Πουλιά στο Ζαγόρι

Η φύση του Ζαγορίου

Τα πουλιά στο Ζαγόρι

Το Ζαγόρι, που στο παρόν αφιέρωμα ταυτίζεται με την έκταση από την Κόνιτσα μέχρι τα βλαχοχώρια του Μετσόβου και από τον Αώο μέχρι τα κράσπεδα του Καλπακίου και της Λάψιστας, είναι μια μεγάλη ορεινή περιοχή που περιλαμβάνει ψηλά βουνά, όπως το συγκρότημα της Τύμφης, χαράδρες, όπως την κοιλάδα του Αώου και το φαράγγι του Βίκου, ημιορεινούς κάμπους, όπως των Σουδενών, δάση κωνοφόρων και δρυών, μεσογειακούς θαμνώνες και γεωργικές εκτάσεις.

Η φύση του Ζαγορίου: Η Γκαμήλα Ι (2495 μ.), ψηλότερη κορυφή του συγκροτήματος και κεφαλή μιας σειράς ορθοπλαγιών πάνω από την κοιλάδα του Αώου
Η φύση του Ζαγορίου
Η Γκαμήλα Ι (2495 μ.), ψηλότερη κορυφή του συγκροτήματος και κεφαλή μιας σειράς ορθοπλαγιών πάνω από την κοιλάδα του Αώου
Πατήστε για μεγέθυνση

Η μεγάλη αυτή έκταση περιλαμβάνει ένα ευρύτατο φάσμα φυσικών πόρων και φιλοξενεί μια από τις πιο ενδιαφέρουσες ορνιθοπανίδες της χώρας. Το παρόν κεφάλαιο παρουσιάζει συνοπτικά τα σημαντικότερα συστατικά του τοπίου του Ζαγορίου και συνοψίζει τις μέχρι τώρα γνωστές παρατηρήσεις, που αθροίζουν 163 είδη.

Τα πουλιά του Ζαγορίου: Οι Πύργοι του Πάπιγκου, μοναδικό μνημείο της φύσης και καταφύγιο βραχόφιλων ειδών πουλιών και φυτών
Τα πουλιά του Ζαγορίου
Οι Πύργοι του Πάπιγκου,
μοναδικό μνημείο της φύσης και καταφύγιο βραχόφιλων ειδών πουλιών και φυτών
Πατήστε για μεγέθυνση

Οι βιότοποι του Ζαγορίου

Οι βιότοποι του Ζαγορίου
Πατήστε σε ένα πολύγωνο για άνοιγμα της αναλυτικής σελίδας

Τα δασικά οικοσυστήματα

Το δρυοδάσος

Η ύφεση ανάμεσα στην Τύμφη και το Μιτσικέλι καλύπτεται από το μεγάλο δρυοδάσος της Λάκκας του Ζαγορίτικου ποταμού, δηλαδή του ρέματος που διασχίζει το νότιο Ζαγόρι και πέφτει στον Άραχθο. Η λεκάνη αυτή διαμορφώνεται σε ένα παχύ στρώμα φλύσχη, που απλώνεται ανάμεσα στις ασβεστολιθικές μάζες των δύο πιο πάνω μεγάλων ορεινών συμπλεγμάτων.

Πρόκειται για μια πλατιά κοιλάδα χαμηλού έως μέσου υψομέτρου με ομαλή τοπογραφία, κατάφυτη από βελανιδιές και άλλα φυλλοβόλα, ενώ σε πολλές θέσεις της περιμέτρου αναπτύσσονται και συστάδες κωνοφόρων. Στη ζώνη 300-500 μ. αναπτύσσεται ένας ψηλός μεσογειακός θαμνώνας που αποτελείται κυρίως από Πουρνάρι (Quercus coccifera), κέδρα (Juniperus communis και Juniperus oxycedrus), Κουμαριά (Arbutus adrachne), Κουτσουπιά (Cercis siliquastrum) και σποραδικά Αριά (Quercus ilex). Από τα 500 έως τα 700 μ. απλώνεται το κυρίως δρυοδάσος, που συντίθεται από τουλάχιστον τέσσερα είδη βελανιδιάς (Χνοώδης βελανιδιά, Quercus pubescens, Πλατύφυλλη βελανιδιά, Quercus frainetto, Τσέρος ή Ρουπάκι, Quercus cerris και Μακεδονική βελανιδιά, Quercus trojiana).

