Χλωρίδα των Μεθάνων

Χλωρίδα των Μεθάνων

Γνωρείστε είδη φυτών

Κείμενο: Απ. Καλτσής
Φωτογραφίες: Τ. Αδαμακόπουλος

Μέθανα topoguide
Μέθανα topoguide: Alkanna methanaea

Η βλάστηση της χερσονήσου διαφοροποιείται έντονα κατά τον άξονα νότου-βορρά, λόγω της μεγάλης διαφοροποίησης του γεωλογικού υποβάθρου (ασβεστόλιθοι-ηφαιστειακά πετρώματα), ενώ δεν έχει ουσιαστική διαφορά στην διεύθυνση ανατολή-δύση, λόγω του μικρού γεωγραφικού εύρους. Έτσι στο νότο έχουμε ελάχιστα δάση, μεγαλύτερη έκταση ενεργών ή εγκαταλελειμένων καλλιεργειών και μεγάλη έκταση φρυγανικών μορφών βλάστησης, ενώ στο βορρά έχουμε μεγάλα και κατά τόπους ώριμα πευκοδάση, πυκνή μακκία βλάστηση και μεγάλα φυσικά λιβάδια.

Μέθανα topoguide
Μέθανα topoguide: Campanula andrewsii

Η φρυγανική βλάστηση καλύπτει μεγάλα τμήματα στο ασβεστολιθικό υπόστρωμα του νότιου και κεντρικού τμήματος της χερσονήσου, με ορισμένα από τα χαρακτηριστικά είδη στην περιοχή να είναι το θυμάρι (Coridothymus capitatus), η αφάνα (Sarcopoterium spinosum), οι λαδανιές (Cistus sp.), η γαλαστοιβίδα (Euphorbia acanthothamnos), το θρούμπι (Satureja thymbra), τα ρείκια (Erica manipuliflora και Erica arborea) κ.α. Μεγάλες εκτάσεις, που έχουν καεί στο παρελθόν, καλύπτονται από φρύγανα, όπου κυριαρχούν οι λαδανιές (Cistus sp.).

Μέθανα topoguide
Μέθανα topoguide: Campanula topaliana

Πέρα από τα φρύγανα, η θαμνώδης βλάστηση της χερσονήσου περιλαμβάνει ποικιλία φυτοκοινοτήτων και τύπων οικότοπων. Θαμνώνες με κυρίαρχο είδος το θαμνοκυπάρισσο (Juniperus phoenicea) εμφανίζονται τόσο στο δυτικό όσο και στο ανατολικό νότιο άκρο της χερσονήσου, ενώ τυπικοί θαμνώνες σκληρόφυλλων (μακκί) εμφανίζονται σε διάσπαρτες θέσεις στο κεντρικό τμήμα της χερσονήσου, αποτελούμενοι από είδη όπως το πουρνάρι, η κοκορεβιθιά, ο σχίνος, η κουμαριά και η γλιστροκουμαριά κ.α. Κατά τόπους, επίσης, εντοπίζονται συστάδες με χαμηλή δενδρώδη βλάστηση σκληρόφυλλων, όπως αριές, αγριελιές, γκορτσιές, χαρουπιές και σφεντάμια, που διατηρήθηκαν μέσα από τις ποικίλες διαχρονικές πιέσεις (καλλιέργειες, βόσκηση, πυρκαγιές κ.α.) και ανακάμπτουν.

Μέθανα topoguide
Μέθανα topoguide: Ophrys aesculapii

Το πυκνό δάσος της χαλεπίου πεύκης κυριαρχεί στο βόρειο τμήμα των Μεθάνων, τόσο στον ασβεστόλιθο, όσο και στα τμήματα με ηφαιστειογενή εδάφη, χάρη στην εντυπωσιακή εγγενή ικανότητα αναγέννησης και επέκτασής. Ακριβώς χάρη σε αυτή την ιδιότητα, τα πεύκα εισχωρούν και δημιουργούν μίξεις με τους άλλους τύπους βλάστησης, αλλά μάλιστα έχουν αρχίσει να αποικούν ακόμη και τα πεδία στερεοποιημένης λάβας στα ΒΔ, εδάφη εξαιρετικά φτωχά σε θρεπτικά και ξηρά.

Μέθανα topoguide
Μέθανα topoguide: Ophrys mycenensis

Οι βραχώδεις βιότοποι, επίσης, αποτελούν βασικό στοιχείο της φυσιογνωμίας της χερσονήσου. Αυτοί παρατηρούνται διάσπαρτοι ως βραχώνες και χαμηλοί γκρεμοί στο εσωτερικό της, προσθέτοντας ποικιλία στο μωσαϊκό του τοπίου και της βλάστησης, αλλά την περιζώνουν και παράκτια σε πολύ μεγάλο τμήμα της ακτογραμμής της. Οι εσωτερικοί βραχώνες φιλοξενούν φυτά προσαρμοσμένα σε αυτόν το βιότοπο, όπως πολλες καμπανούλες (Campanula andrewsii, Campanula topaliana κ.α.), η ίνουλα Inula verbascifolia, το χαμόπευκο Ptilostemon chamaepeuce κ.α., ενώ τυπικά φυτά των βραχωδών ακτών που θα συναντήσουμε στην περιοχή είναι το κρίταμο Crithmum maritimum, η θαλασσόβρουβα Cakile maritima, η σιληνή Silene sedoides, έρπουσες μορφές σχίνων και θαμνοκυπάρισσων κ.α.

Συνολικά, η χερσόνησος των Μεθάνων εμφανίζει πλούσια χλωρίδα, καθώς εντοπίστηκαν 621 είδη και υποείδη, εκ των οποίων 38 είναι ελληνικά ενδημικά. Επίσης, έχει καταγραφεί μια μεγάλη ποικιλία από ορχεοειδή, με πιό διαδεδομένα τα τυπικά είδη της ευρύτερης περιοχής, όπως Himantoglossum robertianum, Dactylorhiza romana, Orchis italica, O. morio, Serapias bergonii, Ophrys attica, O. aesculapii, O. ferrum equinum, O. leucadica, O. mammosa, O. leochroma και O. speculum.

Μέθανα topoguide
Μέθανα topoguide: Ophrys perpusilla

Φωτογραφίες και περιγραφές ειδών χλωρίδας των Μεθάνων περιλαμβάνονται στην εφαρμογή Μέθανα topoGuide, διαθέσιμη τόσο για συσκευές Android, όσο και για συσκευές iOS (iPhone and iPad).
Η εφαρμογή καθοδηγεί τον χρήστη να εντοπίσει την περιοχή-τύπο του φυτού.