Όρος Μερέντα

Όρος Μερέντα

Κείμενο και φωτογραφίες: Τ. Αδαμακόπουλος

Χάρτης

Γεωγραφία

Μερέντα
Μικρή Αττική topoguide: Γενική άποψη της Μερέντας από τα νότια

Η Μερέντα είναι ένας κωνικός όγκος που συνέχεται ασαφώς με το Πάνειο, μέσω μιας σειράς χαμηλών αναγλύφων πάνω στις οποίες κάθεται ο Κουβαράς, ενώ συνδέεται κάπως πιο συνεκτικά με το Χαρβάτι, με το ημιορεινό διάσελο Βελατούρι (207 μ.), όπου έχει εγκατασταθεί ο οικισμός ιδιωτικής πολεοδόμησης Ολυμπιακοί Αετοί.
Στην κορυφή οδηγεί άσφαλτος που εξυπηρετεί τα ραντάρ του αεροδρομίου Ελευθέριος Βενιζέλος. Η πρόσβαση στην κορυφή δεν είναι δυνατή, λόγω της προστασίας των εγκαταστάσεων. Μια εύκολη, αλλά χωρίς ενδιαφέρον, ανάβαση στο πλάτωμα της κορυφής, μπορεί να γίνει από τα μεγάλα μαντριά της νότιας όψης προς τον Άγιο Ευστάθιο, σε καλοπατημένο γιδόστρατο, μέσα σε βραχώνα.

Αρχαία μνημεία

Πάνειον Όρος
Μικρή Αττική topoguide: Δορυφορική εικόνα της αρχαίας οχύρωσης στο Κάστρο Μερέντας

Η απόληξη της μικρής κορυφής Κάστρο περιβάλεται από χαμηλό τείχος από αργολιθοδομή. Σχετιζόμενο με τον κοντινό οικισμό Μυρρινούντα, που είναι γνωστό ότι άκμασε κατά τον 5ο π.Χ. αιώνα, προτείνεται μια ανάλογη περίοδος για τη χρήση του βραχώδοςυ υψώματος ως θέσης επόπτευσης των περασμάτων της περιοχής.
Αν και η περιοχή είναι κηρυγμένος αρχαιολογικός χώρος, έχει κατασπαραχθεί από τα παρακείμενα λατομεία θραυστών της περιοχής Μαρκόπουλου.

Μοναστήρια

Στους πρόποδες της Μερέντας έχουν εγκατασταθεί, σχετικά πρόσφατα, αρκετές μοναστικές κοινότητες, όπως η μονή Αγίου Σοφρωνίου, η μονή Τιμίου Προδρόμου Κουβαρά, η μονή Παναγίας Γοργοεπηκόου Καλυβίων, το ησυχαστήριο Κοίμησης Θεοτόκου Πέτα και η μονή Αγίας Άννας στου Μαζαρέκου.

Εκκλησίες

Σε όλη την περίμετρο της Μερέντας διασώζονται αρκετές βυζαντινές εκκλησίες, με σπουδαιότερες την Παναγία Μερέντας και τον Άγιο Γεώργιο Αιματόριζας. Διατηρούνται επίσης πολλές μεταβυζαντινές και νεώτερες εκκλησίες, διάσπαρτες κοντά ή μέσα στους οικισμούς της περιοχής. Η μοναδική εκκλησία που βρίσκεται ψηλά στο βουνό είναι ο Άγιος Ευστάθιος, κτισμένο τις τελευταίες δεκαετίες, σε περίοπτη θέση στο δρόμο προς την κορυφή.

