Αρχαίες και μεσαιωνικές πόλεις και οχυρώσεις του Κιθαιρώνα

Αρχαίες και μεσαιωνικές
πόλεις και οχυρώσεις
του Κιθαιρώνα

Κοντά στις σημερινές Ερυθρές, ο περιηγητής του 2ου μ.Χ. αιώνα Παυσανίας αναφέρει ερείπια της πόλης Ερυθραί. Λείψανα και τεκμήρια κατοίκησης έχουν βρεθεί ανατολικά της σημερινής κώμης, κοντά στην εκκλησία της Παναγίας Παντάνασσας.

Κιθαιρώνας topoGuide
Κιθαιρώνας topoGuide: Τμήμα της οχύρωσης των Πλαταιών

Οι Πλαταιές, ως πόλη των υπωρειών του Κιθαιρώνα, αναφέρεται ήδη από τον Όμηρο. Η Πλάταια, όπως λεγόταν τότε, καταλάμβανε μια ιδιαίτερα προνομιακή θέση: σε τόπο ομαλό και εξαιρετικά εύφορο, κοντά σε μια αξιόλογη πηγή και στη βάση ενός μεγάλου ελατοδάσους. Μακριά από στοιχεία φυσικής οχύρωσης, η Πλάταια ύψωσε κάπου στον 5ο π.Χ. αιώνα ένα μεγάλο κυκλικό τείχος στο μέτωπο ενός φυσικού πρανούς και εκεί μέσα οργάνωσε τον αστικό πυρήνα της: τα ιερά - ανάμεσα στα οποία το μεγάλο ιερό της Ήρας, προστάτιδας της πόλης - και τα δημόσια κτίρια.
Οι Πλαταιές έγιναν γνωστές στα ιστορικά χρόνια από την μεγάλη μάχη ανάμεσα στους Πέρσες και τους Βοιωτούς από τη μία και τους Αθηναίους και Λακεδαιμόνιους από την άλλη (479 π.Χ.), που σήμανε και το τέλος των Περσικών εκστρατειών στην Ελλάδα.

Κιθαιρώνας topoGuide
Κιθαιρώνας topoGuide: Το φρούριο των Αιγόσθενων

Λόγω της θέσης του Κιθαιρώνα πάνω στο μεθοριακό ορεογραφικό τόξο ανάμεσα στη ζώνη επιρροής των αρχαίων πόλεων-κρατών των Αθηνών και των Θηβών, όλα τα περάσματα του βουνού εξοπλίστηκαν με ισχυρά οχυρά ή μικρότερες φρυκτωρίες. Τα δύο σημαντικότερα αρχαία οχυρά της περιοχής του Κιθαιρώνα είναι αναμφίβολα το μεγάλο φρούριο των Αιγοσθένων και το φρούριο Ελευθερών ή Γυφτόκαστρο.

Κιθαιρώνας topoGuide
Κιθαιρώνας topoGuide: Το φρούριο των Ελευθερών

Ενδιαφέρον έχουν η σειρά των πύργων και φρουρίων πάνωσ την αρχαία - και νεώτερη - οδό από Βίλια προς Ψάθα (δηλαδή, ο πύργος Αγίου Βασιλείου στο Κριεμάδι, ο αρχαίος πύργος στο δρόμο του Μύτικα και το σύμπλεγμα οχυρώσεων στη Μάλια Ψάθα) και τα λείψανα αρχαίας πύργου στην κοιλάδα της Λιβαδόστρας, κοντά στο ξωκλήσι του Σωτήρα.

Κιθαιρώνας topoGuide
Κιθαιρώνας topoGuide: Ο φράγκικος πύργος του Αγίου Γεωργίου κοντά στο Καπαρέλλι

Τέλος, στα οχυρά της περιόδου της Φραγκοκρατίας συγκαταλέγονται ο μεσαιωνικός πύργος Λιβαδόστρας και ο φράγκικος πύργος του Αγίου Γεωργίου κοντά στο Καπαρέλλι.

Φωτογραφίες και περιγραφές όλων των οχυρώσεων του Κιθαιρώνα περιλαμβάνονται στην εφαρμογή Κιθαιρώνας topoGuide. Η εφαρμογή είναι διαθέσιμη για συσκευές Android και για συσκευές iOS (iPhone και iPad).
Η εφαρμογή καθοδηγεί τον χρήστη να εντοπίσει το σημείο ενδιαφέροντος με ακρίβεια.