Το μικρο-τοπίο των Κέδρων

Η φύση του Γράμμου

Το μικρο-τοπίο των Κέδρων

οι ακροπόλεις των στρουθίων

Γράμμος, το μικρο-τοπίο των Κέδρων
Στους κεδρώνες του αυχένα Κοτύλης
Πατήστε για μεγέθυνση

Τα Κέδρα (γένος Juniperus) είναι μεγάλοι θάμνοι που κατέχουν σημαντικό ρόλο στην οικολογία του ορεινού οικοσυστήματος. Στο Γράμμο ενδημεί η Κοινή Αρκευθος (Juniperus communis), άφθονη στα πεδινά και τα ημιορεινά (υποείδος communis) και αρκετά διαδεδομένη στα υποαλπικά λιβάδια (υποείδος nana).

Γράμμος, το μικρο-τοπίο των Κέδρων
Δύο αρσενικά Ζαρκάδια (Capreolus capreolus) σε ασβεστολιθικούς κεδρώνες του Σούφλικα

Στο Γράμμο, η Κοινή Αρκευθος εμφανίζεται κυρίως με τη μορφή μέτριου ύψους, άμορφου θάμνου. Στις περισσότερες θέσεις, τα κέδρα έχουν αποικήσει παλιά βοσκολίβαδα, με τα περιβάλλοντα κωνοφόρα να περιγράφουν τη ζώνη έντασης της βόσκησης. Στα λιβάδια αυτά, όπως στον Αυχένα Κοτύλης, η διάταξη των φυτών είναι αραιή, με μεγάλους διαδρόμους κατά μήκος των οποίων κινούνται ακόμα τα μεγάλα θηλαστικά. Ο σχηματισμός των κεδρώνων αυτών έχει ευνοηθεί από τον άνθρωπο, που άνοιξε το δάσος και επέτρεψε την εγκατάσταση των πρόδρομων ειδών, όπως τα κέδρα, στα φωτεινά ξέφωτα. Σε άλλες περιπτώσεις, όπως στις πλαγιές της Σκάλας και του Σούφλικα, οι κεδρώνες είναι φυσικές διαπλάσεις, που απλώνονται σε άνυδρα και εκτεθειμένα στους ανέμους ασβεστολιθικά πετρολίβαδα - ακατάλληλα για τα κωνοφόρα και την Οξιά.

Γράμμος, το μικρο-τοπίο των Κέδρων
Χρυσοτσίχλονο (Emberiza citrinella) στους κεδρώνες του αυχένα Κοτύλης

Τα κέδρα προσφέρουν εξαιρετικές θέσεις εποπτείας για τα εντομοφάγα πουλιά: παρόλο το μικρό ύψος τους, οι θάμνοι δεσπόζουν μέσα στο λιβαδικό τοπίο, ενώ παράλληλα η κορυφή τους είναι συνήθως αρκετά στιβαρή ώστε να αντέξει το βάρος των λίγων δεκάδων γραμμαρίων ενός στρουθίου. Τα κέδρα, προσελκύουν έτσι, πολλά είδη που τρέφονται με ιπτάμενα ή εδαφόβια έντομα και χρειάζονται μια ψηλή θέση παρακολούθησης του εδάφους ή του άμεσου εναέριου χώρου. Ανάμεσα στα είδη που στέκονται στην κορυφή των κέδρων, τα πιο χαρακτηριστικά είναι ο Αετομάχος (Lanius collurio), το Βουνοτσίχλονο (Emberiza cia) και το Βλαχοτσίχλονο (Emberiza hortulana).

Γράμμος, το μικρο-τοπίο των Κέδρων
Τσιφτάς (Emberiza calandra)
Πατήστε για μεγέθυνση

Τέλος, οι κορυφές αλλά και τα άλλα μέλη της δομής του κέδρου αξιοποιούνται ως θέσεις για το γαμήλιο ή χωροθετικό τραγούδι, με τα οποία τα περισσότερα είδη μικρών πουλιών εγκαινιάζουν την αναπαραγωγική περίοδο. Είδη όπως ο Τσιφτάς (Emberiza calandra), που είναι ιδιαίτερα φλύαρος, το Χρυσοτσίχλονο (Emberiza citrinella) με την χαμηλής έντασης αλλά αενάως επαναλαμβανόμενη παρτιτούρα του και η λαλίστατη Δεντροσταρήθρα (Lullula arborea) είναι από τα πιο χαρακτηριστικά που θα δούμε στις κορυφές των κέδρων.

Γράμμος, το μικρο-τοπίο των Κέδρων
Δεντροσταρήθρα (Lullula arborea)
Πατήστε για μεγέθυνση

Επιπλέον, η πυκνή δομή της φυλλωσιάς δίνει την ευκαιρία σε πολλά πουλιά, όπως οι Φυλλοσκόποι (Phylloscopus sp.), ο Κοκκινολαίμης (Erithacus rubecula), ο Θαμνοτσιροβάκος (Curruca communis), ο Μαυροσκούφης (Sylvia atricapilla), οι Βασιλίσκοι (Regulus sp.) και άλλα κρυπτικά είδη, να τραφούν αλλά κυρίως να κινηθούν στο χώρο χωρίς να εκτεθούν στην αντίληψη των θηρευτών τους.

Γράμμος, το μικρο-τοπίο των Κέδρων
Φλώρος (Chloris chloris)
Πατήστε για μεγέθυνση

Για όλους τους παραπάνω λόγους, και παρόλο που στο ανθρώπινο μάτι τα κεδρα ερμηνεύονται συνήθως ως στάδιο υποβάθμισης του δασικού περιβάλλοντος, οι αραιές ομάδες των κέδρων συνθέτουν ένα μικρο-τοπίο μεγάλης βιοποικιλότητας που μπορεί εξωτερικά να εκφράζεται με την παρουσία μιας ή δύο δεκάδων ειδών πουλιών, πίσω του όμως κρύβει και κυρίως διατηρεί πολύ περισσότερες μορφές ζωής.

Γράμμος, το μικρο-τοπίο των Κέδρων
Δενδροφυλλοσκόπος (Phylloscopus collybita)

topoguide greece

Οδηγός του Γράμμου

Φωτογραφίες και περιγραφές δεκάδων ειδών πουλιών του Γράμμου περιλαμβάνονται στον οδηγό Γράμμος topoguide.

Ο οδηγός Γράμμος topoguide είναι διαθέσιμος για συσκευές Android από το Play Store. Εγκαταστείστε την εφαρμογή και προμηθευτείτε το Γράμμος topoguide μέσα από την ενότητα της Βόρειας Ελλάδας.

Ο οδηγός Γράμμος topoguide είναι επίσης διαθέσιμος για συσκευές iOS (iPhone και iPad) μέσα από την γενική εφαρμογή πεζοπορικών περιοχών Topoguide Greece. Προμηθευτείτε τον οδηγό Γράμμος topoguide ως in-app purchase μέσα από την εφαρμογή: θα τον βρείτε στην ενότητα της Βόρειας Ελλάδας.

Εξοπλισμένοι με τον μοναδικό σήμερα οδηγό για το Γράμμο, εξερευνήστε άφοβα τη φύση, τον πολιτισμό και τα μονοπάτια του μεγάλου αυτού βουνού.