Ανακαλύψτε το Ποικίλον όρος

Ανακαλύψτε το Ποικίλον όρος

Κείμενο και φωτογραφίες: Τ. Αδαμακόπουλος

Χάρτης

Γεωγραφία

Το Ποικίλον όρος σχηματίζει μια μακριά (11 χλμ.), χαμηλή, κορυφογραμμή στα δυτικά του μητροπολιτικού συγκροτήματος των Αθηνών, με κατεύθυνση από ΝΔ προς ΒΑ. Μεσολαβεί ανάμεσα στην Πάρνηθα και το όρος Αιγάλεω, με το οποίο χωρίζεται από τον άξονα της Ε.Ο. Αθηνών-Κορίνθου. Η κορυφογραμμή φέρει τις κορυφές Κασκαντάμι (418 μ.) και Ζαχαρίτσα (452 μ.), καθώς και μερικές ακόμα μικρότερου υψομέτρου.

Ποικίλον όρος
Μικρή Αττική topoguide: Η κορυφογραμμή του Ποικίλου όρους. Στο βάθος, η χιονισμένη Πάρνηθα

Φράζοντας προς τα δυτικά τη λεκάνη των Αθηνών, το δίδυμο Ποικίλο Όρος / Όρος Αιγάλεω έχει έντονο ρόλο στη διαμόρφωση των κλιματικών συνθηκών του λεκανοπεδίου. Από τη μία λειτουργεί ως συσσωρευτής θερμότητας, εντείνοντας φαινόμενα όπως της θερμοκρασιακής αναστροφής, και από την άλλη κατευθύνει τις υγρές αέριες μάζες προς το λεκανοπέδιο, όπου εγκλωβίζονται στα "φαράγγια" του δομημένου αναγλύφου. Ο βαθμός βλάστησης των δύο βουνών παίζει καθοριστικό ρόλο στην πιο πάνω συμπεριφορά: και οι κάτοικοι της Αττικής έκαναν ότι μπορούσαν να την εξαφανίσουν, επιδεινώνοντας το ρυθμιστικό ρόλο των δύο βουνών.

Ποικίλον όρος
Μικρή Αττική topoguide: Το Θέατρο Πέτρας

Περιμετρικά, μεγάλο μέρος των κλιτύων του βουνού έχει καταφαγωθεί από την πολύχρονη λειτουργία μεγάλων λατομείων θραυστών και στη θέση τους έχουν δημιουργηθεί χώροι δραστηριοτήτων και άθλησης. Η ευφάνταστη αυτή "λύση" απάλλαξε το κράτος από την υποχρέωση να αποκαταστήσει το τοπίο και ταυτόχρονα γέννησε μια σειρά άχρηστων υποδομών, που σήμερα χάσκουν άφωνες και έρημες.

Ποικίλον όρος
Μικρή Αττική topoguide: Το καρστικό βύθισμα στο Ζαστάνι. Τα κάθετα βράχια έχουν χρησιμοποιηθεί ως πεδίο αναρρίχησης

Η δομή του βουνού είναι απλή, με λίγα μορφολογικά στοιχεία να διαφοροποιούνται πάνω στην άμορφη ασβεστολιθική μάζα. Μϊα από τις τοποθεσίες που ξεχωρίζει στο βουνό είναι το φαράγγι Ζαστάνι και το γειτονικό βύθισμα, που προφανώς δημιουργεί το τοπωνύμιο (ζάστανο= πόκρημνος τόπος). Το βύθισμα Ζαστάνι έχει δημιουργηθεί από ένα συνδυασμό τεκτονικών κινήσεων και έντονης καρστικής δράσης.

