Ε.Δ. Ολύμπου: Γύρω από το Πύθιο

Εθνικός Δρυμός Ολύμπου

Από τα Καλύβια στο Πύθιο και τον Κοκκινοπηλό

Οικολογία και περιήγηση στο αγροτικό τοπίο του Ολύμπου

Τα τοπία του Εθνικού Δρυμού Ολύμπου

Από τα Καλύβια στο Πύθιο και τον Κοκκινοπηλό
Οι συναντήσεις με Αλεπού (Vulpes vulpes) είναι συχνές στη ζώνη γύρω από τα χωριά.
Εδώ, ένα ρωμαλέο άτομο σκαρφαλώνει στις πλαγιές της Πάδης
Πατήστε για μεγέθυνση

Η εξερεύνηση της περιοχή θα γίνει πάνω σε μια νοητή γραμμή, που μπορεί να γίνει είτε ως πεζοπορία, είτε ως οδική διαδρομή. Η εκκίνηση είναι στα Καλύβια, από όπου ακολουθούμε αρχικά το ασφαλτόδρομο προς το Ασπρόχωμα και τον αφήουμε για να συνεχίσουμε σε δύσβατο αγροτικό δρόμο προς το λοφώδες σύμπλεγμα Πάδη. Ο δρόμος κερδίζει έντονα ύψος, περνά από έναν ωραίο ώμο και τελικά φτάνει στο διάσελο της Πάδης με τις πλαγιές του Ολύμπου.

Παλιός γεωργικός χώρος, το διάσελο είναι σήμερα ένα μεγάλο λιβάδι, όπου κυκλοφορούν λίγες αγελάδες και μερικά ελεύθερα άλογα. Διάσπαρτοι λιθοσωροί μαρτυρούν ότι εδώ υπήρχαν πρόχειρες εγκαταστάσεις: σήμερα υπάρχει μόνο ένα εικονοστάσι, που αν και νεότερο είναι χτισμένο με πέτρα.

Τοπίο και άγρια ζωή στο Πύθιο
Η Αγία Τριάδα Πυθίου

Λίγο μετά το διάσελο, κατηφορίζοντας προς το Πύθιο θα βρούμε το ξωκλήσι της Αγίας Τριάδας, παλιό μονόχωρο κτίσμα δίπλα σε μια κραταιά πηγή. Μια ακόμα ομάδα πηγών, τα Βρυσάκια, που σήμερα έχουν στερέψει, υπήρξαν η κύρια πηγή υδροδότησης του βυζαντινού οχυρού που κτίστηκε στη στέψη του λόφου Καστρί, λίγες εκατοντάδες μέτρα στα βόρεια. Κάστρο, πηγή και ξωκλήσι υπήρξαν πολικά συστατικά μιας ευρείας αγροτικής ενότητας, που απλωνόταν από την Πάδη μέχρι τον Κοκκινοπλό.

Τοπίο και άγρια ζωή στο Πύθιο
Το βράχινο μέτωπο των ασκηταριών του Πυθίου

Μετά την Αγία Τριάδα, ο δρόμος περνά κάτω από τα Ασκηταριά, ένα αξιοσημείωτο ασβεστολιθικό συγκρότημα στη νότια όψη του λόφου Καστρί, κατάστικτο από τρύπες και σπηλαιώδεις σχηματισμούς, όπου στους 2-3 μεγαλύτερους θεωρείται ότι είχαν εγκατασταθεί κατά τη βυζαντινή περίοδο μοναχοί. Είναι πιθανόν η εγκατάσταση αυτή να σχετίζεται χρονικά με την περίοδο λειτουργίας του οχυρού στο Καστρί. Σήμερα τα βράχια φιλοξενούν τους πάγιους «ασκητές» της περιοχής, τα αρπακτικά πουλιά - βραχοκιρκίνεζα, κουκουβάγιες και άλλα.