Οι βιότοποι του Ζαγορίου: Το δρυοδάσος καλύπτει ολόκληρη την κοιλάδα του Ζαγορίτικου, δηλαδή τη μεγάλη λεκάνη ανάμεσα στο Μιτσικέλι και την κυρίως Τύμφη
Οι βιότοποι του Ζαγορίου
Το δρυοδάσος καλύπτει ολόκληρη την κοιλάδα του Ζαγορίτικου,
δηλαδή τη μεγάλη λεκάνη ανάμεσα στο Μιτσικέλι και την κυρίως Τύμφη
Πατήστε για μεγέθυνση

Λόγω του αδιαπέρατου πετρώματος, η περιοχή διατρέχεται από ένα πολυσχιδές δίκτυο ρεματιών, που συγκλίνουν στον Ζαγορίτικο. Πολλές από τις δευτερεύουσες ρεματιές έχουν μόνιμη ροή και όλες περιβάλλονται από μια πλατιά ζώνη παρόχθιας βλάστησης, που συντίθεται από πλατάνια, οστριές, σκλήθρα και ιτιές.

Αν και δεν υπάρχουν ασβεστολιθικά λέπια στη ζώνη αυτή, τα πρανή του φλύσχη εμφανίζουν έως και έντονες κλίσεις, με ελάχιστη κάλυψη, που προσειδιάζουν με βραχώνες και προσφέρουν ευκαιρίες θερμορύθμισης στα ερπετά και κατάλληλους θώκους για έντομα και άλλα ασπόνδυλα.

Τέλος - και αυτό είναι σημαντικό - δεν υπάρχει μόνιμη ανθρώπινη δραστηριότητα μέσα στη λεκάνη, καθότι όλα τα χωριά της περιοχής κτίστηκαν στις περιμετρικές πλαγιές του ασβεστόλιθου, ισορροπώντας ανάμεσα στο ημιορεινούς και ορεινούς πόρους. Σήμερα η λεκάνη έχει ένα περιορισμένο και κακής βατότητας οδικό δίκτυο που εξυπηρετεί μια φθίνουσα δασική εκμετάλλευση. Λίγα πέτρινα γυφύρια θυμίζουν ότι μέχρι και τα μέσα του 20ου αιώνα η παραδοσιακή οικονομία συντηρούσε κάποιες εγκάρσιες συνδέσεις, οι οποίες έχουν ατονήσει εντελώς στη σημερινή φάση των περιμετρικών ασφαλτόδρομων που υποστηρίζουν τον θαλερό τριτογενή τομέα.

Συνολικά, η λεκάνη του ζαγορίτικου δρυοδάσους παρουσιάζει αξιόλογη ποικιλότητα οικοτόπων και αποτελεί τόσο ζώνη χειμερινού καταφυγίου για τα μεγάλα θηλαστικά, όσο και ζώνη μόνιμης διαβίωσης για πολλά είδη θηλαστικών και δασικά είδη πουλιών.

Zagori topoguide
Οι βιότοποι του Ζαγορίου
Στο πυκνό και βαθύσκιο δάσος δρυών του Ζαγορίου
ο εντοπισμός των πουλιών γίνεται κυρίως ερμηνεύοντας τα καλέσματά τους

Σε ότι αφορά στην ορνιθοπανίδα, η ζώνη του δρυοδάσους φιλοξενεί αρκετές δεκάδες είδη, κυρίως στρουθιόμορφα, μερικά παρυδάτια και ορισμένα αρπακτικά.

Η ορνιθολογική εξερεύνηση της περιοχής αυτής μπορεί να γίνει με βάση το υφιστάμενο εγκάρσιο οδικό δίκτυο. Στην προτεινόμενη διαδρομή Τα πουλιά του δρυοδάσους αξιοποιούμε τη σύνδεση ανάμεσα στον ανατολικό και το δυτικό περιμετρικό δρόμο της λεκάνης, που ενώνει την θέση Πέταλο με τον παλιό οικισμό Ζλάροβο, τέμνοντας εγκάρσια την κοιλάδα. Το καλοκαίρι, ο δρόμος αυτός είναι εν γένει βατός από ένα ψηλό όχημα και τον υπόλοιπο χρόνο παραμένει αρκετά ελκυστικός για πεζοπορία.

