Γράμμος: Η ζωή στην αλπική ζώνη

Η φύση του Γράμμου

Η ζωή στην αλπική ζώνη

ανάμεσα σε ευκαιρίες και αντιξοότητες

Τα απέραντα λιβάδια της ανώτερης ζώνης του Γράμμου φιλοξένησαν από πολύ παλιά μεγάλα κοπάδια κτηνοτροφικών ζώων, που με τη σειρά τους προσέλκυσαν τους μεγάλους αετούς και τους γύπες. Μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα, ως περιοχή με μεγάλη βοσκοϊκανότητα και ελάχιστη κατοίκηση, ο Γράμμος αποτελούσε ένα από τα προτιμώμενα πεδία της πανίδα μεγάλων αρπακτικών της Βαλκανικής.

Τα πουλιά της αλπικής ζώνης του Γράμμου
Χιονάδα (Eremophila alpestris)
Πατήστε για μεγέθυνση

Εκείνες τις εποχές, στις κορυφές και τις ράχες κυριαρχούσε ο Χρυσαετός (Aquila chrysaetos), ενώ στα λιβάδια γυροπετούσαν τα τέσσερα βαλκανικά πτωματοφάγα, δηλαδή ο Ασπροπάρης (Neophron percnopterus), το Όρνιο (Gyps fulvus), ο Μαυρόγυπας (Aegypius monachus) και ο Γυπαετός (Gypaetus barbatus), πουλιά που σχετίζονται στενά με την πρωτόγονη κτηνοτροφία των ορεινών λιβαδιών.

Σήμερα, μετά την ερήμωση του ορεινού τόξου, κανένα είδος γύπα δεν καταγράφεται στην περιοχή, εκτός από κάποιο σποραδικό Όρνιο, ωστόσο παραμένει ο Χρυσαετός και κάποιοι μικρότεροι αετοί, πουλιά που κυνηγούν ενεργητικά τα μικρά θηλαστικά των λιβαδιών.

Τα πουλιά της αλπικής ζώνης του Γράμμου
Χρυσαετός (Aquila chrysaetos)
Πατήστε για μεγέθυνση

Πάνω στις ράχες, τα πιο εμφανή είδη είναι οι ομάδες από Κιτρινοκαλιακούδες (Pyrrhocorax graculus), άφοβες απέναντι στον άνθρωπο, μετακινούμενες από τις ορθοπλαγιές, όπου φωλιάζουν ή κουρνιάζουν, στα λιβάδια, όπου βόσκουν - κυριολεκτικά - μισοκρυμμένες μέσα στις πόες ψάχνοντας για έντομα και μαλάκια. Ανάμεσά τους γλυστρούν μερικές Κοκκινοκαλιακούδες (Pyrrhocorax pyrrhocorax), η σπάνια ξαδέρφη τους, ένα εντυπωσιακό αλπικό πουλί με πυρροκόκκινο ράμφος. Οι οξείες κραυγές τους κυριαρχούν στο γυμνό πεδίο.

Τα πουλιά της αλπικής ζώνης του Γράμμου
Χρυσοτσίχλονο (Emberiza citrinella)

Στις κορυφογραμμές, όλο το χρόνο, αλλά κυρίως τις εποχές που απλώνονται και συρρικνώνονται τα χιόνια, δηλαδή στις αρχές του Χειμώνα και τις πρώτες βδομάδες του Καλοκαιριού, θα δούμε τρια είδη ασυνήθιστων στρουθιόμορφων, εξοικειωμένα στις καιρικές συνθήκες και τους πόρους του μεγάλου υψομέτρου: το Χιονόστρουθο (Montifringilla nivalis), τη Χιονάδα (Eremophila alpestris) και το Χιονοψάλτη (Prunella collaris). Φυσικά, ακόμα και αυτή η "τριάδα του χιονιού" δεν μπορεί να επιβιώσει όταν η γη στρωθεί με βαθύ χιόνι και έτσι μέσα στο καταχείμωνο σκορπάνε χαμηλότερα και χάνονται μέσα στις ομίχλες της ημιορεινής ζώνης, σαν κυνηγημένοι μετανάστες. Μόλις μπει η Άνοιξη όμως, θα να γυρίσουν στα ανεμοδαρμένα λημέριά τους.

Τα πουλιά της αλπικής ζώνης του Γράμμου
Πυρροκότσυφας (Monticola saxatilis)

Αναμφισβήτητα, η πιο χαρούμενη εποχή της αλπικής ζώνης είναι το Καλοκαίρι, οπόταν πολλά νέα είδη έρχονται από την Αφρική ή τα χαμηλότερα υψόμετρα να "παραθερίσουν" στα πλούσια λιβάδια. Στη Γράμοστα, κοντά στις στάνες, μαζεύονται μεγάλες ομάδες από πανέμορφα Χρυσοτσίχλονα (Emberiza citrinella), μαζί με μια σειρά άλλα στρουθιόμορφα, Καρβουνιάρηδες, Σταχτοπετρόκληδες, Φοινίκουρους, Φανέτα και Δεντροσταρήθρες, που σταδιακά θα απλωθούν προς τις κορυφές, μαζί με τους εντυπωσιακούς Πυρροκότσυφες (Monticola saxatilis).

Συνοπτικά, τα πλέον χαρακτηριστικά είδη της αλπικής ζώνης είναι τα πιο κάτω:

topoguide greece

Οδηγός του Γράμμου

Φωτογραφίες και περιγραφές δεκάδων ειδών πουλιών του Γράμμου περιλαμβάνονται στον οδηγό Γράμμος topoguide.

Ο οδηγός Γράμμος topoguide είναι διαθέσιμος για συσκευές Android από το Play Store. Εγκαταστείστε την εφαρμογή και προμηθευτείτε το Γράμμος topoguide μέσα από την ενότητα της Βόρειας Ελλάδας.

Ο οδηγός Γράμμος topoguide είναι επίσης διαθέσιμος για συσκευές iOS (iPhone και iPad) μέσα από την γενική εφαρμογή πεζοπορικών περιοχών Topoguide Greece. Προμηθευτείτε τον οδηγό Γράμμος topoguide ως in-app purchase μέσα από την εφαρμογή: θα τον βρείτε στην ενότητα της Βόρειας Ελλάδας.

Εξοπλισμένοι με τον μοναδικό σήμερα οδηγό για το Γράμμο, εξερευνήστε άφοβα τη φύση, τον πολιτισμό και τα μονοπάτια του μεγάλου αυτού βουνού.