosum στη χώρα μας παρουσιάζεται με το υποείδος microphyllum. Είναι μάλλον σπάνιο είδος : αναφέρεται από δύο θέσεις, η ασφαλής αναφορά είναι από το Dobro Polje, μια μεγάλη πόλγη στα βόρεια σύνορα, στα ανατολικά του Καϊμακτσαλάν με υψόμετρο 1700 μ. και μια δεύτερη έχει ανασυρθεί από το ερμπάριο του Ζαγκανιάρη σε μια περιοχή που τη λέει Ροδόπη, αλλά οι συντεταγμένες παραπέμπουν σε πεδινή θέση στο Μενοίκιο (κάτω από 200 μ.). Αυτή η δεύτερη θέση είναι μάλλον λανθασμένη τοποθέτηση. Αναφέρεται τέλος και από το Φαλακρό.

Είναι είδος του περι-αρκτικού κύκλου.

topoguide greece

Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Φωτογραφίες και περιγραφές των κυριότερων ειδών φυτών του ορεινού χώρου περιλαμβάνονται στους οδηγούς που αποκτούνται μέσα από την εφαρμογή topoguide greece.

Το topoguide greece είναι διαθέσιμο για συσκευές Android από το Play Store της Google topoguide greece.

Το topoguide greece είναι επίσης διαθέσιμο για συσκευές iOS (iPhone και iPad) από το App Store της Apple Topoguide Greece.

Κάθε περιοχή περιέχει έναν πλούσιο οδηγό στη γεωγραφία, τη φύση και τον πολιτισμό της περιοχής και παρέχει ενεργητική πλοήγηση κατά μήκος δεκάδων πεζοπορικών και ορειβατικών διαδρομών.

Κείμενο: Απ. Καλτσής
Φωτογραφίες: Τ. Αδαμακόπουλος