Το νερό στην Αβία

Το νερό στην Αβία

Κείμενο και φωτογραφίες: Τ. Αδαμακόπουλος

Η περιοχή της Αβίας έχει αρκετούς υδατικούς πόρους, ωστόσο άνισα κατανεμημένους. Ενώ κάποιες ζώνες έχουν πολλά πηγαία νερά, άλλες είναι άνυδρες και χρειάστηκε να περιμένουν τις σύγχρονες τεχνικές άντλησης και διανομής νερού για να εξασφαλίσουν τη σχετική επάρκεια.

Αβία topoguide
Αβία topoguide: Πετρόχτιστη κρήνη στην Άνω Βέργα

Στην ορεινή ζώνη είναι εύκολο να εντοπίσουμε τις μεγάλες πηγές: όλες έλκουν από έναν οικισμό. Έτσι θα βρούμε μεγάλες πηγές μέσα ή ανάντη των περισσότερων χωριών, όπως το Βόρειο, η Άνω Βέργα, τα Αλτομιρά, η Χώρα Γαϊτσών κλπ. Ακόμα και τα Τσέρια, αποτραβηγμένα στις πύλες του κατά τ' άλλα άνυδρου Βυρού έχουν εξασφαλίσει την ύδρευσή τους. Έτσι, η χωροθέτηση των χωριών πετυχαίνει εύκολα να συνδυάσει τις τρεις βασικές παραμέτρους - εδαφικοί πόροι, ασφάλεια, νερό.

Αβία topoguide
Αβία topoguide: Η πηγή στη Μαρβίνιτσα, κοντά στα Σωτηριάνικα

Στην παράκτια ζώνη της Αβίας, η παρουσία των πηγών είναι λιγότερο συνεργάσιμη με τους εποίκους: οι κατάλληλες - από πλευράς άμυνας - θέσεις δεν εξυπηρετούνται από τις ανάλογες αναβλύσεις. Έτσι, οι κάτοικοι της ζώνης κατέφυγαν στον συνδυασμό της μεταφοράς επιφανειακού νερού για άρδευση και της μάστευσης των αναβλύσεων και συλλογής ομβρίων για ύδρευση.

Αβία topoguide
Αβία topoguide: Ένα από τη συστοιχία των πηγαδιών στα Σωτηριάνικα

Από τις τεχνικές αυτές, η πιο ενδιαφέρουσα είναι αυτή της εκμετάλλευσης μικρών εποχικών αναβλύσεων, γνωστή και από άλλα σημεία της Έξω Μάνης και αλλαχού (πχ. σε παχιές μάργες στα Μαστιχοχώρια της Χίου). Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα Καμάρια στους Άνω Δολούς, η κύρια τροφοδοσία πηγαίου νερού του χωριού, που κατά τ' άλλα υδρευόταν από στέρνες.

Τα Καμάρια στους Άνω Δολούς

Τα Καμάρια στους Άνω Δολούς είναι τρεις αναβλύσεις στη βάση ενός μετώπου μαργαϊκών ασβεστόλιθων, οι οποίες εκφορτίζουν τις υπερκείμενες μάζες μέσα από στενές διακλάσεις. Το νερό συγκεντρώνεται σε μικρές λεκάνες στο σημείο της εκκροής, τις οποίες διεύρυναν οι ντόπιοι και οριοθέτησαν με ψηλούς τοίχους από καλά συναρμοσμένους ασβεστόλιθους. Η λεκάνη προσπελαύνεται από καλοχτισμένα ανοίγματα. Η παροχή της ανάβλυσης είναι μικρή και έχει έντονη διακύμανση, καθώς τα στρώματα που αποστραγγίζει είναι μικρού βάθους και έκτασης.

Αβία topoguide
Αβία topoguide: Τα τρία "καμάρια" συνέθεταν μια αξιόλογη πηγή νερού για το χωριό

Το κεφαλάρι των Αλτομιρών

Τα Αλτομιρά οφείλουν τη χωροθέτησή τους στο μεγάλο κεφαλάρι που αναβλύζει στη δυτική είσοδο του χωριού. Η ανάβλυση αυτή είναι η μοναδική πηγή που αποφορτίζει το μεγάλο όγκο ασβεστολίθων και ραδιολαριτών του Προφήτη Ηλία (1479 μ.): το βουνό είναι εντελώς άνυδρο στις άλλες πλευρές του.
Η πηγή των Αλτομιρών υδρεύει το χωριό, αλλά και τα Σωτηριάνικα, μέσω ενός μεγάλου υδραγωγού.

Αβία topoguide
Αβία topoguide: Το κεφαλάρι των Αλτομιρών

Οι στέρνες στο Καλάθιο όρος

Τα οροπέδια του Καλάθιου όρους φιλοξενούν τα ορεινά χωράφια και τα θερινά βοσκοτόπια της Άνω Βέργας. Την άνοιξη, το χωριό ανέβαινε για να σπείρει πρώιμα όσπρια και δημητριακά στα ξηρικά χωράφια, ενώ λίγο αργότερα, χιλιάδες γιδοπρόβατα έβγαιναν στο Καλάθιο, αξιοποιώντας τους λιβαδικούς πόρους των δεκάδων δολινών του έντονα καρστικοποιημένου ασβεστολιθικού οροπεδίου.

Αβία topoguide
Αβία topoguide: Στέρνα στη Ρίβολη, τον μεγάλο κάμπο του Καλάθιου όρους

Στο Καλάθιο δεν υπάρχουν, ωστόσο, επιφανειακά ή πηγαία νερά. Τόσο για τους γεωργούς που παρέμεναν μέρες στα κτήματα, όσο και για τα κοπάδια, οι Βεργιώτες κατασκευάσαν δεκάδες πετρόχτιστες στέρνες, από μια σε κάθε μεγάλο λιβάδι: στη Ρίβολη, στου Κουντούρη τ'Αλώνι, στον Προφήτη Ηλία, στο Χαρανάκι, στη Μεγάλη Λάκκα. Στοιχειώδους τεχνικής και κακής στεγάνωσης αρχικά, οι στέρνες αυτές βελτιώθηκαν με τη βοήθεια νεώτερων υλικών και εξακολουθούν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στα λίγα ζώα που έχουν μείνει στο χωριό.

Η χαρτογράφηση των πηγών της Αβίας, με φωτογραφίες και περιγραφές των πιο σημαντικών από αυτές, περιλαμβάνονται στην εφαρμογή Αβία topoguide.

Η Αβία topoguide είναι διαθέσιμη ως αγορά μέσα στην εφαρμογή (in-app-purchase) στην περιφερειακή εφαρμογή Μάνη topoguide, διαθέσιμη για συσκευές Android.

Η Αβία topoguide είναι επίσης διαθέσιμη ως αγορά μέσα στην εφαρμογή (in-app-purchase) στην εφαρμογή Topoguide Greece, σχεδιασμένη ειδικά για συσκευές iOS (iPhone και iPad).