Το κτηνοτροφικό βασίλειο των Καλυβιών

Τα Καλύβια είναι η εξέλιξη μιας μεγάλη ομάδας καλυβιών κτηνοτρόφων, που νέμονταν τα βοσκοτόπια από τους πρόποδες μέχρι τα αλπικά λιβάδια του Ολύμπου. Ο οικισμός σήμερα είναι αρκετά συνεκτικός, αλλά η δομή του μαρτυρά ότι πρόκειται για νεότερη συσπείρωση, γύρω από ένα σχεδιασμένο κέντρο.

Γύρω και κυρίως κατάντι του χωριού, απλώνεται ένα μωσαϊκό από λόφους, κοιλαδίτσες, ρεματιές, συστάδες με αραιές βελανιδιές, πυκνές ακακίες, πλαγιές με αγριοκορομηλιές, χέρσα με αγκάθια και θαμνάκια. Η φαινομενικά απεριόριστη αυτή περιοχή εκτείνεται από τη βάση του βουνού μέχρι την επαρχιακή οδό Ελασσόνας-Κατερίνης, η οποία ουσιαστικά θέτει το όριο ανάμεσα στα μικτά αγροδασικά από τα καθαρά γεωργικά τοπία της ενδοχώρας της αρχαίας Περραιβίας.

Από τα Καλύβια στο Πύθιο και τον Κοκκινοπηλό
Το αγροδασικό τοπίο στα κατάντη των Καλυβιών
Πατήστε για μεγέθυνση

Τα Καλύβια είναι καθαρά κτηνοτροφικό χωριό, με κύριο αντικείμενο την παραγωγή των βασικών κτηνοτροφικών προϊόντων, γάλα και κρέας. Η μεταποίηση της πρωτογενούς παραγωγής είναι απούσα: οι κτηνοτρόφοι τα πωλούν σε εμπόρους και συγκομίζουν ένα αρκετά ικανοποιητικό αποτέλεσμα, αθροίζοντας τις ικανοποιητικές τιμές πώλησης, τις σταθερές επιδοτήσεις και τις σποραδικές αποζημιώσεις. Παρόλο που το σύνολο των κοπαδιών είναι σταυλισμένα ολοχρονίς, άρα εκτρέφονται με ζωοτροφές, η εμπλοκή των ντόπιων με τη γεωργία, ακόμα και με την καλλιέργεια κτηνοτροφικών φυτών, είναι ελάχιστη: η παραγωγή ζωωτροφών έχει ανατεθεί στα πιο πεδινά χωριά.

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

Ο κακός Λύκος ... ξαναγύρισε

Η μεταβολή της παραδοσιακής εκτατικής κτηνοτροφίας προς τη σύγχρονη σταυλισμένη μορφή της σε μόνιμες δομές κοντά στα χωριά και τις υποδομές, κάλεσε πίσω το Λύκο (Canis lupus) από τις ορεινές εξορίες, προσφέροντάς του τον άδειο πλέον ημιορεινό χώρο. Τώρα ο Λύκος κινείται σε ένα πολύ πλούσιο σε φυσικούς πόρους και τροφικές ευκαιρίες τοπίο, ανάμεσα σε κοπάδια που δεν έχουν σταυλιστεί ακόμα ή μόνιμα και παραμένουν στο αβέβαιο καθεστώς της ελεύθερης βοσκής (στην ουσία αφύλακτα μοσχάρια και άλογα, αλλά και πρόβατα), ανάμεσα επίσης σε παλιούς και νεότερους σκουπιδότοπους (όπου ρίχνονται συχνά ψοφίμια), σε απέραντους θαμνότοπους που ανακτούν σταδιακά την βιοποικιλότητά τους, αλλά και εγκαταλελειμένους αγρούς και οπωρώνες που σφύζουν από Αγριογούρουνα - ιδανική λεία ακόμα και για μοναχικούς Λύκους. Στις επόμενες δεκαετίες, και ανεξάρτητα από τις κλιματικές αλλαγές, ο Λύκος έχει μπροστά του ένα ευνοϊκό πεδίο για δημογραφική και χωρική επέκταση.

