Η Βλαχόστρατα

Ορειβασία στο Γράμο

Η Βλαχόστρατα

Κείμενο και φωτογραφίες: Τ. Αδαμακόπουλος

Βλαχόστρατα (Λιανοτόπι-Χωριό Γράμος)
Βλαχόστρατα (Λιανοτόπι-Χωριό Γράμος)
Το εικονοστάσι στις Πόρτες
(πατήστε για μεγέθυνση).

Η Βλαχόστρατα του Γράμου ήταν, όπως και οι άλλοι ομώνυμοι κτηνοτροφικοί δρόμοι της παλιάς εποχής, ένας δρόμος των καραβανιών που εξυπηρετούσαν την άφιξη, την τροφοδοσία, τις συναλλαγές και τελικά την αναχώρηση των μεγάλων κοπαδιών των Βλάχων και των Σαρακατσάνων ημινομάδων.

Οι Βλάχοι έφταναν στο Γράμο από τα χειμαδιά της Θεσσαλίας, ενώ οι Σαρακατσάνοι από τις παράκτιες ζώνες της Ηπείρου. Μπαίνοντας στο βουνό από τα ανατολικά ή τα νότια, έφταναν στο τελευταίο τμήμα της Βλαχόστρατας, στην περιοχή του Λιανοτοπίου και δρασκελίζοντας το διπλό βράχο που προστάτευε την κοιλάδα της Γράμοστας, κατέληγαν στο χωριό Γράμοστα, στη βάση των απέραντων λιβαδιών του Γράμου.

Στη διάρκεια του 2ου ΠΠ, η Βλαχόστρατα ήταν ακόμα ο μοναδικός δρόμος για την προσπέλαση της κοιλάδας της Γράμοστας - το σημερινό οδικό δίκτυο είναι πολύ πρόσφατο και το φαράγγι της Γράμοστας είναι πρακτικά αδιάβατο. Το πέρασμα Πόρτες εξασφάλιζε την φυσική οχύρωση της διάβασης, προστατεύοντας ταυτόχρονα και τα μικρά λιβάδια στη ζώνη της ανατολικής πύλης του φαραγγιού. Στη μικρή, κρυπτική αυτή λουρίδα ήπιου αναγλύφου, ακριβώς μπροστά στο φαράγγι, δίπλα σε πηγές και κάτω από την στέγη των θεόρατων βράχων, στήθηκε και λειτούργησε το Νοσοκομείο του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας στα βίαια χρόνια του Εμφυλίου. Για την προσπέλαση του ιστορικού αυτού τόπου, δες τη διαδρομή Λιανοτόπι-Νοσοκομείο Ανταρτών.

Σήμερα σώζεται μόνο ένα μικρό μέρος της μεγάλης αυτής λεωφόρου των κοπαδιών. Ξεκινά από το Λιανοτόπι και καταλήγει στο χωριό Γράμος, περνώντας από τις Πόρτες, πάνω από το νότιο βράχο του φαραγγιού του άνω ρου του Αλιάκμονα. Η παλιά αυτή στράτα αλλού έχει πλάτος σχεδόν 2 μέτρα και σταθερό πετρόστρωτο κατάστρωμα, ενώ αλλού έχει υποβαθμιστεί σε στενό χωμάτινο μονοπάτι.

Το μονοπάτι ανηφορίζει με ήπιες κλίσεις από το Λιανοτόπι προς τις Πόρτες, όπου μεγάλο πέτρινο εικονοστάσι και μετά κατηφορίζει με ελιγμούς προς το εσωτερικό της λεκάνης. Συνεχίζει ομαλό, αν και στενό και κάπου-κάπου ασαφές, πάνω στα λιβάδια που απλώνονται στη νότια όχθη του ποταμού.

Βλαχόστρατα (Λιανοτόπι-Χωριό Γράμος)

Βλαχόστρατα (Λιανοτόπι-Χωριό Γράμος)
Ο άξονας της Βλαχόστρατας μέσα στην κοιλάδα της Γράμοστας
(πατήστε για μεγέθυνση).
Φτάνοντας κοντά στο χωριό συναντάμε νεότερο καλύβι, από όπου με λίγο δρομάκι και λίγο μονοπάτι φτάνουμε στη μεγάλη γέφυρα της Γράμοστας και καταλήγουμε στο χωριό.

Η διαδρομή έχει κάποια σποραδική σήμανση με σημάδια στα βράχια και κορδέλες, καθώς και μερικές παλιές πινακίδες. Από το Λιανοτόπι μέχρι το χωριό Γράμος, η πορεία μας έχει μήκος 4.9 χλμ. και μπορεί να γίνει σε 2ω30-3 ώρες. Η κρήνη στο Λιανοτόπι δεν έχει νερό.

Βλαχόστρατα
Βλαχόστρατα (Λιανοτόπι-Χωριό Γράμος)
Παλαιότερη επισήμανση της διαδρομής