Μονές



Μονή Αγίας Τριάδας στο Πιθάρι Η μονή δημιουργήθηκε στη βάση της παλιάς γεωργικής έκτασης με πεζούλες και νερό που υπήρχε στον όρμο Πιθάρι. Είναι μονή Παλαιοημερολογιτών.




Μονή Αγίας Τριάδας Χαλῆς Η μικρή μονή Αγίας Τριάδος ιδρύθηκε το 1986 σε ιδιόκτητη έκταση στο ακρωτήριο Χαλής και λειτουργεί ως ησυχαστήριο, όπου ζει ένας μοναχός. Είναι μετόχι της μονής Παναγίας Ελεούσας. Το καθολικό είναι τρισυπόστατος ναός, αφιερωμένος στην Αγία Τριάδα, τον Σταυρό και τον Άγιο Νικόλαο. Το συγκρότημα περιλαμβάνει δύο ακόμα ναούς, αφιερωμένους στον Άγιο Φώτιο και τους Ταξιάρχες αντίστοιχα, και τα κελιά των μοναχών.




Μονή Σταυρού Η μονή Σταυρού στον Πάνορμο ιδρύθηκε γύρω από παλαιότερη σπηλαιοεκκλησιά, που είχε δημιουργηθεί στη βάση βραχώδους πλαγιάς από τους κατοίκους του μικρού παραθαλάσσιου οικισμού Καντούνι. Το συγκρότημα λειτουργεί ως ησυχαστήριο και εκτός τους σπηλαιώδη καθολικού περιλαμβάνει κελιά και βοηθητικά κτίρια καθώς και ναΰδριο αφιερωμένο στον Ἅγιο Ιωσήφ. Η μονή προσπελαύνεται με ωραίο χτιστό μονοπάτι και γιορτάζει στις 14 Σεπτεμβρίου.




Μονή Αγίας Μακρίνας Μικρό μοναστηριακό συγκρότημα στο Καμπί, ανατολικά του Βαθέως. Το συγκρότημα άρχισε να χτίζεται το 1974 γύρω από προϋπάρχουσα εκκλησία και σήμερα λειτουργεί ως γυναικείο ησυχαστήριο. Η προσπέλαση γίνεται μόνο από τη θάλασσα (μικρό μονοπάτι φτάνει εδώ και από την παραλία Καμπί).


Μονή Ανάληψης στη Χώρα. Γυναικεία μονή


Μονή Αγίας Αικατερίνης Το μεγάλο συγκρότημα της μονής Αγίας Αικατερίνης βρίσκεται δυτικά του οικισμού Βοθύνοι, σε ομαλή ράχη πάνω από τον όρμο των Βλυχαδιών. Η γυναικεία μονή ακολουθεί το Παλαιό Ημερολόγιο.


Μονή Αγίας Σοφίας Παλαιοημερολογίτικη γυναικεία μονή λίγο ψηλότερα από το κάστρο της Χρυσοχεριάς. Τα κελιά και ο ναός διατάσσονται περιμετρικά δημιουργώντας ένα φρουριακό σύνολο με δύο εισόδους, με την κύρια (ανατολική) να φέρει ψηλό καμπαναριό. Το καθολικό είναι μονόχωρος καμαροσκέπαστος ναός αιγαιοπελαγίτικου τύπου και εσωτερικά φέρει μαρμάρινο τέμπλο.




Μ. Αγίου Παντελεήμονα Το συγκρότημα της μονής Αγίου Παντελεήμονα περιβάλλεται από μικρό οριοθετημένο άλσος και προστατεύεται από τα ανατολικά από επιμήκη ορθοπλαγιά. Σημαντικό προσκύνημα της Καλύμνου, το καθολικό, χτισμένο σε σπηλιά με μικρή πηγή, χρονολογείται στον 17ο αι.




Μονή Αγίου Κυπριανού Μικρή ανδρική μονή σε εσωτερικό οροπέδιο πάνω από τον όρμο των Βλυχαδιών. Περιβάλλεται από παλιά γεωργική εκμετάλλευση.




Μονή Αγίων Πάντων Η μονή των Αγίων Πάντων (λέγεται και Αγίου Σάββα) ιδρύθηκε ως ησυχαστήριο στα τέλη του 19ου αι. Το 1926 ήρθε στη μονή ο μοναχός Σάββας ο Χοτζεβίτης, που αγιοποιήθηκε το 1992 ως Άγιος Σάββας ο Νέος. Το ησυχαστήριο συγκροτήθηκε ως μονή το 1952 και έκτοτε φιλοξενεί πολυμελή γυναικεία κοινότητα. Η μονή διατηρεί ως εορτή την Κυριακή των Αγίων Πάντων, αλλά τιμά επίσης τη μνήμη του Αγίου Σάββα (5η Κυριακή των Νηστειών και 5 Δεκεμβρίου).




Μονή Αγίων Αποστόλων Το μικρό μοναστηριακό συγκρότημα των Αγίων Αποστόλων (λέγεται και μονή Αγίου Πέτρου) βρίσκεται κοντά στη μονή Αγίων Πάντων και λειτουργεί ως ησυχαστήριο.


