Σπήλαια και βάραθρα της Πεντέλης
Τα βουνά της Αττικής
Σπήλαια και γεώτοποι της Πεντέλης
Η Πεντέλη φιλοξενεί σχετικά λίγα σπήλαια και βάραθρα - ιδίως σε σχέση με τον γειτονικό Υμηττό -, το πιο γνωστό από τα οποία είναι η Σπηλιά Νταβέλη.
Αντίθετα, το Αγριλίκι έχει ένα σχετικά μεγάλο αριθμό σπηλαίων και βαράθρων, από τα οποία έχουν εντοπιστεί και εξερευνηθεί τουλάχιστον δεκατρία.
Το αρχαίο λατομείο στη Σπηλιά Νταβέλη
(πατήστε για μεγέθυνση).
Το αρχαίο λατομείο στη Σπηλιά Νταβέλη
Η Σπηλιά του Νταβέλη
Η Σπηλιά του Νταβέλη (ή Σπήλαιο Πεντέλης ή Σπήλαιο Αμώμων) είναι ένα μεγάλο φυσικό κοίλο, που αποκαλύφθηκε κατά τον 5ο π.Χ. αιώνα, όταν οι αρχαίοι λατόμοι αφαίρεσαν εντελώς το λευκό μάρμαρο που την έκρυβε. Η σπηλιά ἔχει πιθανόν διαπλατυνθεί και οπωσδήποτε εκβαθυνθεί (οι σημερινές διαστάσεις της είναι 112x45 µ.).
Στη Σπηλιά του Νταβέλη
Στα αρχαία χρόνια υπήρξε ιερό του Πανός και ένα από τα λατομεία που έδιναν το καλύτερο μάρμαρο, από το οποίο πιστεύεται ότι κτίστηκε ο Παρθενώνας. Στα βυζαντινά χρόνια, το κοίλο της σπηλιάς στέγασε μικρή κοινότητα ασκητών. Μπροστά στο πλάτωμα υπήρχε ισχυρό προτείχισμα, ενώ στην είσοδό της υψώθηκε τον 10-11ο αι. περίτεχνη δισυπόστατη εκκλησία, αφιερωμένη στους αγίους Σπυρίδωνα και Νικόλαο. Μικρή κλίμακα στο δάπεδο της εκκλησίας οδηγεί σε τάφο, ενώ κοντά υπήρχαν δεξαμενές και αρκοσόλια. Τέλος, στο βάθος της σπηλιάς, λαξευτή σήραγγα οδηγεί σε υπόγεια πηγή, που άλλοτε ύδρευε τη μικρή κοινότητα που ασκήτευε εδώ.
Η σπηλιά είναι η επικρατέστερη ανάμεσα στα διάφορα σπήλαια της Αττικής που θεωρούνται κρησφύγετα του λήσταρχου Νταβέλη και διεκδικεί το επίσημο τοπωνύμιο.
Σπήλαιο Ευμενίδων
Το Σπήλαιο των Ευμενίδων ή Άντρον των Νυμφών ή Σπηλιά της Πύρνας ή Σπήλαιο Τρελλοβασίλη (ΑΣΜ 2784) βρίσκεται στο ρέμα Κοκκιναρά, στα δυτικά του βουνού. Πρόκειται για μεγάλη βραχοσκεπή με άνοιγμα 27 μ. και ύψος 7 μ., διανοιγμένη από κατακρήμνιση του υλικού των κροκαλοπαγών πρανών της ρεματιάς.
Το σπήλαιο των Ευμενίδων
(πατήστε για μεγέθυνση).