Οι κτηνοτροφικές μονάδες των Καλυβιών είναι παρατεταγμένες σε τέσσερις ισοϋψείς ομάδες πάνω από το χωριό, οι πρώτες στην περίμετρο του οικισμού, μια δεύτερη ομάδα γύρω από τις τεχνητές λίμνες, η τρίτη στου Καραγκούνη και η τέταρτη στη Μεγαλάκκα. Η κατάντη ζώνη, όπου άλλοτε ασκείτο η γεωργία, είναι όλη πλέον ελεύθερη χρήσης και σταδικά επιστρέφει σε μια πιο άγρια κατάσταση, ενώ τα υποαλπικά λιβάδια έχουν παραχωρηθεί σε «ελεύθερα» κοπάδια από μοσχάρια και άλογα: τα μοσχάρια προορίζονται για κρεατοπαραγωγή και τα άλογα προσφέρουν άμεσο εισόδημα, καθότι επιδοτούνται ως προστατευόμενη ελληνική ράτσα.

Ένα από τα ενδιαφέροντα στοιχεία της φύσης γύρω από τα Καλύβια - εν προκειμένω, μέσα στα Καλύβια - είναι τα μικρά κοπάδια Κάργιες που κινούνται στον αστικό χώρο και σε στοιχεία όπως οι πλατείες, τα πάρκα και η «παιδική χαρά» του χωριού.

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

Η ευέλικτη Κάργια

Η Κάργια (Coloeus monedula) είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ζώα του Μεσογειακού κόσμου. Ανήκει, μαζί με τον Κόρακα, την Κίσσα και άλλα εξίσου αξιοπρόσεκτα είδη, στα κορακοειδή, μια ομάδα εξαιρετικά ευφυών πουλιών, που η συμπεριφορά τους έχει άλλωστε τροφοδοτήσει πολλούς μύθους και λαϊκές ιστορίες. Επιπλέον της έμφυτης νοημοσύνης της, η Κάργια είναι το ελληνικό κορακοειδές με τη στενότερη συνάφεια με τον άνθρωπο: φωλιάζει σε αχυρώνες, έρημα κτήρια ή κάτω από γέφυρες και τρέφεται σε κάθε είδους ανοιχτό αστικό χώρο, ακριβώς όπως ορισμένα κορακοειδή του ευρωπαϊκού κέντρου.

Το χαρακτηριστικά μεγάλο κεφάλι των κορακοειδών δεν είναι μόνο η βάση στήριξης ενός ισχυρού ράμφους: κρύβει έναν ιδιαίτερα ευμεγέθη εγκέφαλο, ο οποίος σε συνδυασμό με τη μεγάλη διάρκεια ζωής, τους δίνει τη δυνατότητα αποθήκευσης εμπειριών και δεδομένων του χώρου, που τους επιτρέπουν την ανάπτυξη στρατηγικών προσαρμογής στις εκάστοτε συνθήκες, κυρίως μέσα από τη συμπεριφορά, την αναγνώριση νέων πηγών τροφής και την επιλογή θέσεων φωλιάσματος και ανάπαυσης. Οι Κάργιες στα Καλύβια έχουν αναπτύξει ένα είδος γνωστικού αποθέματος αυτοπροστασίας και κινούνται με τόση ενσυναίσθηση και διακριτικότητα ανάμεσα στα παιδιά και τους ενήλικους, που έχουν πλέον γίνει μια συμπαθής ομάδα «κατοίκων» του χωριού - απίστευτη εξέλιξη για ένα κορακοειδές, πουλιά που παραδοσιακά θεωρούνται «επιβλαβή», για παράδειγμα οι Κουρούνες στους ίδιους χώρους διώχνονται με βδελυγμία.

Το ισχυρότερο κίνητρο για την παραμονή της Κάργιας στον - χαλαρό - αστικό χώρο των Καλυβιών είναι η ασφάλεια όταν τα πουλιά κουρνιάζουν στα δέντρα γύρω από τους ελεύθερους χώρους, οπόταν αποφεύγουν τους θηρευτές τους, τόσο τη νύχτα - ο Χουχουριστής είναι αδύνατον να πλησιάσει φωτισμένες περιοχές -, όσο και τη μέρα - δύσκολα ένα Διπλοσάϊνο θα τολμήσει να «χτυπήσει» σε μια πλατεία ή ένα πάρκο.