Το ορεινό δάσος

Πάνω από τα 700 μέτρα και μέχρι το δαντελωτό δασοόριο (από τα 1500 έως τα 1900 μ.), απλώνεται το ορεινό δάσος της Βόρειας Πίνδου, μια τεράστια ενότητα που εκτείνεται από το Μέτσοβο μέχρι την Κόνιτσα και καλύπτεται από κωνοφόρα (Έλατο, Abies borisii-regis και Μαύρη πεύκη, Pinus nigra) και ορεινά πλατύφυλλα, κυρίως Οξυά (Fagus sylvatica).

Στα περιγράμματα του δάσους και στα ξέφωτα, τόσο στα κωνοφόρα όσο και στα πλατύφυλλα, αναπτύσσονται συστάδες ή μεμονωμένα άτομα άλλων δασικών ειδών, όπως ο Γαύρος (Carpinus betulus), η Οστρυά (Ostrya carpinifolia), ο Ίταμος (Taxus baccata), το Αρκουδοπούρναρο (Ilex aquifolium) και διάφορα σφενδάμια (Acer trilobum, Acer obtusatum και Acer pseudoplatanus).

Zagori topoguide
Οι βιότοποι του Ζαγορίου
Το δάσος έχει ανακαταλάβει όλες τις παλιές εκχερσώσεις της κτηνοτροφίας.
Εδώ το πρώην λιβάδι στο Γυφτόκαμπο

Το ορεινό δάσος στο Ζαγόρι είναι εκτεταμένο και - το κυριότερο - συνεχές: διακόπτεται μόνο από μικρές λιβαδικές εκτάσεις, όπως ο Γυφτόκαμπος και η Μόρφα, μάρτυρες των παλιών κτηνοτροφικών κέντρων της εποχής της ακμής της ημινομαδικής κτηνοτροφίας. Με την ποκιλία και τη σύνθεσή του, το ορεινό δάσος προσφέρει στα ζώα πολλά πολύτιμα στοιχεία, όπως μια ικανή διαδοχή βρώσιμων σπόρων και καρπών, ολόχρονη κάλυψη, αφθονία άρρωστων και σάπιων ατόμων που φιλοξενούν μεγάλες αποικίες εντόμων, παροχή θέσεων φωλιάσματος κλπ. Παράλληλα, τα κωνοφόρα επιβιώνουν εύκολα σε θέσεις με έντονη τοπογραφία και έτσι γεφυρώνουν τους αναρίθμητους βραχώνες, ορθοπλαγιές και φαράγγια της περιοχής, εξασφαλίζοντας τη συνοχή του οικοσυστήματος. Τέλος, η παρεμβολή συστάδων οξιάς και άλλων φυλλοβόλων παρέχει συμπληρωματικές ευκαιρίες διατροφής και κάλυψης.

Συνοπτικά, η όλη δομή του ζαγορίτικου ορεινού δάσους είναι ιδιαίτερα ελκυστική για τα πουλιά του δάσους και ως εκ τούτου η ζώνη αυτή φιλοξενεί την αναμενόμενη ποικιλία ειδών, συμπεριλαμβανομένων όλων των ειδών δρυοκολαπτών (εκτός του κεντρο-ευρωπαϊκού Τριδάκτυλου) και ορισμένων ασυνήθιστων ειδών παπαδίτσας, όπως η Βουνοπαπαδίτσα (Poecile montanus) και η Καστανοπαπαδίτσα (Poecile palustris).

Όπως και στο δρυοδάσος, η παρατήρηση πουλιών στο ορεινό δάσος είναι πιο αποδοτική αν ακολουθήσει κανείς το δασικό οδικό δίκτυο, που εδώ δημιουργεί ένα σαφέστερο όριο δάσους-ξέφωτου. Η προτεινόμενη διαδρομή Τα πουλιά του ορεινού δάσους κάνει μια μεγάλη κυκλική πορεία βόρεια από το Βρυσοχώρι, στην καρδιά ενός δάσους ώριμων μαυρόπευκων, που προσφέρει πολλές ευκαιρίες για εξαιρετικές συναντήσεις.

Η χαράδρα του Αώου

Η χαράδρα του Αώου, μεγάλος φυσικός άξονας στην καρδιά της Βόρειας Πίνδου, σκιαγραφεί την επαφή των ασβεστόλιθων της Τύμφης και των οφιολίθων του Σμόλικα. Οι πηγές του Αώου βρίσκονται στις Πολιτσές, μεγάλο οροπέδιο ανάμεσα στους όγκους της Βάλια Κάλντα και τα μετσοβίτικα βουνά, σήμερα κατακλυσμένο από τον ταμιευτήρα των Πηγών Αώου. Η χαράδρα αρχίζει ακριβώς κατάντι του κύριου φράγματος και διατέμνει τη Βόρεια Πίνδο σε μια σχεδόν ευθεία γραμμή μέχρι την Κόνιτσα, όπου βγαίνει από τα βουνά και με τα υλικά τους σχηματίζει ένα μεγάλο προσχωσιγενή κάμπο.

