Οι αλπικές λίμνες του Γράμμου
Η φύση του Γράμμου
Ορεινές και αλπικές λίμνες
στα άδυτα της Γκιστόβας και στις λίμνες των Αρενών
Ο Γράμμος είναι, στη χώρα μας, το ορεινό συγκρότημα με τις περισσότερες «αλπικές» λίμνες. Στη ζώνη πάνω από τα 1500 μ., το καλοκαίρι στραφταλίζουν τουλάχιστον 10 ευμεγέθεις επιφάνειες. Οι πιο μεγάλες είναι τρεις: η Γκιστόβα (2350 μ.), οι λίμνες των Αρενών ή Μουτσάλια (1740 μ.) και η λίμνη στη Στάνη Λάμπρου (1990 μ.). Πολλές ακόμα κρύβονται στις πτυχώσεις των πλουτώνιων και αποκαλύπτονται μόνο όταν τις πλησιάσουμε. Κάποιες από αυτές αποτελούν εφήμερες συγκροτήσεις ανοιχτών υδρολογικών συστημάτων, που φράζονται εποχικά από το χιόνι και κάποια στιγμή εκκρέουν.
Η Γκιστόβα
Πατήστε για μεγέθυνση
Η Γκιστόβα
Οι εμφανέστερες ορεινές και αλπικές λίμνες του Γράμμου, με σταθερή παρουσία νερού, τόσο μέσα στη χρονιά, όσο και στη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, είναι οι πιο κάτω:
- Λίμνη Γκιστόβα
- Λίμνη στη Ροφίλα
- Λίμνη στη Στάνη Λάμπρου
- Μεγάλη λίμνη Αρενών (Κάτω Μουτσάλια)
- Μικρή λίμνη Αρενών (Πάνω Μουτσάλια)
- Λίμνη Κάτω Αρενών
- Λίμνη στη Μούζα
- Λίμνη Γκρτσά
- Λίμνη Γκούμπελ
Μουτσάλια, η μεγάλη λίμνη των Αρενών
Πατήστε για μεγέθυνση
Μουτσάλια, η μεγάλη λίμνη των Αρενών
Η Γκιστόβα, η σημαντικότερη και μεγαλύτερη λίμνη του Γράμμου, είναι ταυτόχρονα και η ελληνική λίμνη που απλώνεται σε μεγαλύτερο υψόμετρο (2350 μ.), σαφώς ψηλότερα από τις Δρακόλιμνες του Σμόλικα και της Τύμφης (2160 και 1980 μ., αντίστοιχα). Γεωγραφικά, η Γκιστόβα βρίσκεται βόρεια του κεντρικού υδροκρίτη της κορυφογραμμής του Γράμμου και εντάσσεται στο υδρολογικό σύστημα της γειτονικής Αλβανίας, διοικητικά ωστόσο θεωρείται ελληνικό έδαφος.
Η λίμνη στη βάση του Σούφλικα (Στάνη Λάμπρου)
Πατήστε για μεγέθυνση
Η λίμνη στη βάση του Σούφλικα (Στάνη Λάμπρου)
Η ζωή που αναπτύσσεται μέσα και γύρω από τις τρεις μεγάλες λίμνες του Γράμμου περιλαμβάνει οργανισμούς που μπορούν να διασχίζουν την ψυχρή περίοδο, όταν δηλαδή οι λίμνες είναι παγωμένες ή σκεπασμένες από χιόνι, είτε μετακινούμενα σε χαμηλότερο υψόμετρο - πουλιά και θηλαστικά - είτε «πέφτοντας» σε χαμηλότερους βιολογικούς ρυθμούς, σε ένα είδος χειμερινού λήθαργου δηλαδή - ερπετά και αμφίβια.
Αλπικοί τρίτωνες (Ichthyosaura alpestris
Πατήστε για μεγέθυνση
Αλπικοί τρίτωνες (Ichthyosaura alpestris)
Στο Γράμμο, ο Αλπικός τρίτωνας (Ichthyosaura alpestris) δηλώνει παρών - με διακριτικό τρόπο - σε όλες τις αλπικές λίμνες και τα στάσιμα νερά - χαντάκια, ποτίστρες - πάνω από τα 1000 μέτρα.