«Κοντός ψαλμός αλληλούια», η Κάργια είναι από τα λίγα είδη που θα μείνουν μαζί μας, ό,τι και να γίνει, μέχρι την τελική πυρηνική καταστροφή.

Γύρω από το Πύθιο

Το Πύθιο έχει ένα πιο μικτό αγροτικό προφίλ και η ένταση της κτηνοτροφικής δραστηριότητας στα προβούνια και τις πλαγιές του Ολύμπου είναι πολύ μικρότερη και περιορίζεται σε 2-3 ολιγομελή κοπάδια βοοειδών και λίγα κοπάδια γιδοπροβάτων, που όλα κινούνται στη ζώνη του πουρναριού. Η ένταση της ανθρώπινης παρουσίας και δραστηριότητας είναι προσανατολισμένη προς τον κάμπο, όπου συναντάμε μεγάλο εύρος καλλιεργειών, από οπωρώνες μέχρι καπνά.

Ο κύριος ορεινός δρόμος του χωριού περνά από την Πάδη και συνδέεται με τα Καλύβια, ενώ ένας κλάδος ενώνεται με το δρόμο Καλύβια-Λάκκα Χριστάκη και ένα ακόμα παρακλάδι οδηγεί στο παλιό βοσκοτόπι Σκοτωμένη.

Η ανάβλυση δίνει ζωή σε μια συστάδα λεύκες, φλαμουριές και ιτιές, μόλις μια δεκάδα ψηλών δέντρων, που όμως αποτελούν το καταφύγιο όπων των πουλιών της περιοχής που έρχονται για λουστούν και να πιούν νερό. Ανάμεσα στα πουλιά που στηρίζονται στο συνδυασμό πηγή-συστάδα, ένα ζευγάρι Ξεφτέρια, ένα ζευγάρο Βραχοκιρκίνεζα, μια οικογένεια Πράσινοι δρυοκολάπτες και αναρίθμητα στρουθιόμορφα, ιδίως στο τέλος του καλοκαιριού και πριν την αναχώρηση των μεταναστευτικών, οπόταν οι φτερωτές δημογραφίες της περιοχής βρίσκονται στο ζενίθ τους.

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

Οι μικρές πηγές στους γρανίτες

Το ρήγμα της ανάβλυσης και η σχετική υδρομάστευση της πηγής της Αγίας Τριάδας Πυθίου είναι πολύ κοντά στην ποτίστρα. Εν γένει, στις γρανιτικές μάζες, όπως αυτές που καλύπτουν σχεδόν όλη τη χαμηλή ζώνη της δυτικής πλευράς του Ολύμπου, οι αναβλύσεις προκύπτουν μέσα στις ασυνέχειες μικρών και μεγαλύτερων ρηγματώσεων και δεν υποστηρίζονται από υπόγειες δεξαμενές ή καρστικά δίκτυα όπως οι πηγές του ασβεστόλιθου. Κατά συνέπεια, η παροχή των πηγών αυτών παρουσιάζει έντονη εξάρτηση από τις τοπικές υδρολογικές συνθήκες και η ίδια η ύπαρξη τους καθορίζεται από τις βροχοπτώσεις της χρονιάς: πρόκειται για έναν πόρο μεγάλης οικολογικής σημασίας, βαθιά συνυφασμένο με τις συνθήκες του τοπικού κλίματος. Η κατάλληλη συντήρηση και τεχνική εποπτεία των μαστεύσεων μπορεί να βελτιώσει το υδρονομικό καθεστώς και να παρατείνει τη ζωή αυτών των πόρων.

