Η φύση της Ζακύνθου

Τα πουλιά της Ζακύνθου

Αν και χωρίς ιδιαίτερες εκπλήξεις, η ορνιθοπανίδα της Ζακύνθου είναι αρκετά πλούσια. Οι σποραδικές αλλά σχετικά πολυάριθμες παρατηρήσεις επισκεπτών που αποτυπώνονται στους πίνακες του ebird αθροίζουν ανάμεσα στα 130 με 140 είδη και καθρεφτίζουν αυτό ακριβώς που περιγράφουν τα κεφάλαια του παρόντος αφιερώματος πάνω στα χαρακτηριστικά τοπία του νησιού, δηλαδή μια αξιόλογη βιοποικιλότητα ενταγμένη σε ένα φυσικό κέλυφος έντονα επηρεασμένο από τον άνθρωπο.

Στους θαμνώνες που περιβάλλουν τα αγροτικά τοπία της δυτικής και βόρειας πλευράς του νησιού φωλιάζουν αρκετά μικρόπουλα των Μεσογειακών τοπίων, όπως ο Μαυροτσιροβάκος (Curruca melanocephala), ο Κοκκινοτσιροβάκος (Curruca cantillans), το Φρυγανοτσίχλονο (Emberiza caesia), ο Θαμνοτσιροβάκος (Curruca communis).

Οι εκτεταμένοι βραχώνες και θαλάσσιοι γκρεμοί είναι ιδανικοί για τον Μαυροπετρίτη (Falco eleonorae) και στρουθιόμορφα όπως η Ασπροκωλίνα (Oenenathe melanoleuca), ο Βραχοτσοπανάκος (Sitta neumayer) και ο Γαλαζοκότσυφας (Monticola solitarius).

Οι αγροτικές εκτάσεις στο πεδινό ανατολικό τμήμα του νησιού φιλοξενούν – μεταξύ άλλων - Λιοστριτσίδες (Hippolais olivetorum), Ωχροστριτσίδες (Iduna pallida), Αμπελουργούς (Emberiza melanocephala) και Κοκκινοκεφαλάδες (Lanius senator). Σημειώνουμε ότι δεν έχουν παρατηρηθεί Αετομάχοι (Lanius collurio), που είναι άφθονοι στην ηπειρωτική χώρα, αλλά χρησιμοποιούν πολύ μεγαλύτερο υψομετρικό εύρος.

Στην ίδια ζώνη, έντονη είναι η παρουσία των νυκτόβιων αρπακτικών, όπως η Κουκουβάγια (Athene noctua), η Τυτώ (Tyto alba) και ο Γκιώνης (Otus scops). Τα νυχτοπούλια βρίσκουν ιδεώδη καταφύγια στα ερείπια των εκκλησιών και των σπιτιών των παλιών χωριών, που επλήγησαν από τους σεισμούς του 1953. Φαίνεται ότι η Τυτώ, που έχει εξοικειωθεί με την φωτιστική και κυρίως ηχητική όχληση της ζακυνθινής θερινής νύχτας, διατηρεί ένα αρκετά αξιόλογο πληθυσμό στο νησί.

Στη θαλάσσια περιοχή θα παρατηρήσουμε Θαλασσοκόρακες (Gulosus aristotelis) και Αρτέμηδες (Calonectris diomedea), ενώ οι ρότες των πλοίων τέμνουν τις επιράτειες μοναχικών Μύχων (Puffinus yelkouan).

Αντίστοιχα, οι δύο μεγάλες υγροτοπικές εκτάσεις (Αλυκές Κατασταρίου και Λίμνη Κερίου) αποτελούν καταφύγιο για πολλά είδη υδρόβιων και παρυδάτιων, ήδη το χειμώνα και πολύ περισσότερο κατά τη μετανάστευση. Ανάμεσα στις πιο εμφανείς παρουσίες καταγράφονται μερικές δεκάδες Καλαμοκανάδες (Himantopus himantopus), λίγοι Ακτίτες (Actitis hypoleucos) και Λευκοτσικνιάδες (Egretta garzetta) και αρκετοί Λασπότριγγες (Tringa glareola) και Νανοσκαλίδρες (Calidris minuta) και ενίοτε κάποιος διακριτικός Νανόγλαρος (Hydrocoloeus minutus) ή κάποιο ξεστρατημένο Αργυρογλάρονο (Chlidonias leucopterus).