Η λίμνη στη Μούζα
Πατήστε για μεγέθυνση
Η λίμνη στη Μούζα
Την Άνοιξη θα δούμε κάτω από τους επιπλέοντες αλλά διασπασμένους πλέον πάγους τις μικρές μονάδες ζωής - τρίτωνες, βατράχια, φρύνους, υδρόβια έντομα - να επανεκκινούν εν όψει της νέας αναπαραγωγικής περιόδου, ψάχνοντας για τροφή και συντρόφους. Μερικά ανθεκτικά αμφίβια, όπως ο Χωματόφρυνος (Bufo bufo), δεν διστάζουν να περιπλανηθούν πάνω στο χιόνι, προκειμένου να εξερευνήσουν τις πιθανότητες νέων ευκαιριών στα γειτονικά λιβάδια.
Η λίμνη Γκρτσά πάνω από την Αετομηλίτσα
Το Καλοκαίρι, στο νερό των λιμνών, ακόμα και στη σχετικά «ψυχρή» Γκιστόβα, τρέφεται και αναπαράγεται ένα πλήθος από ιπτάμενα έντομα, που με τη σειρά τους συντηρούν και στηρίζουν την αναπαραγωγή των πουλιών της περιοχής: Κιτρινοκαλιακούδια (Pyrrhocorax graculus), Κοκκινοκαλιακούδια (Pyrrhocorax pyrrhocorax), Χρυσοτσίχλονα (Emberiza citrinella), Σταχτοπετροκλήδες (Oenanthe oenanthe), Βραχοκιρκίνεζα (Falco tinnunculus) και Λευκοσουσουράδες (Motacilla alba) πάνε και έρχονται, εξασφαλίζοντας με κάθε πτήση μια ακόμα ανάσα ζωής στους νεοσσούς τους.
Λευκοσουσουράδα (Motacilla alba) στη Μούζα: ολημερίς μεταφέρει ένα-ένα δεκάδες Εφημερόπτερα στους πεινασμένους απογόνους της
Κοντά και μέσα στις λίμνες κάτω από τα 2000 μ., θα βρούμε μια μεγάλη ποικιλία αμφιβίων και πουλιών, όπως το Βαλτοβάτραχο (Pelophylax ridibundus), την Κιτρινομπομπίνα (Bombina variegata), το Φλώρο (Chloris chloris), το Φανέτο (Linaria cannabina), την Ωχροκελάδα (Anthus campestris) και τη Νεροκελάδα (Anthus spinoletta).
Το Φανέτο (Linaria cannabina) τρέφεται με τους σπόρους των χερσαίων και υδρόβιων φυτών γύρω από τις λίμνες του Γράμμου
Ο Βαλτοβάτραχος (Pelophylax ridibundus) αναπαράγεται στις πιο ευτροφικές από τις λίμνες του Γράμμου
topoguide greece
Οδηγός του Γράμμου
Ο οδηγός Γράμμος topoguide είναι διαθέσιμος για συσκευές Android από το Play Store. Εγκαταστείστε την εφαρμογή και προμηθευτείτε το Γράμμος topoguide μέσα από την ενότητα της Βόρειας Ελλάδας.
Ο οδηγός Γράμμος topoguide είναι επίσης διαθέσιμος για συσκευές iOS (iPhone και iPad) μέσα από την γενική εφαρμογή πεζοπορικών περιοχών Topoguide Greece. Προμηθευτείτε τον οδηγό Γράμμος topoguide ως in-app purchase μέσα από την εφαρμογή: θα τον βρείτε στην ενότητα της Βόρειας Ελλάδας.
Εξοπλισμένοι με τον μοναδικό σήμερα οδηγό για το Γράμμο, εξερευνήστε άφοβα τη φύση, τον πολιτισμό και τα μονοπάτια του μεγάλου αυτού βουνού.