Από τα Καλύβια στο Πύθιο και τον Κοκκινοπηλό
Η μικρή λίμνη στην Πάδη
Πατήστε για μεγέθυνση

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

Ο ιπτάμενος μερμηγκοφάγος

Ο Πράσινος δρυοκολάπτης (Picus viridis) είναι ο δεύτερος σε μέγεθος, μετά τον Μαύρο δρυοκολάπτη, και ένας από τους ευρύτερα διαδεδομένους και πιο πολυπληθείς δρυοκολάπτες στην Ελλάδα. Μόνιμος κάτοικος των ανοιχτών μικτών δασών, τρέφεται κυρίως στο έδαφος, όπου συλλέγει μερμήγκια, και λιγότερο στον κορμό, όπου επίσης εστιάζει στα μερμήγκια, αν και ενδιαφέρεται και για ανάλογες εύκολες λείες, που τις αναζητά κάτω από τον φλοιό και σε υφιστάμενες σχισμές και σπασίματα των ξερών ιστάμενων δέντρων. Το βασικό εργαλείο συγκομιδής των εντόμων είναι η μακρύτατη και πολύ λεπτή γλώσσα του, που εισδύει αποτελεσματικά στις τρύπες του κορμού. Στη βόρεια Ελλάδα, θα τον βρούμε τόσο σε μικτά δάση πλατύφυλλων και κωνοφόρων, όσο και σε πολύ πιο ανοιχτούς βιοτόπους, με αραιές συστάδες ώριμων δέντρων, όπως λεύκες, καστανιές, ιτιές, στοιχεία απαραίτητα για τη φωλεοποίηση.

Τις τελευταίες δεκαετίες, η άνοδος της θερμοκρασίας έχει βοηθήσει την επέκταση της κατανομής των κυριότερων ειδών μερμηγκιών που θηρεύει (γένη Formica και Lasius) προς τα «πάνω», δηλαδή βόρεια και ψηλότερα: ο Πράσινος δρυοκολάπτης τα ακολούθησε πιστά και εξαπλώθηκε σε βορειότερες περιοχές και μεγαλύτερα υψόμετρα, απλές στρατηγικές που είχε ήδη χρησιμοποιήσει στις παλλινδρομήσεις της κατανομής του κατά τις πρόσφατες παγετωνικές περιόδους.

Τα τοπία που προτιμά είναι εξαιρετικά άφθονα στον Όλυμπο σε όλη την έκταση της ημιορεινής ζώνης, τόσο στο δασικό όσο και στον αγροδασικό χώρο. Θεωρητικά τουλάχιστον, καθώς η ζώνη κάτω από τα 1000 μέτρα θα βρεθεί κάτω από την πίεση της ξηρασίας, ολοένα περισσότερα μεγάλα δέντρα θα ξεραίνονται προσφέροντας του ακόμα περισσότερες ευκαιρίες, ενώ σταδιακά είναι πιθανόν να κινηθεί προς μεγαλύτερα υψόμετρα, όπου η ειδίκευσή του στα εδαφόβια έντομα θα τον προστατεύσει από τον ανταγωνισμό με τα άλλα είδη δρυοκολάπτη, κυρίως τον διεκδικητικό Μαύρο και τον πολυάριθμο Πευκοδρυοκολάπτη. Ακόμα μεγαλύτερη ανθεκτικότητα αναμένεται και στην κατανομή και τις δημογραφίες των μερμηγκιών.

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

Κοτσύφια και αλλαγές

Σε όλη την ημιορεινή ζώνη, το ξημέρωμα τα Κοτσύφια (Turdus merula) καλωσορίζουν τη μέρα τραγουδώντας και αμέσως μετά βγαίνουν από τους θάμνους και αρχίζουν να βόσκουν τριγύρω. Με ένα διατροφικό εύρος που απλώνεται από τα σπέρματα των ποωδών φυτών μέχρι μια μεγάλη ποικιλία από ασπόνδυλα, περνώντας από τους άγριους καρπούς και τα βλαστάρια, το Κοτσύφι είναι εξαιρετικά ευρύοικο και προσαρμοστικό είδος και θα επιβιώσει - ενδεχομένως, επωφεληθεί - οποιωνδήποτε αλλαγών. Στο δυτικό Όλυμπο, τα Κοτσύφια έχουν επεκταθεί μέχρι τη βάση των υποαλπικών λιβαδιών. Είναι, μαζί με τα Αγριογούρουνα και τις Κίσσες, τα είδη που θα καλύψουν όλους τους θώκους που θα εκθέσουν η άνοδος της θερμοκρασίας, οι παλλινδομήσεις της βλάστησης και οι αλλαγές στις χρήσεις.