Η εξαιρετική σημασία του νησιού κατά την εαρινή μετανάστευση είναι εύλογη, αφού η Ζάκυνθος (μαζί με τις νησίδες Στροφάδες νοτιότερα) είναι η πρώτη στεριά που συναντούν όσα πουλιά επιλέγουν αυτή την πλευρά της Μεσογείου για το ταξίδι τους μετά από τουλάχιστον 500 χιλιόμετρα, ξεκινώντας από τις Αφρικάνικες ακτές. Ο συγκεκριμένος μεταναστευτικός διάδρομος των Ιονίων, μάλιστα, φαίνεται να προτιμάται ιδιαίτερα από τα Τρυγόνια (Streptopelia turtur).

Γύρω από αυτό το μαζικό πέρασμα των Τρυγονιών έχει δημιουργηθεί μία μεγάλη οικολογική διαμάχη: αν και το ανοιξιάτικο κυνήγι είναι απαγορευμένο εδώ και πάνω από 30 χρόνια, αρκετοί ντόπιοι κυνηγούν συστηματικά τα Τρυγόνια που φτάνουν κατάκοπα εδώ. Οι κυνηγοί έχουν κατασκευάσει ειδικά υπερυψωμένα παρατηρητήρια στους ελαιώνες και αμπελώνες, υπόστεγα κλπ και κινητοποιούνται μαζικά, υποστηρίζοντας πως κρατούν μία «παραδοσιακή δραστηριότητα». Η έκταση αυτού του φαινομένου στο νησί διατηρεί μία de facto κατάσταση ανομίας, που η Διοίκηση αρνείται να ελέγξει, παρά τις εκκλήσεις και δράσεις οικολογικών ομάδων και ευαισθητοποιημένων για το θέμα πολιτών μέσα και έξω από το νησί. Τα λίγα τελευταία χρόνια, πάντως, το θέμα έχει πάρει έντονη δημοσιότητα και φαίνεται ότι η «παράδοση» θα αναγκαστεί να «εκπολιτιστεί».

Τέλος, στο «Πέτρινο Πάρκο» του Ασκού θα δούμε - και αναπόφευκτα θα ακούσουμε - τα εξωτικά Παγώνια που κυκλοφορούν σε ημιελεύθερη κατάσταση στην περίμετρο του πάρκου.

Αρπακτικά

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Γερακαετός	Booted eagle	Hieraaetus pennatus	-	-	✔
Φιδαετός	Short-toed snake eagle	Circaetus gallicus	-	-	✔
Γερακίνα	Common buzzard	Buteo buteo	✔	✔	✔
Σφηκιάρης	European honey buzzard	Pernis apivorus	-	-	✔
Ξεφτέρι	Eurasian sparrowhawk	Accipiter nisus	-	-	✔
Τσίφτης	Black kite	Milvus migrans	-	-	✔
Πετρίτης	Peregrine falcon	Falco peregrinus	-	-	✔
Βραχοκιρκίνεζο	Kestrel	Falco tinnunculus	✔	✔	✔
Κιρκινέζι	Lesser kestrel	Falco naumanni	-	-	✔
Μαυροπετρίτης	Eleonora's falcon	Falco eleonorae	✔	✔	✔
Νανογέρακο	Merlin	Falco columbarius	✔	-	-
Μαυροκιρκίνεζο	Red-footed falcon	Falco vespertinus	-	✔	✔
Δεντρογέρακο	Eurasian hobby	Falco subbuteo	-	-	✔
Καλαμόκιρκος	Western marsh harrier	Circus aeruginosus	✔	✔	✔
Στεπόκιρκος	Pallid harrier	Circus macrourus	-	-	✔