Όλη η χαράδρα είναι δυσπρόσιτη και πρακτικά άβατη, με μοναδική εξαίρεση το πλάτωμα της Βοβούσας. Παρόλη την εκτροπή των πηγών του, ο Αώος, χάρη και στη συνεισφορά του Αρκουδορέματος, έχει και αρκετά πλούσια μόνιμη ροή.

Οι βιότοποι του Ζαγορίου: Η χαράδρα του Αώου είναι ένα από τα πιο δυσπρόσιτα και ασφαλή καταφύγια της φύσης στη Βόρεια Πίνδο
Οι βιότοποι του Ζαγορίου
Η χαράδρα του Αώου είναι ένα από τα πιο δυσπρόσιτα
και ασφαλή καταφύγια της φύσης στη Βόρεια Πίνδο
Πατήστε για μεγέθυνση

Η αλληλουχία απότομων πρανών οφιόλιθου και φλύσχη στα ανάντι και ορθοπλαγιών ασβεστόλιθου στα κατάντι δίνει στη χαράδρα του Αώου μια μορφολογία που πλησιάζει εκείνη του φαραγγιού. Ωστόσο, παρόλες τις έντονες κλίσεις, οι πλαγιές είναι κατάφυτες με κωνοφόρα, τα οποία φτάνουν μέχρι την κοίτη. Η ίδια η κοίτη είναι μάλλον ισοκλινής, χωρίς πεσίματα και καταρράκτες, μια ιδιαιτερότητα που δίνει στον Αώο τη δυνατότητα να λειτουργήσει ως φυσικός άξονας κίνησης και διασύνδεσης των επιμέρους ζωοκοινωνιών.

Παράλληλα, η απουσία οποιασδήποτε ανθρώπινης παρέμβασης χαρίζει στη χαράδρα μια φυσικότητα που δεν συναντάμε σε άλλο ορεινό ποταμό της χώρας και η οποία εκφράζεται μέσα από την ποικιλία καταστάσεων του εδαφικού, του υδάτινου και του δασικού τοπίου, σε ένα υψομετρικό εύρος πρανών που κυμαίνεται από τα 450 έως τα 2000 μέτρα. Ως άμεσο αποτέλεσμα των συνθηκών αυτών, ο Αώος φιλοξενεί την πλουσιότερη πανίδα από όλες τις ενότητες της Πίνδου και προφανώς την πιο ποικίλη ορνιθοπανίδα. Οι καταγραφές στη χαράδρα, αν και ελλιπείς και μη μεθοδικές, επιβεβαιώνουν την εικόνα αυτή.

Η ορνιθολογική περιήγηση στον Αώο περιορίζεται από τις ίδιες παραμέτρους που δημιουργούν την περιβαλλοντική αξία της κοιλάδας: το δυσπρόσιτο της περιοχής. Τα μόνα βατά τμήματα της κοιλάδας είναι η ζώνη γύρω από τη Βοβούσα και η έξοδος του ποταμού στην Κόνιτσα, κατάντι της μονής Στομίου. Αυτή η τελευταία ζώνη εξυπηρετείται από έναν, κατά τόπους προβληματικό, χωματόδρομο, που μπορεί ωστόσο να αξιοποιηθεί με τα πόδια ως άξονας παρατηρήσεων. Την όδευση αυτή παρουσιάζει το κεφάλαιο Τα πουλιά του Αώου, που προτείνει την πεζοπορική εξερεύνηση της παρόχθιας ζώνης από τη γέφυρα της Κόνιτσας μέχρι τη βάση του μονόλιθου της μονής Στομίου, που αποτελεί και πύλη του πρακτικά απροσπέλαστου μέσου τμήματος του ποταμού.

Η χαράδρα του Βίκου

Ένα επίσης πολύ πλούσιο από πλευράς πανίδας - και διάσημο για τη μοναδική χλωρίδα του - τμήμα του Ζαγορίου είναι η χαράδρα του Βίκου. Στενότερος, πιο απόκρημνος και βαθύτερος από τη χαράδρα του Αώου, ο Βίκος θεωρείται ένα εξέχον γεωμορφολογικό στοιχείο της Ελλάδας, ανάλογο με το φαράγγι της Σαμαριάς.