Κοκκινοπλίτες, οι ήφαιστοι του Ολύμπου

Ο Κοκκινοπηλός (οι ντόπιοι το προφέρουν «Κοκκινοπλός») είναι ένα χωριό με πολλά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: κατ΄αρχάς είναι κτισμένο όχι μόνο ψηλότερα από τους γειτονικούς οικισμούς, αλλά και κυριολεκτικά στη βάση του βουνού, στα πόδια του Κίτρου. Από την υψηλή θέση του, ο Κοκκινοπηλός αγναντεύει - άλλοτε ήλεγχε - το διάσελο ανάμεσα στη Βουλγάρα και τα Πιέρια, από όπου περνούσε και περνά ακόμα η μοναδική σύνδεση της Πιερίας με την Περραιβική Θεσσαλία. Η θέση αυτή, στη βορινή βάση του Κίτρου έχει μειωμένο ηλιασμό: το Καλοκαίρι, ο ήλιος φτάνει στο χωριό αργά το πρωί, το Χειμώνα προς το μεσημέρι.

Τοπίο και άγρια ζωή στον Κοκκινοπηλό
Ο Κοκκινοπηλός στη βάση του Κίτρου και στην έξοδο της χαράδρας της Σταλαγματιάς
Πατήστε για μεγέθυνση

Τα σπίτια διατάσσονται γραμμικά πάνω στη γραμμή μιας σειράς αξιόλογων πηγών που τροφοδοτούν μνημειακές κρήνες - όλα τα άλλα χωριά υδρεύονταν από απομακρυσμένες πηγές και σήμερα από γεωτρήσεις. Στην έκταση του χωριού περιλαμβάνονται σημαντικές εκτάσεις δάσους κωνοφόρων, ένας πόρος μεγάλης σημασίας που ήλξε το δυναμικό του οικισμού στην υλοτομία και την εμπορία ξύλου.

Τοπίο και άγρια ζωή στον Κοκκινοπηλό
Η πιο καλοδιατηρημένη «ασβεσταριά» στον Κοκκινοπηλό

Τέλος, αλλά καθόλου τελευταίο αξιολογητικά, ο Κοκκινοπηλός, αξιοποιώντας την άφθονη ξυλεία των μαυρόπευκων, το προσιτό νερό και τον πλακώδη ασβεστόλιθο της θέσης, στράφηκε στην παραγωγή ασβέστη, κατασκευάζοντας μια δεκάδα ασβεστοκάμινα, που λειτούργησαν ως πραγματικές βιοτεχνικές μονάδες. Συγκριτικά, τα άλλα χωριά της δυτικής πλευράς δεν έχουν κοντινά νερά και ασβεστόλιθο και τα πουρναροδάση έχουν πολύ δυσχερέστερη απόληψη. Η ενασχόληση με τις «ασβεσταριές» άνοιξε στους Κοκκινοπλίτες το δρόμο προς την οργανωμένη μεταποίηση και εμπορία, δραστηριότητες που ταιριάζουν απόλυτα με την οικογενειακή συνοχή και διαχειριστική ευχέρεια της βλάχικης ράτσας.

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

Το ασθμαίνον Ζαρκάδι

Άλλοτε στα πρόθυρα της εξαφάνισης, το Ζαρκάδι (Capreolus capreolus) ανέκαμψε με το γύρισμά του 20ου αιώνα και σήμερα παρουσιάζεται με καλούς πληθυσμούς, στο σύνολο της μεταπολεμικής κατανομής του - έχοντας χάσει δηλαδή μόνο την Πελοπόννησο. Το όμορφο αυτό οπληφόρο προστατεύεται ακόμα από το κυνήγι και έχει εξαπλωθεί σε όλα τα υψόμετρα και τους βιοτόπους που του παρέχουν κάλυψη και τροφή. Στον Όλυμπο είναι παρόν τόσο στα μεγάλα δάση δρυών, οξιάς και κωνοφόρων της βόρειας, ανατολικής και νότιας όψης, όσο και στα πουρναροδάση της δυτικής πλευράς.