Νυχτοπούλια

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Χουχουριστής	Tawny Owl	Strix aluco	✔	-	-
Τυτώ	Barn Owl	Tyto alba	-	✔	✔
Κουκουβάγια	Little Owl	Athene noctua	✔	✔	✔
Γκιώνης	Scops Owl	Otus scops	✔	-	✔

Γλάροι και γλαρόνια

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Ασημόγλαρος της Μεσογείου	Yellow Legged Gull	Larus michahellis	✔	✔	✔
Καστανοκέφαλος Γλάρος	Black-headed gull	Chroicocephalus ridibundus	-	-	✔
Μαυροκέφαλος Γλάρος	Mediterranean gull	Ichthyaetus melanocephalus	-	-	✔
Νανόγλαρος	Little gull	Hydrocoloeus minutus	-	✔	-
Αρτέμης	Scopoli's shearwater	Calonectris diomedea	-	-	✔
Μύχος	Yelkouan shearwater	Puffinus yelkouan	-	-	✔
Μουστακογλάρονο	Whiskered tern	Chlidonias hybrida	-	-	✔
Αργυρογλάρονο	White-winged tern	Chlidonias leucopterus	-	✔	✔
Γελογλάρονο	Gull-billed tern	Gelochelidon nilotica	-	-	✔
Χειμωνογλάρονο	Sandwich tern	Thalasseus sandvicensis	-	-	✔

Πελαργοί και Φοινικόπτερα

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Μαυροπελαργός	Black stork	Ciconia nigra	-	-	✔
Φοινικόπτερο	Greater flamingo	Phoenicopterus roseus	✔	-	-

Ερωδιοί

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Σταχτοτσικνιάς	Gray heron	Ardea cinerea	✔	✔	✔
Πορφυροτσικνιάς	Purple heron	Ardea purpurea	✔	-	-
Γελαδάρης	Western cattle egret	Ardea ibis	✔	-	-
Αργυροτσικνιάς	Great egret	Ardea alba	✔	-	-
Λευκοτσικνιάς	Little egret	Egretta garzetta	✔	✔	✔
Κρυπτοτσικνιάς	Squacco heron	Ardeola ralloides	✔	✔	-
Νυχτοκόρακας	Black-crowned night heron	Nycticorax nycticorax	✔	-	-

Παρυδάτια και υδρόβια

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Κιρκίρι	Eurasian teal	Anas crecca	✔	-	-
Πρασινοκέφαλη πάπια	Mallard	Anas platyrhynchos	✔	-	✔
Καλαμοκανάς	Black-winged stilt	Himantopus himantopus	✔	✔	-
Κοκκινοσκέλης	Common redshank	Tringa totanus	-	✔	-
Λασπότρυγγας	Wood sandpiper	Tringa glareola	✔	✔	-
Μαυρότρυγγας	Spotted redshank	Tringa erythropus	-	✔	-
Πρασινοσκέλης	Wood sandpiper	Tringa nebularia	-	✔	✔
Δασότρυγγας	Green sandpiper	Tringa ochropus	-	✔	-
Φαλαρίδα	Eurasian coot	Fulica atra	✔	-	-
Νερόκοτα	Common moorhen	Gallinula chloropus	-	-	✔
Ποταμοσφυρικτής	Little ringed plover	Thinornis dubius	✔	✔	✔
Ακτίτης	Common sandpiper	Actitis hypoleucos	✔	✔	✔
Δρεπανοσκαλίδρα	Curlew sandpiper	Calidris ferruginea	✔	-	-
Νανοσκαλίδρα	Little stint	Calidris minuta	✔	✔	-
Μαχητής	Ruff	Calidris pugnax	-	✔	-
Ραβδοσκαλίδρα	Broad-billed sandpiper	Calidris falcinellus	-	✔	-

Κορμοράνοι

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Θαλασσοκόρακας	European shag	Gulosus aristotelis	✔	-	✔
Κορμοράνος	Cormorant	Phalacrocorax carbo	-	-	✔