Τα τρια κυρίαρχα στοιχεία του τοπίου στο Βίκο είναι οι εξαιρετικά απόκρημνες - συχνά αρνητικές - ορθοπλαγιές, το ποτάμι με τις πηγές και η πλούσια βλάστηση.

Λόγω του κρημνώδους πεδίου, η πρόσληψη του τοπίου και του βιολογικού πλούτου του Βίκου γίνεται αποκλειστικά μέσω του εξαιρετικού μονοπατιού που τον διατρέχει, από το Μονοδέντρι προς τα βόρεια αν το ακολουθήσουμε προς τα κατάντι. Πάνω στην πορεία αυτή, κάτω από δέος των γκρεμών και μέσα σε μια πολύ πυκνή βλάστηση, η άμεση παρατήρηση δεν είναι εύκολη, ωστόσο και με την βοήθεια της ακοής θα εντοπίσουμε Δεντροτσοπανάκους (Sitta europaea), Χρυσοβασιλίσκους (Regulus regulus), Καμποδεντροβάτες (Certhia familiaris) στον άξονα της ρεματιάς και Αηδόνια (Luscinia megarhynchos) στις παράπλευρες ρεματιές κατεβαίνοντας από το Μονοδένδρι. Μεσαίοι και Πράσινοι Δρυοκολάπτες (Leiopicus medius και Picus viridis) είναι πιθανές παρατηρήσεις στις παρόχθιες δασικές συστάδες ενώ κοντά στις πηγές του Βοϊδομάτη, με λίγη υπομονή και συγκέντρωση, θα παρατηρήσουμε τον σβέλτο Νεροκότσυφα (Cinclus cinclus).

Οι βιότοποι του Ζαγορίου: Η χαράδρα του Βίκου, ένας από τους κύριους πυλώνες της φύσης της Πίνδου
Οι βιότοποι του Ζαγορίου
Η χαράδρα του Βίκου, ένας από τους κύριους πυλώνες της φύσης της Πίνδου
Πατήστε για μεγέθυνση

Ωστόσο, η προτεινόμενη πορεία αποφεύγει τη πλήρη διάσχιση της χαράδρας, που ως συνδυασμός πεζοπορίας και παρατήρησης είναι ιδιαίτερα χρονοβόρα - άλλωστε ο Βίκος προβάλλει αρκετά εμπόδια εκτός της θερινής περιόδου. Αντίθετα, η διαδρομή στο κεφάλαιο Τα πουλιά του Αώου ακολουθεί μια πολύ συντομότερη όδευση που είναι βατή όλο το χρόνο και οδηγεί από το χωριό Βίκος στις πηγές του Βοϊδομάτη, διασχίζοντας μια ζώνη όπου κυριαρχούν τα μεσογειακά χαρακτηριστικά και συνεπώς φιλοξενεί είδη ασυνήθιστα για την περιοχή.

Οι κορυφές της Τύμφης

Τα αλπικά πουλιά

Οι βιότοποι του Ζαγορίου: Στην Αστράκα, η γειτνίαση λιμνών, λιβαδιών και ασβεστολιθικών ορθοπλαγιών συνθέτουν έναν τυπικό αλπικό βιότοπο
Οι βιότοποι του Ζαγορίου
Στην Αστράκα, η γειτνίαση λιμνών, λιβαδιών και ασβεστολιθικών ορθοπλαγιών
συνθέτουν έναν τυπικό αλπικό βιότοπο
Πατήστε για μεγέθυνση