Το σπήλαιο των Ευμενίδων
Σύμφωνα με ποικίλες πηγές, πρόκειται για αρχαίο λατρευτικό σπήλαιο, τόπος τελετουργιών στις οποίες συμμετείχαν αποκλειστικά γυναίκες, αρχικά αφιερωμένο στις Κηφισίδες Νύμφες. Στα ρωμαϊκά χρόνια, η σπηλιά εξελίσσεται σε ιερό των Ευμενίδων, ευφημιστικό όνομα των χθόνιων Ερινυών, θεοτήτων της τήρησης των οικογενειακών δεσμών και της εκδίκησης. Την περίοδο αυτή το σπήλαιο γνωρίζει ιδιαίτερη απήχηση και σταδιακά μετατρέπεται σε ένα είδος μαντείου, όπου οι Ευμενίδες αντικαθίστανται από λαϊκές θεότητες, τις Μοίρες, που εξηγούσαν όνειρα, έδιναν συμβουλές και αποκάλυπταν τα μελλούμενα.
Σκαρίφημα κάτοψης του σπηλαίου των Ευμενίδων
Με την επικράτηση του Χριστιανισμού, το χθόνιο συστατικό των σπηλαίων χάνει την αίγλη του και στη συγκεκριμένη βραχοσκεπή, όπως και σε άλλες μικρότερες της ίδιας ρεματιάς, εγκαθίστανται ασκητές. Στα νεότερα χρόνια, το σπήλαιο οριοθετείται από τοίχο, που φέρει αμυντικό άνοιγμα.
Σήμερα η σπηλιά προσπελαύνεται από μονοπάτι, που αρχικά κατηφορίζει στην κοίτη από τις οδούς Αύρας ή Φύλλιδος του Καστριού και στη συνέχεια την ακολουθεί προς τα ανάντι για 150 μ. Η σπηλιά είναι εμφανής στο δυτικό πρανές της μισγάγγειας, ενώ υπάρχει σαφής πινακίδα του Αρχαιολογικού Κτηματολογίου.
Σπήλαιο Νυμφών
Μερικές εκατοντάδες μέτρα πάνω από τη Σπηλιά του Νταβέλη βρέθηκε μέσα σε φυσική σπηλιά ένα αρχαίο ιερό και μαντείο αφιερωμένο στη λατρεία των Νυμφών, το λεγόμενο Νυμφαίον.
Σπήλαιο Διονύσου
Σε μικρή απόσταση από το ιερό του Απόλλωνα και του Διονύσου, στον άξονα μικρής ρεματιάς, δημιουργήθηκε από τους στροβιλισμούς του νερού που κυλούσε στο μέτωπο κάθετου βράχου, ένα μικρό σπήλαιο. Στην αρχαιότητα, το σπήλαιο αυτό και μια μικρή πηγή δίπλα του θεωρήθηκαν ιερά και ενσωματώθηκαν σε ιεροπραξίες του διονυσιακού ιερού. Δεν είναι γνωστό αν υπήρξαν ευρήματα ή ενδείξεις λατρείας στο σπήλαιο και το μόνο στοιχείο που μαρτυρά σήμερα τη χρήση του σπηλαίου είναι τα λαξευτά σκαλοπάτια στην είσοδό του, τα οποία οδηγούν στον μοναδικό θάλαμο.
Μπροστά απο τη σπηλιά έπεφτε μικρός καταρράκτης 10-15 μ.
Κείμενο και φωτογραφίες: Τ. Αδαμακόπουλος
topoguide greece
Τα σπηλαια της Πεντελης
Ο οδηγός είναι διαθέσιμος για συσκευές Android ως μία απο τις δεκάδες διαθέσιμες περιοχές της Ελλάδας, μέσα στη γενική εφαρμογή topoguide greece. Η Πεντέλη περιλαμβάνεται στην ομάδα της Αττικής. Αποκτήστε τον οδηγό της Πεντέλης ως in-app purchase μέσα από την εφαρμογή.
Ο οδηγός Πεντέλη topoguide είναι επίσης διαθέσιμος για συσκευές iOS (iPhone και iPad) μέσα από την γενική εφαρμογή πεζοπορικών περιοχών Topoguide Greece. Αποκτήστε τον οδηγό της Πεντέλης ως in-app purchase μέσα από την εφαρμογή.
Γνωρίστε τα σπήλαια της Πεντέλης με τη βοήθεια του μοναδικού οδηγού για το βουνό.
