Κάστρα και πύργοι της Αβίας

Κάστρα και πύργοι της Αβίας

Κείμενο και φωτογραφίες: Τ. Αδαμακόπουλος

Αβία topoguide
Αβία topoguide: Ο πύργος των Καπετανάκηδων, το καλύτερα διατηρημένο φρούριο της Μάνης

Η Αβία και πιο συγκεκριμένα η πεδινή ζώνη της είναι η πιο ευάλωτη περιοχή της Δυτικής Μάνης, η πύλη από όπου λογικά ανεμέντο η είσοδος κάθε σημαντικής εχθρικής κίνησης. Έτσι, η ζώνη αυτή εξοπλίστηκε έγκαιρα σε όλες τις εποχές με τα πιο καλοφτιαγμένα και μακραίωνα αμυντικά συστήματα της Μάνης. Η θέση που επιλέχθηκε από την προϊστορικούς και ιστορικούς χρόνους να επιβλέπει και να μάχεται τους επιδρομείς ήταν ο κεντρικός λόφος της Ζαρνάτας, όπου στο μεσαίωνα οργανώθηκε το περίφημο Κάστρο της Ζαρνάτας.

Ωστόσο η Ζαρνάτα είναι στην πραγματικότητα μια οπισθοφυλακή: η πρώτη κρούση θα γίνει βόρεια της Κοσκάραγας, της μεγάλης φυσικής τομής που αποκόπτει αλλά και προστατεύει την κεντρική Αβία απο το βορρά. Πολύ βορειότερα της Κοσκάραγας, οι κάτοικοι της Βέργας, που τότε λεγόταν Σέλιτσα, μαζί με τους άλλους Μανιάτες, ύψωσαν ένα χαμηλό τείχος για να αντιμετωπίσουν τους εισβολείς. Ψηλότερα, το Κάστρο των Καπετανάκηδων είναι ένα πολύ καλοφτιαγμένο φρούριο του 18ου αιώνα, ιδιοκτησίας της μεγάλης οικογένειας των Καπετανάκηδων, αρχόντων της Μάνης.

Άλλα αξιοσημείωτα οχυρωματικά κτίσματα της Αβίας είναι ο πύργος του Κοντέα στο Βόρειο Γαϊτσών, ο πύργος της Αγίας Κυριακής κοντά στις Κιτριές, ο πύργος Σαράβα στους Άνω Δολούς και ο πύργος Μαυρικίου στο λόφο του Αγίου Γεωργίου.

Τείχος Βέργας

Αβία topoguide
Αβία topoguide: Το τείχος της Βέργα

Το Τείχος της Βέργας είναι ένας σχετικά χαμηλός τοίχος από ξερολιθιά, που χτίστηκε βιαστικά το 1826 από τους κατοίκους της Μάνης, ώστε να έχουν ένα αμυντικό στήριγμα, για να αναχαιτίσουν το μεγάλο στράτευμα του Ιμπραήμ Πασά που προέλαυνε στη νότια Πελοπόννησο. Το ταμπούρι ονομάστηκε «Βέργα» επειδή ήταν μακρόστενο και σε κάποια σημεία ευθυτενές, σαν βέργα, λεπτό κλαδί. Φαίνεται ότι οι Μανιάτες είχαν την ανάμνηση παλαιότερης οχύρωσης, που είχαν χτίσει οι πρόγονοί τους στην ίδια θέση και δεν δίστασαν να επαναλάβουν την ενέργεια.

Κάστρο Ζαρνάτας

Αβία topoguide
Αβία topoguide: Το donjon του κάστρου της Ζαρνάτας

Το κάστρο της Ζαρνάτας είναι το σημαντικότερο οχυρό της Αβίας και αναφέρεται από όλες τις ιστορικές πηγές των μέσων χρόνων. Η θέση ωστόσο οχυρώθηκε από τους προϊστορικούς χρόνους.

Η κατασκευή του ορατού σήμερα φρουριακού συμπλέγματος τοποθετείται ανάμεσα στον 15ο έως τα τέλη του 17ου αι. Πιο συγκεκριμένα, το σημερινό κάστρο ανακατασκευάστηκε πάνω σε ερείπια παλαιότερου από τον Τούρκο Καιζέ Αλή πασά το 1670, που επέλεξε την οχυρή θέση της προϊστορικής ακρόπολης ως οχυρό ελέγχου της περιοχής.

Το τείχος, μήκους 360 μ., είναι χαμηλό και κατά διαστήματα έχει κυκλικούς και τετράπλευρους πύργους. Στο κέντρο ενός μικρότερου, εσωτερικού αμυντικού περιβόλου σώζεται σύνθετο οχυρό συγκρότημα κατοικίας του τέλους του 18ου αι. που αποτελούσε διοικητική έδρα της καπετανίας της Ζαρνάτας. Έξω από αυτόν τον περίβολο, διατηρείται σε καλή κατάσταση ο ναός της Ζωοδόχου Πηγής και λίγο πιό βόρεια ερειπωμένος κυκλικός πύργος που έφερε 6 κανόνια και επόπτευε την βόρεια δίοδο.

Το Κάστρο των Καπετανάκηδων

Αβία topoguide
Αβία topoguide: Ο πύργος των Καπετανάκηδων

Πάνω στην μικρή κορυφή Πετροβούνι, που δεσπόζει της Χρυσαυγής και του παλιού εσωτερικού περάσματος προς Σωτηριάνικα-Αλτομιρά, υψώνεται το Κάστρο των Καπετανάκηδων, που χτίστηκε λίγο πριν το τέλος του 18ου αι.

Το κάστρο αποτελείται από τον περίβολο, τα κτίρια και τον πύργο. Ο ισχυρός περίβολος έφερε περισσότερες από 100 πολεμίστρες. Η ανατολική πλευρά του περιβόλου, όπου η κύρια πύλη, είναι κυρτή και η εκτεθειμένη είσοδος προστατεύεται από στρογγυλό πύργο.

Μέσα στον περίβολο υψώνεται ο μεγάλος πύργος, που φέρει βατό δώμα με επάλξεις και "κλουβιά" στις γωνίες. Αρκετά στοιχεία του κάστρου, και ειδικά οι πύργοι, σώζονται σε καλή κατάσταση και διατηρούν τα κύρια αμυντικά χαρακτηριστικά του τύπου.

Φωτογραφίες και περιγραφές των πιο σημαντικών πύργων και κάστρων της περιοχής της Αβίας περιλαμβάνονται στην εφαρμογή Αβία topoguide.

Η Αβία topoguide είναι διαθέσιμη ως αγορά μέσα στην εφαρμογή (in-app-purchase) στην περιφερειακή εφαρμογή Μάνη topoguide, διαθέσιμη για συσκευές Android.

Η Αβία topoguide είναι επίσης διαθέσιμη ως αγορά μέσα στην εφαρμογή (in-app-purchase) στην εφαρμογή Topoguide Greece, σχεδιασμένη ειδικά για συσκευές iOS (iPhone και iPad).