Η περιοχή γύρω από το καταφύγιο της Αστράκας είναι μία μεγάλη πρόκληση για τους ορνιθοπαρατηρητές. Ο σπάνια παρατηρηθείς και επίμονος κάτοικος των μεγάλων υψομέτρων Χιονόστρουθος (Montifringilla nivalis) έχει μόνιμη παρουσία εδώ και ενίοτε πλησιάζει τον περιβάλλοντα χώρο του καταφυγίου ψάχνοντας για υπολείμματα τροφών, κάτι που κάνουν πολύ λιγότερο διακριτικά οι Κιτρινοκαλιάκουδες (Pyrrhocorax graculus). Κοινά στα υπαλπικά λιβάδια της περιοχής είναι οι Καρβουνιάρηδες (Phoenicurus ochruros), οι Σταχτοπετροκλήδες (Oenanthe oenanthe), οι Ωχροκελάδες (Anthus campestris). Οι ατέλειωτες ορθοπλαγιές της Αστράκας είναι ιδανικές για τις σιωπηλές Τοιχοδρόμους (Tichodroma muraria), ωστόσο ο εντοπισμός της εντυπωσιακού αιματόχρωμου φτερώματός τους απαιτεί εκτός από χρόνο, υπομονή και δυνατά κιάλια και τη συμβολή της τύχης. Πιο πιθανό θέαμα στην ίδια ζώνη είναι η επιβλητική φιγούρα κάποιου Χρυσαετού (Aquila chrysaetos).

Οι βιότοποι του Ζαγορίου: Ανάμεσα στη Γκαμήλα και τη Γκούρα εκτείνεται ένας λαβύρινθος από καρστικές λεκάνες και λιθώνες, ιδανικός βιότοπος του Χιονόστρουθου, της Χιονάδας και του Χιονοψάλτη
Οι βιότοποι του Ζαγορίου
Ανάμεσα στις απολήξεις της Γκαμήλας και την κορυφή Γκούρα
εκτείνεται ένας λαβύρινθος από καρστικές λεκάνες και λιθώνες,
ιδανικός βιότοπος του Χιονόστρουθου, της Χιονάδας και του Χιονοψάλτη<
Πατήστε για μεγέθυνση

Η πορεία Τα πουλιά της αλπικής ζώνης μας οδηγεί να συναντήσουμε τα τυπικά πουλιά της αλπικής ζώνης, όπως ο Τοιχοδρόμος (Tichodroma muraria), η Χιονάδα (Eremophilla alpestris) και ο Χιονόστρουθος (Montifrigilla nivalis).

Αντίστοιχα, η διαδρομή Τα πουλιά της υποαλπικής ζώνης μας οδηγεί στα υποαλπικά λιβάδια, στα πεδία των Σταχτοπετροκλήδων, της Ωχροκελάδας, της Μικρογαλιάντρας, του Πυρροκότσυφα και των ορεινών Τσιχλονιών.

Τα πουλιά στη Μπελόη

Αν είναι ένας τύπος περιβάλλοντος που σπανίζει σήμερα στο Ζαγόρι, αυτός είναι μάλλον το πεδίο των ορεινών καλλιεργειών στη ζώνη πάνω από τα προκεχωρημένα χωριά, όπως το Βραδέτο, το Τσεπέλοβο και το Σκαμνέλι. Πρόκειται για ένα πεδίο πολύ διαφορετικό των ημιορεινών λεκανών στη ζώνη των χωριών, που αν και παραμελημένο παραμένει αναγνωρίσιμο κάτω από το Τσεπέλοβο, γύρω από τα Πεδινά και κάτω από την Αρίστη. Προσπαθώντας να αξιοποιήσουν τις ευνοϊκές εδαφικές παραμέτρους των λεκανών πάνω από τα 1000 μέτρα, οι Ζαγορίσιοι τόλμησαν να δημιουργήσουν τα ορεινά χωράφια, μικρή προσθήκη ίσως στην τοπική οικονομία, σημαντική ωστόσο συνεισφορά στην ανάδειξη των παραγωγικών πόρων σε μια ιδιαίτερη ζώνη του βουνού.

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά πεδία της ορεινής γεωργίας στο Ζαγόρι είναι τα παλιά χωράφια της Μπελόης, του μικρού οροπεδίου πάνω από το Βραδέτο. Μαζί με τα κτήματα γύρω και λίγο κάτω από το χωριό, οι παλιές αυτές προσπάθειες έχουν γίνει σήμερα τα πιο πλούσια λιβάδια στη ζώνη των 1000 έως 1400 μέτρων, δηλαδή στο κατώφλι των υποαλπικών λιβαδιών.