Κορακοειδή

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Κόρακας	Raven	Corvus corax	-	-	✔
Κουρούνα	Carrion crow	Corvus cornix	-	-	✔
Κίσσα	Eurasian jay	Garrulus glandarius	-	-	-
Καρακάξα	Eurasian magpie	Pica pica	-	-	✔
Ψαρόνι	Common starling	Sturnus vulgaris	✔	-	✔

Κορακιόμορφα

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Μελισσοφάγος	European bee-eater	Merops apiaster	✔	✔	✔
Τσαλαπετεινός	Eurasian hoopoe	Upupa epops	-	✔	✔
Αλκυόνη	Kingfisher	Alcedo atthis	✔	-	✔

Περιστερόμορφα

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Δεκαοχτούρα	Eurasian collared dove	Streptopelia decaocto	✔	✔	✔
Τρυγόνι	European turtle dove	Streptopelia turtur	✔	✔	✔
Αγριοπερίστερο	Rock dove	Columba livia	✔	✔	✔

Χελιδόνια & σταχτάρες

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Σπιτοχελίδονο	Western house martin	Delichon urbicum	✔	✔	✔
Σταβλοχελίδονο	Barn swallow	Hirundo rustica	✔	✔	✔
Μιλτοχελίδονο	Red-rumped swallow	Cecropis rufula	-	✔	✔
Οχθοχελίδονο	Sand martin	Riparia riparia	✔	✔	✔
Βραχοχελίδονο	Eurasian crag martin	Ptyonoprogne rupestris	-	-	✔
Βουνοσταχτάρα	Alpine swift	Tachymarptis melba	-	-	✔
Σταχτάρα	Common swift	Apus apus	✔	✔	✔
Ωχροσταχτάρα	Pallid swift	Apus pallidus	-	-	✔

Κούκοι

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Κούκος	Common cuckoo	Cuculus canorus	✔	-	✔

Σπίζες

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Καρδερίνα	European goldfinch	Carduelis carduelis	✔	✔	✔
Σπίνος	Eurasian chaffinch	Fringilla coelebs	✔	-	✔
Φανέτο	Common linnet	Linaria cannabina	-	✔	✔
Σκαρθάκι	European serin	Serinus serinus	✔	✔	✔
Φλώρος	European greenfinch	Chloris chloris	✔	✔	✔
Κοκκοθραύστης	Hawfinch	Coccothraustes coccothraustes	-	-	✔

Τσίχλες

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Τσαρτσάρα	Mistle thrush	Turdus viscivorus	-	-	✔
Κότσυφας	Common blackbird	Turdus merula	✔	✔	✔
Γαλαζοκότσυφας	Blue rock thrush	Monticola solitarius	-	-	✔

Τσιχλόνια

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Τσιφτάς	Corn bunting	Emberiza calandra	-	-	✔
Βουνοτσίχλονο	Rock bunting	Emberiza cia	-	-	-
Σιρλοτσίχλονο	Cirl bunting	Emberiza cirlus	-	✔	✔
Φρυγανοτσίχλονο	Cretzschmar's bunting	Emberiza caesia	-	-	-
Αμπελουργός	Black-headed bunting	Emberiza melanocephala	-	✔	✔

Σπουργίτια

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Σπιτοσπουργίτης	House sparrow	Passer domesticus	✔	✔	✔
Δεντροσπουργίτης	Eurasian tree sparrow	Passer montanus	✔	-	✔
Χωραφοσπουργίτης	Spanish sparrow	Passer hispaniolensis	-	-	✔

Κεφαλάδες

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Σταχτοκεφαλάς	Lesser grey shrike	Lanius minor	-	-	✔
Κοκκινοκεφαλάς	Woodchat shrike	Lanius senator	✔	-	✔

Σουσουράδες & Κελάδες

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Λευκοσουσουράδα	White Wagtail	Motacilla alba	✔	✔	✔
Σταχτοσουσουράδα	Grey Wagtail	Motacilla cinerea	✔	-	-
Κιτρινοσουσουράδα	Western Yellow Wagtail	Motacilla flava	✔	✔	✔
Ωχροκελάδα	Tawny pipit	Anthus campestris	-	✔	-
Λιβαδοκελάδα	Meadow pipit	Anthus pratensis	✔	✔	-
Κοκκινοκελάδα	Red-throated pipit	Anthus cervinus	✔	✔	-