Φύση

Ποικίλον όρος
Μικρή Αττική topoguide: Στο Ποικίλο έχουν εισαχθεί- ως θηραματικό είδος - Νησοπέρδικες (Alectoris chucar), που έχουν δημιουργήσει μικρούς ημιάγριους πληθυσμούς

Ασφυκτικά πολιορκημένο από αστικές και βιομηχανικές ζώνες, το Ποικίλο δεν έχει το μέγεθος, τη δομή ή τη βλάστηση που θα του επέτρεπε να διατηρήσει κάποια αξιόλογη πανίδα. Πιο πλούσιο είναι και εδώ το βασίλειο των πουλιών, με πιο ενδιαφέροντα είδη τα μικρά αρπακτικά της περιαστικής φύσης - βραχοκιρκίνεζα, γερακίνες και ξεφτέρια -, τα πανταχού παρόντα κορακοειδή - κοράκια, καρακάξες και κουρούνες - και τις πολύ ήμερες νησιώτικες πέρδικες.

Ποικίλον όρος
Μικρή Αττική topoguide: Οι θορυβώδεις καρακάξες (Pica pica) καταφέρνουν με τις άτσαλες πτήσεις τους να τραβάνε την προσοχή μας

Η χλωρίδα των αδελφών βουνών Ποικίλο και Αιγάλεω έχει μελετηθεί διεξοδικά από την Ε. Βαλλιανάτου και τον Τ. Λύτρα και διαπιστώθηκε ότι αποτελείται από περίπου 650 είδη - ανάμεσα στα οποία πολλά ενδημικά της Ελλάδας, αρκετά σπάνια ή προστατευόμενα φυτά, καθώς και λίγα επιγενή (ξενικά) είδη. Αξιοπρόσεκτα είδη αποτελούν η βιόλα των αττικών βουνών Viola hymettia, η όμορφη Fritillaria graeca, ο εντυπωσιακός φθινοπωρινός κρόκος Crocus cartwrightianus και η βραχόφιλη Inula verbascifolia.

Ποικίλον όρος
Μικρή Αττική topoguide
Ophrys tenthredinifera
Ποικίλον όρος
Μικρή Αττική topoguide
Ophrys scolopax
Ποικίλον όρος
Μικρή Αττική topoguide
Ophrys ferrum-equinum

Έχει ακόμα καταγραφεί μια αξιοσημείωτη ποικιλία ορχιδέων, όπως τα Anacamptis papilionacea, Anacamptis collina και Anacamptis pyramidalis, η πρόωρη Orchis quadripunctata και τα Ophrys ferrum-equinum, Ophrys lutea, Ophrys scolopax, Ophrys speculum, Ophrys mammosa και Ophrys tenthredinifera.

Πεζοπορία

Ποικίλον όρος
Μικρή Αττική topoguide: Τα περισσότερα μονοπάτια του Ποικίλου αξιοποιούνται και ως διαδρομές MTB

Ανάμεσα στους περιμετρικούς ασφαλτόδρομους της περιοχής, τους χωματόδρομους και την κορυφογραμμή του Ποικίλου έχουν ανοιχτεί αρκετές διαδρομές mountain bike, με κύριο χαρακτηριστικό την επικλινή χάραξη. Τα μονοπάτια αυτά είναι πολύ καθαρά και σαφή και θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν ως τμήματα μεγαλύτερων πεζοπορικών διαδρομών.

Οδηγός για το Ποικίλο όρος

Όρος Μικρή Αττική topoguide

Ένας πλήρης οδηγός φύσης και πεζοπορίας στο Ποικίλο όρος περιλαμβάνεται στην εφαρμογή Μικρή Αττική topoguide.

Ο οδηγός Μικρή Αττική topoguide είναι διαθέσιμος για συσκευές Android από το Play Store.

Ο οδηγός Μικρή Αττική topoguide είναι επίσης διαθέσιμος για συσκευές iOS (iPhone και iPad) μέσα από την γενική εφαρμογή πεζοπορικών περιοχών Topoguide Greece.

Περιπλανηθείτε στην Αττική με τον μοναδικό οδηγό Μικρή Αττική topoguide.