Μονή Ευαγγελίστριας Η μονή Παναγίας Ευαγγελίστριας βρίσκεται στο οροπέδιο του Άργους. Είναι η παλαιότερη γυναικεία κοινοβιακή μονή της Καλύμνου και διατηρεί παραδοσιακό εργαστήριο κατασκευής χειροποίητων χαλιών, καθώς και υφαντών στολιδιών που χρησιμοποιούνται στις τοπικές ενδυμασίες (τοπικά λέγονται καφάδια).


Εκκλησίες



Χριστός της Ιερουσαλήμ Στη καρδιά της έκτασης όπου στην αρχαιότητα και μέχρι τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους βρισκόταν το τέμενος του Δηλίου Απόλλωνος, και με αρχιτεκτονικά μέλη και δόμους από το αρχαίο ιερό, οικοδομήθηκε τον 5ο αι. η μεγάλη τρίκλιτη βασιλική που λέγεται σήμερα "Χριστός της Ιερουσαλήμ". Ο ναός καταστράφηκε στα μέσα του 6ου αι. από σεισμό και επισκευάστηκε. Διατηρείται σε καλή κατάσταση η αψίδα του ιερού και μέρος του υπόλοιπου οικοδομήματος. Το κεντρικό κλίτος είναι στρωμένο με μεγάλες μαρμάρινες πλάκες, ενώ το νότιο καλύπτεται από ψηφιδωτές παραστάσεις με θέματα από τη φύση.




Παναγιά Κυρά-Χωστή Πρόκειται για κτίσμα του 11ου αι. Αποτελείται από τρία διαμερίσματα, από τα οποία το ανατολικό διατηρεί ζωγραφικό διάκοσμο. Τόσο στο οικοδομικό υλικό του ναού, όσο και στον περίβολο διασώζονται αρχιτεκτονικά μέλη παλαιότερης βασιλικής. Ο ναός είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου.




Παλαιοπαναγιά, Βαθύς Η παλαιοχριστιανική βασιλική της Παλαιοπαναγιάς στο Βαθύ είναι η μεγαλύτερη βασιλική στην ανατολική λεκάνη του νησιού. Βρισκόταν πάνω σε ομαλό ύψωμα που δεσπόζει στη λεκάνη. Κατά θέση σώζονται εκτεταμένα ερείπια που περιλαμβάνουν μεγάλο μέρος της θεμελίωσης και δαπέδα με μωσαϊκά, καθώς και λείψανα των τοίχων με ψηφιδωτά, κτιστή κλίμακα ανόδου σε υπερώο και ημικυκλική αψίδα. Από τον εξοπλισμό του ναού βρέθηκαν τμήματα μεγάλης Αγίας Τράπεζας, λείψανα σύνθρονου, μέρος βαπτιστηρίου, ενώ διακρίνονται λείψανα από το διακονικό, μία υδατοδεξαμενή και άλλα προσκτίσματα.




Άγιος Νικόλαος Πόθιας Ο μεγαλοπρεπής ναός του Αγίου Νικολάου, προστάτη της Καλύμνου, κτίστηκε στα 1860-1875. Η θέση, το μέγεθος, ο αρχιτεκτονικός τύπος, η εσωτερική οργάνωση και ο διάκοσμος του ναού καθρεφτίζουν την κοινωνική, οικονομική και καλλιτεχνική ακμή της Καλύμνου στα τέλη του 19ου αι.

Ο ναός ανήκει στον αρχιτεκτονικό τύπο της τρουλλαίας τρίκλιτης βασιλικής με εγκάρσιο κλίτος. Οι εξωτερικές διαστάσεις του είναι 24Χ20 μ. Εσωτερικά, ο ναός κοσμείται με νεώτερους πίνακες δυτικής τεχνοτροπίας που απεικονίζουν αγίους και σκηνές από τον κύκλο της ζωής του Χριστού, ενώ το 1990 προστέθηκαν στο Ιερό Βήμα τοιχογραφίες βυζαντινής τεχνοτροπίας. Φέρει επιβλητικό επισκοπικό θρόνο του 1912 από λευκό μάρμαρο. Το τέμπλο είναι από λευκό μάρμαρο, συνετέθη από τον γλύπτη Ν. Περάκη το 1923 και κοσμείται με εικόνες των Καλύμνιων ζωγράφων Μ. Αλαχούζου και Γ. Οικονόμου, έργα της περιόδου 1895-1925.

Εξωτερικά του ναού υπάρχουν τάφοι του Καλύμνιου ευεργέτη Ε. Βουβάλη και της οικογένειας Χριστοδουλάκη.

Χάριν της ιστορικής, αρχιτεκτονικής, κοινωνικής και καλλιτεχνικής σημασίας του, ο ναός έχει κηρυχθεί προστατευόμενο μνημείο.




Ανάσταση Πόθιας Μονόχωρος καμαροσκέπαστος ναός που χτίστηκε στη δεκαετία του 1980 στη μνήμη των θυμάτων του πασχαλινού εθίμου πυροτεχνημάτων με δυναμίτες.




Άγιος Θεόδωρος Βαθέως Υστεροβυζαντινός κοιμητηριακός ναός της συνοικίας Μετόχι του Βαθέως.




Άγιος Ακίνδυνος Βαθέως Μονόχωρος καμαροσκέπαστος ναός της συνοικίας Στημένια του Βαθέως, πάνω στον παλιό ημιονικό δρόμο της κοιλάδας.