Βλάστηση της Ελλάδας: Η Ερυθρελάτη
Βλάστηση της Ελλάδας
Η Ερυθρελάτη (Picea abies)
Η Ερυθρελάτη (Picea abies) είναι από τα μόλις 3 ψυχρόβια κωνοφόρα της Ελλάδας. Καλύπτει μεγάλες εκτάσεις στη Ροδόπη και ειδικότερα την περιοχή της Ελατιάς, το παλιό όνομα της οποίας - Καρά Ντερέ - αναφέρεται στην παρουσία του σκουρόχρωμου αυτού δέντρου (Καρά Ντερέ=«μαύρο δάσος»).
Η Ροδόπη αποτελεί το νοτιότερο σημείο εξάπλωσης του είδους στην Ευρώπη.
Συστάδα Ερυθρελάτης στην Ελατιά, Ροδόπη
Η Ερυθρελάτη είναι ένα από τα σημαντικότερα δασικά δέντρα της Ευρώπης, το βασικό κωνοφόρο του περι-αρκτικού δάσους, όπως και των περιοχών γύρω από τις Άλπεις και τα Καρπάθια. Χάρη στην γενετική ευελιξία του, μπορεί να προσαρμοστεί σε ένα μεγάλο εύρος συνθηκών και έτσι κατάφερε να εποικίσει την εύκρατη ζώνη της Ροδόπης.
Η κορυφή μιας ευσταλούς Ερυθρελάτης
Γνωστή σε όλη την Ευρώπη, λόγω της εμβληματικής χρήσης της ως χριστουγεννιάτικο δέντρο, η Ερυθρελάτη είναι ένα μεγάλο δέντρο που φτάνει τα 55 μ. σε ύψος, με πολλά κλαδιά, που καμπυλώνουν προς τα κάτω και πλούσιο στολισμό με μεγάλα κουκουνάρια, που φτάνουν τα 17 εκ. Είναι ένα από τα κωνοφόρα που έχουν χρησιμοποιηθεί εκτεταμένα σε φυτεύσεις και αποτελεί βασικό είδος για παραγωγή τεχνικής ξυλείας και χαρτοπολτού.
Είναι ένα εξαιρετικά μακρόβιο δέντρο, με πολλά άτομα να ξεπερνούν τα 500 χρόνια, ενώ υπάρχει μια συζήτηση για δέντρα που έχουν χρονολογηθεί ως πολλών χιλιάδων ετών.
Τα χαρακτηριστικά μακρύτατα κουκουνάρια της Ερυθρελάτης
Δέντρο ανθεκτικό στα ψυχρά κλίματα, η Ερυθρελάτη είναι ωστόσο ευάλωτη σε εξωτερικές πιέσεις όπως η φωτιά, η ξηρασία, οι καταιγίδες και τα φλοιοφάγα έντομα και μπορεί να υποστεί μεγάλες απώλειες, εξ ου και η χωρική παλινδρόμηση που καταγράφεται στη Ροδόπη τα τελευταία 10.000 χρόνια, όπου η Ερυθρελάτη συνάντησε όλες αυτές τις απειλές, είτε από φυσικές, είτε από ανθρωπογενείς αιτίες. Σήμερα, η έκτασή της στη Ροδόπη έχει σταθεροποιηθεί, θεωρείται ωστόσο πιθανόν να αντικατασταθεί τοπικά από το Μακεδονίτικο έλατο, εφόσον η μέση ετήσια θερμοκρασία ανέβει σημαντικά.
Οικολογικός ρόλος της Ερυθρελάτης
Λοφιοπαπαδίτσα (Lophophanes cristatus) στις ερυθρελάτες της Ελατιάς
Πατήστε για μεγέθυνση
Λοφιοπαπαδίτσα (Lophophanes cristatus) στις ερυθρελάτες της Ελατιάς
Με το στιβαρό σκελέτό και την πλούσια φυλλωσιά της, η Ερυθρελάτη αποτελεί ένα από τα καλύτερα δέντρα για απόκρυψη, θερμική προστασία και φώλιασμα, ένα πραγματικό «καταφύγιο» στο ορεινό δάσος.
Παράλληλα, οι βελόνες της είναι εδώδιμες από αρκετά είδη του δάσους, όπως ο Αγριοκουρκος και ο Καρυοθραύστης. Οι βελόνες, που παραμένουν στο δέντρο όλο το χειμώνα, αποτελούν βασική πηγή τροφής και για τα φυτοφάγα θηλαστικά, όπως το Ελάφι και το Ζαρκάδι.
Πευκοδρυοκολάπτης (Dendrocopos major) στις ερυθρελάτες της Ελατιάς
Από πλευράς καρποφορίας, η Ερυθρελάτη είναι απο τα πιο παραγωγικά κωνοφόρα: παράγει ετήσια ένα μεγάλο αριθμό κουκουναριών (με μέση τιμή τους 400 κώνους)· καθώς κάθε κουκουνάρι περιέχει κατά μέσο όρο 300 σπέρματα των 7-8 mg, υπολογίζεται ότι ένα μόνο δέντρο μπορεί να δώσει σχεδόν ένα κιλό κουκουναρόσπορο. Τα σπέρματα της Ερυθρελάτης συλλέγονται κυρίως πάνω στα δέντρα - όταν πέσουν τα κουκουνάρια συνήθως αποδομούνται - και απευθύνονται σε ένα μεγάλο εύρος μικρών ζώων, όπως οι Σταυρομύτες, οι Κοκκοθραύστες, οι Καρυοθραύστες, καθώς και οι Σκίουροι και άλλα τα τρωκτικά.
Κείμενο & φωτογραφίες: Τ. Αδαμακόπουλος
Πηγές
Laine A., Orell M., Wimies J. 1990. Invertebrate fauna on Norwegian spruce (Picea abies) branches in northern Finland. Entomologica Fennica. 21/XII
topoguide greece
Η ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Το topoguide greece είναι διαθέσιμο για συσκευές Android από το Play Store της Google topoguide greece.
Το topoguide greece είναι επίσης διαθέσιμο για συσκευές iOS (iPhone και iPad) από το App Store της Apple Topoguide Greece.
Κάθε περιοχή περιέχει έναν πλούσιο οδηγό στη γεωγραφία, τη φύση και τον πολιτισμό της περιοχής και παρέχει ενεργητική πλοήγηση κατά μήκος δεκάδων πεζοπορικών και ορειβατικών διαδρομών.