Μερέντα
Μικρή Αττική topoguide: Ο ναός της Παναγίας Μερέντας

O καμαροσκέπαστος ναός της Παναγίας (αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου, αλλά γνωστός ως Παναγία Μερέντας) βρίσκεται σε αγροτική τοποθεσία κοντά στο Μαρκόπουλο. Πρόκειται για μονόχωρο ναό που κτίστηκε τον 13ο αιώνα πάνω στο μεσαίο κλίτος τρίκλιτης παλαιοχριστιανικής βασιλικής. Ανάμεσα στα λείψανα της παλαιοχριστιανικής βασιλικής, ποικίλα στοιχεία από την οποία έχουν εντοιχισθεί στο σωζόμενο ναό, βρέθηκε μια πλίνθος αρχαϊκού αγάλματος της Κόρης, που έφερε το όνομα Φρασίκλεια και που πιθανόν ανήκε σε λατρευτικό χώρο του περιβάλλοντος αρχαίου οικισμού της Μυρρινούντος (η πλίνθος εκτίθεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο).
Ο ναός είναι κατάγραφος με έργα της φάσης κατασκευής του ναού (αρχές 13ου αι.), έργα της τέταρτης δεκαετίας του ίδιου αιώνα - το πλέον εκτεταμένο στρώμα - κάποιες αγιογραφίες του 14ου αι. και ένα νεώτερο στρώμα του 18ου αι.

Μερέντα
Μικρή Αττική topoguide: Ο Άγιος Γεώργιος Αιματόριζας

Ο ναός του Αγίου Γεωργίου Αιματόριζας βρίσκεται στους πρόποδες της Μερέντας, που από την πλευρά των Καλυβίων λεγόταν Αιματόριζα. Πρόκειται για μια ξυλόστεγη μονόκλιτη βασιλική, στην οποία διακρίνονται τρεις οικοδομικές φάσεις: μια παλαιοχριστιανική, μία της βυζαντινής περιόδου και η τελευταία της περιόδου της Τουρκοκρατίας. Διασώζονται αγιογραφίες των δύο τελευταίων περιόδων.

Γεώτοποι

Οι ασβεστόλιθοι που αποτελούν στο σύνολο σχεδόν του όγκου της Μερέντας παρουσιάζουν έντονη καρστικοποίηση - χαρακτηριστικές είναι οι δολίνες του πλατώματος της κορυφής. Από τον σημαντικό αριθμό σπηλαίων και βαράθρων που έχουν εντοπιστεί στο βουνό, τα κυριότερα είναι οι "θρακιές" Θρακιά Πλιάκα και Θρακιά Μαντζούνη στα νότια, το βάραθρο Βέρα Ντράγκο ανάμεσα στο Κάστρο και την κύρια κορυφή και το Χόνι Λάγκη στα βόρεια.

Πεζοπορία

Στην κορυφή οδηγεί άσφαλτος που εξυπηρετεί τα ραντάρ του αεροδρομίου Ελευθέριος Βενιζέλος. Η πρόσβαση στην κορυφή δεν είναι δυνατή, λόγω της περίφραξης των εγκαταστάσεων. Μια εύκολη, αλλά με μικρό ενδιαφέρον, ανάβαση στο πλάτωμα της κορυφής, μπορεί να γίνει από τα μεγάλα μαντριά της νότιας όψης προς τον Άγιο Ευστάθιο, σε καλοπατημένο γιδόστρατο, μέσα σε βραχώνα.
Πιο ενδιαφέρουσα είναι η ανάβαση από τα δυτικά, που περνά από το διάσελο του Κάστρου: η ανάβαση στο αρχαίο αυτό οχυρό απαιτεί λίγα λεπτά.

Μικρή Αττική
Μικρή Αττική topoguide
Neotinea lactea
Μικρή Αττική
Μικρή Αττική topoguide
Romulea linaresii
Μικρή Αττική
Μικρή Αττική topoguide
Erodium cicutarium

Οδηγός για τη Μερέντα

Όρος Μικρή Αττική topoguide

Ένας πλήρης οδηγός φύσης και πεζοπορίας στη Μερέντα και την περιοχή Μαρκόπουλου περιλαμβάνεται στην εφαρμογή Μικρή Αττική topoguide.

Ο οδηγός Μικρή Αττική topoguide είναι διαθέσιμος για συσκευές Android από το Play Store.

Ο οδηγός Μικρή Αττική topoguide είναι επίσης διαθέσιμος για συσκευές iOS (iPhone και iPad) μέσα από την γενική εφαρμογή πεζοπορικών περιοχών Topoguide Greece.

Περιπλανηθείτε στην Αττική με τον μοναδικό οδηγό Μικρή Αττική topoguide.