Η πορεία Τα πουλιά της Μπελόης μας ξεναγεί στο υπέροχο αυτό τοπίο, περνώντας μέσα από λιβάδια με ορχιδέες και άλλα πανέμορφα λουλούδια, ανάμεσα από ημιάγρια καρποφόρα στολισμένα με πλήθος πουλιών και καταλήγοντας στο πιο εντυπωσιακό σημείο θέας όλου του Ζαγορίου, το Μπαλκόνι του Βίκου.

topoguide greece

ΟΔΗΓΟΣ ΣΤΗ ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΖΑΓΟΡΙΟΥ

topoguide greece
Ο πιο κάτω κατάλογος των 164 ειδών ορνιθοπανίδας του Ζαγορίου, καθώς και φωτογραφίες και περιγραφές για είδη πουλιών της περιοχής περιλαμβάνονται στον οδηγό Ζαγόρι topoguide, που αποτελεί μια από τις περιοχές της εφαρμογής topoguide Greece.

Επιπλέον, ο οδηγός Ζαγόρι topoguide προτείνει επτά (7) διαδρομές birdwatching στα μείζονα τοπία της περιοχής, δηλαδή τον Αώο, το Βίκο, τα αλπικά λιβάδια, τις υποαλπικές πλαγιές, το δρυοδάσος, το ορεινό δάσος και τη Μπελόη. Σε κάθε περιοχή, η εφαρμογή κάνει ενεργητική πλοήγηση και επισημαίνει τις θέσεις όπου ο παρατηρητής μπορεί να εντοπίσει τα πιο ενδιαφέροντα είδη.

Το topoguide Greece είναι διαθέσιμο από το Play Store για συσκευές Android.

Το topoguide Greece είναι επίσης διαθέσιμο από το App Store για συσκευές iOS (iPhone).

Μέσα στο topoguide Greece, ο οδηγός Ζαγόρι topoguide βρίσκεται στην ομάδα της Βόρειας Ελλάδας.

Τα πουλιά στο Ζαγόρι

Αρπακτικά

Ζαγόρι topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Ασπροπάρης (Neophron percnopterus), πρόσφατη επανεμφάνιση στην περιοχή της Ηπείρου

Η ορνιθοπανίδα των αρπακτικών του Ζαγορίου είναι ιδιαιτερα πλούσια. Οι σημαντικότερες παρουσίες είναι Χρυσαετός (Aquila chrysaetos), ο Σταυραετός (Hieraetus pennatus), ο Φιδαετός (Circaetus gallicus), ο Ασπροπάρης (Neophron percnopterus) και τα γεράκια Πετρίτης (Falco peregrinus) και Χρυσογέρακο (Falco biarmicus).

Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Ασπροπάρης Egyptian vulture Neophron percnopterus -
Όρνιο Griffon vulture Gyps fulvus -
Χρυσαετός Golden eagle Aquila chrysaetos -
Σπιζαετός Bonelli's eagle Aquila fasciata - -
Γερακαετός Booted eagle Hieraaetus pennatus - -
Φιδαετός Short-toed snake eagle Circaetus gallicus
Γερακίνα Common buzzard Buteo buteo -
Αετογερακίνα Long-legged buzzard Buteo rufinus - -
Σφηκιάρης European honey buzzard Pernis apivorus -
Διπλοσάινο Eurasian goshawk Accipiter gentilis -
Ξεφτέρι Eurasian sparrowhawk Accipiter nisus -
Σαΐνι Levant sparrowhawk Accipiter brevipes - -
Πετρίτης Peregrine falcon Falco peregrinus - -
Βραχοκιρκίνεζο Kestrel Falco tinnunculus -
Κιρκινέζι Lesser kestrel Falco naumanni - -
Μαυροπετρίτης Eleonora's falcon Falco eleonorae - -
Δεντρογέρακο Eurasian hobby Falco subbuteo - -
Μαυροκιρκίνεζο Red-footed falcon Falco vespertinus - -
Χρυσογέρακο Lanner falcon Falco biarmicus - -
Καλαμόκιρκος Western marsh harrier Circus aeruginosus - -
Χειμωνόκιρκος Hen harrier Circus cyaneus - -
Στεπόκιρκος Pallid harrier Circus macrourus - -
Λιβαδόκιρκος Montagu's harrier Circus pygargus -

Νυχτοπούλια

Ζαγόρι topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Χουχουριστής (Strix aluco)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Μπούφος Eagle owl Bubo bubo -
Νανόμπουφος Long-eared owl Asio otus - -
Αιγωλιός Boreal Owl Aegolius funereus - -
Κουκουβάγια Little Owl Athene noctua - -
Χουχουριστής Tawny Owl Strix aluco -
Γκιώνης Scops Owl Otus scops - -

Πελαργοί

Ζαγόρι topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Λευκοπελαργός (Ciconia ciconia)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Λευκοπελαργός White stork Ciconia ciconia - -
Μαυροπελαργός Black stork Ciconia nigra -