Η κατάσταση θα έμοιαζε καθησυχαστική, αν δεν υπόβοσκε το πρόβλημα της ανόδου της θερμοκρασίας, που για το συγκεκριμένο είδος προκύπτει αρκετά απειλητικό: αντίθετα από το σκληροτράχηλο Αγριογούρουνο, που δεν θα διστάσει να κατέβει μέρα-μεσημέρι στις λασπουριές και τα ρουμάνια και το Αγριόγιδο που θα καταφύγει στους βορινούς βραχότοπους, το Ζαρκάδι εντάσσεται σε μια ζώνη με αρκετή όχληση ή τουλάχιστον ανθρώπινη παρουσία, με διαρκώς συρρικνούμενους υδατικούς πόρους και έντονη βόσκηση. Οι όροι αυτοί ωθούν τους πληθυσμούς του σε περιοχές απομακρυσμένες, σε τόπους φτωχότερης διατροφικής αξίας και μεγαλύτερης έκθεσης στο Λύκο. Η μεγάλη εικόνα δείχνει ότι, πάνω που ανέκαμψε, το Ζαρκάδι θα έρθει ξανά αντιμέτωπο με έναν κόσμο που δεν του ταιριάζει.

Πηγές

When survival depends on brains: lessons from the Western Jackdaw
Nielsen JT, AP Moller 2006. Effects of food abundance, density and climate change on reproduction in the sparrowhawk Accipiter nisus .Oecologia 149(3), p.505–518

Έρευνα, κείμενο & φωτογραφίες: Τ. Αδαμακόπουλος

topoguide greece

Οδηγος του Ολυμπου

Χαρτογράφηση, Σημεία Ενδιαφέροντος και ασφαλής πλοήγηση κατά μήκος της οδικής διαδρομής από τα Καλύβια στο Πύθιο και τον Κοκκινοπηλό και τα άλλα ορεινά τοπόσημα του νότιου Ολύμπου, καθώς και αναλυτική παρουσίαση της πανίδας και της χλωρίδας της περιοχής περιλαμβάνονται στον οδηγό Όλυμπος topoguide.

Ο οδηγός Όλυμπος topoguide είναι διαθέσιμος για συσκευές Android ως μία απο τις δεκάδες διαθέσιμες περιοχές της Ελλάδας, μέσα στη γενική εφαρμογή topoguide greece. Ο Όλυμπος περιλαμβάνεται στην ομάδα της Βόρειας Ελλάδας. Αποκτήστε τον οδηγό Όλυμπος topoguide ως in-app purchase μέσα από την εφαρμογή.

Ο οδηγός Όλυμπος topoguide είναι επίσης διαθέσιμος για συσκευές iOS (iPhone και iPad) μέσα από την γενική εφαρμογή πεζοπορικών περιοχών Topoguide Greece. Αποκτήστε τον οδηγό του Ολύμπου ως in-app purchase μέσα από την εφαρμογή, επιλέγοντάς τον από την ομάδα της Βόρειας Ελλάδας.

Η εφαρμογή παρέχει ενεργητική πλοήγηση κατά μήκος της διαδρομής, καθώς και έναν πλούσιο οδηγό στη γεωγραφία, τη φύση και τον πολιτισμό της περιοχής του Ολύμπου.

Όλα τα σημεία ενδιαφέροντος που απεικονίζονται στο χάρτη αποτελούν διαδραστικές πηγές πληροφορίας της εφαρμογής: στο πεδίο, κάθε σημείο προβάλλεται αυτόματα στην οθόνη όταν το πλησιάζουμε και μας οδηγεί στο σχετικό λήμα του ψηφιακού οδηγού που περιέχεται στην εφαρμογή.