Κορυδαλλοί

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Κατσουλιέρης	Crested lark	Galerida cristata	-	-	✔
Γαλιάντρα	Calandra lark	Melanocorypha calandra	-	-	✔

Ποταμίδες & Στριτσίδες

<

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Τσιχλοποταμίδα	Great reed warbler	Acrocephalus arundinaceus	✔	-	-
Καλαµοποταµίδα	Eurasian reed warbler	Acrocephalus scirpaceus	✔	✔	-
Σχοινοποταμίδα	Sedge warbler	Acrocephalus schoenobaenus	✔	✔	-
Ωχροστριτσίδα	Olivaceous Warbler	Iduna pallida	✔	✔	✔
Λιοστριτσίδα	Olive-tree warbler	Hippolais olivetorum	-	-	✔

Παπαδίτσες, τσομπανάκοι και συγγενή

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Καλόγερος	Great tit	Parus major	✔	✔	✔
Βραχοτσοπανάκος	Western rock nuthatch	Sitta neumayer	-	-	-
Τρυποφράχτης	Wren	Troglodytes troglodytes	-	-	✔
Κιστικόλη	Zitting cisticola	Cisticola juncidis	✔	✔	✔

Τσιροβάκοι, τριλιστές & βασιλίσκοι

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Μαυροσκούφης	Eurasian blackcap	Sylvia atricapilla	✔	✔	✔
Κοκκινοτσιροβάκος	Eastern subalpine warbler	Curruca cantillans	-	✔	✔
Θαμνοτσιροβάκος	Common whitethroat	Curruca communis	-	✔	✔
Μαυροτσιροβάκος	Sardinian warbler	Curruca melanocephala	✔	✔	✔
Μελωδοτσιροβάκος	Eastern Orphean warbler	Curruca crassirostris	-	-	✔
Ψευταηδόνι	Cetti's warbler	Cettia cetti	✔	-	✔

Ψάλτες

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Θαμνοψάλτης	Dunnock	Prunella modularis	✔	-	-

Φυλλοσκόποι

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Θαμνοφυλλοσκόπος	Willow warbler	Phylloscopus trochilus	-	✔	-
Δασοφυλλοσκόπος	Wood warbler	Phylloscopus sibilatrix	-	-	✔
Δεντροφυλλοσκόπος	Common chiffchaff	Phylloscopus collybita	✔	✔	-

Αιγοθηλίδες

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Γιδοβύζι	European nightjar	Caprimulgus europaeus	-	-	✔

Μυγοχάφτες

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Σταχτομυγοχάφτης	Spotted flycatcher	Muscicapa striata	✔	✔	✔
Κρικομυγοχάφτης	Collared flycatcher	Ficedula albicollis	✔	-	-
Καρβουνιάρης	Black redstart	Phoenicurus ochruros	✔	-	✔
Φοινίκουρος	Common redstart	Phoenicurus phoenicurus	✔	-	✔
Σταχτοπετρόκλης	Northern wheatear	Oenanthe oenanthe	✔	-	✔
Ασπροκωλίνα	Western black-eared wheatear	Oenanthe melanoleuca	-	-	✔
Καστανολαίμης	Whinchat	Saxicola rubetra	✔	-	✔
Μαυρολαίμης	European stonechat	Saxicola rubicola	✔	✔	✔
Κοκκινολαίμης	European robin	Erithacus rubecula	✔	-	✔
Αηδόνι	Common nightingale	Luscinia megarhynchos	-	-	✔

Οριολίδες

Ελληνικό όνομα	Αγγλικό όνομα	Λατινικό όνομα	Λ. Κερίου	Αλυκές	Λοιπό νησί
Συκοφάγος	Eurasian Golden Oriole	Oriolus oriolus	✔	-	✔

Κείμενο & φωτογραφίες: Τ. Αδαμακόπουλος