Ερωδιοί, υδρόβια και παρυδάτια

Ζαγόρι topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Λασπότρυγγας (Tringa glareola)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Σταχτοτσικνιάς Grey heron Ardea cinerea - -
Λευκοτσικνιάς Little egret Egretta garzetta - -
Κορμοράνος Cormorant Phalacrocorax carbo - -
Λασπότρυγγας Wood sandpiper Tringa glareola - -
Δασότρυγγας Green sandpiper Tringa ochropus - -
Νανοβουτηχτάρι Little grebe Tachybaptus ruficollis - -
Φαλαρίδα Eurasian coot Fulica atra - -
Νερόκοτα Common moorhen Gallinula chloropus - -
Ποταμοσφυριχτής Little ringed plover Charadrius dubius - -
Ακτίτης Common Sandpiper Actitis hypoleucos - -
Μαχητής Ruff Calidris pugnax - -
Νανοσκαλίδρα Little stint Calidris minuta - -

Δρυοκολάπτες

Zagori topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Μαύρος δρυοκολάπτης (Dryocopus martius)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Μαύρος Δρυοκολάπτης Black woodpecker Dryocopus martius -
Πράσινος Δρυοκολάπτης European green woodpecker Picus viridis -
Σταχτής Δρυοκολάπτης Grey-headed woodpecker Picus canus -
Λευκονώτης Δρυοκολάπτης White-backed woodpecker Dendrocopos leucotos -
Πευκοδρυοκολάπτης Great spotted woodpecker Dendrocopos major -
Βαλκανικός Δρυοκολάπτης Syrian woodpecker Dendrocopos syriacus - -
Μεσαίος Δρυοκολάπτης Middle spotted woodpecker Leiopicus medius - -
Νανοδρυοκολάπτης Lesser spotted woodpecker Dryobates minor - -
Στραβολαίμης Eurasian wryneck Jynx torquilla - -

Κορακοειδή

Zagori topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Κάργια (Corvus monedula)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Κόρακας Raven Corvus corax -
Κουρούνα Carrion crow Corvus cornix
Κάργια Western jackdaw Corvus monedula - -
Κίσσα Eurasian jay Garrulus glandarius -
Καρακάξα Eurasian magpie Pica pica -
Κιτρινοκαλιακούδα Alpine chough Pyrrhocorax graculus -
Κοκκινοκαλιακούδα Red-billed chough Pyrrhocorax pyrrhocorax -
Ψαρόνι Common starling Sturnus vulgaris - -

Κορακιόμορφα

Zagori topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Τσαλαπετεινός (Upupa epops)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Χαλκοκουρούνα European roller Coracias garrulus - -
Τσαλαπετεινός Eurasian hoopoe Upupa epops -
Αλκυόνα Kingfisher Alcedo atthis -

Περιστερόμορφα

Zagori topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Τρυγόνι (Streptopelia turtur)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Δεκαοχτούρα Eurasian collared dove Streptopelia decaocto - -
Τρυγόνι European turtle dove Streptopelia turtur - -
Φάσσα Common wood pigeon Columba palumbus - -
Αγριοπερίστερο Rock dove Columba livia - -

Χελιδόνια & σταχτάρες

Zagori topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Βουνοσταχτάρα (Tachymarptis melba)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Σπιτοχελίδονο Western house martin Delichon urbicum -
Σταβλοχελίδονο Barn swallow Hirundo rustica -
Μιλτοχελίδονο Red-rumped swallow Cecropis daurica -
Βραχοχελίδονο Eurasian crag martin Ptyonoprogne rupestris -
Οχθοχελίδονο Sand martin Riparia riparia - -
Βουνοσταχτάρα Alpine swift Tachymarptis melba -
Σταχτάρα Common swift Apus apus -
Ωχροσταχτάρα Pallid swift Apus pallidus -

Ορνιθόμορφα

Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Πετροπέρδικα Rock partridge Alectoris graeca - -

Κούκοι

Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Κούκος Common cuckoo Cuculus canorus -

Σπίζες

Zagori topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Χιονόστρουθος (Montifrigilla nivalis)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Καρδερίνα European goldfinch Carduelis carduelis
Σπίνος Eurasian chaffinch Fringilla coelebs
Πύρρουλας Eurasian bullfinch Pyrrhula pyrrhula - -
Χιονόστρουθος White-winged snowfinch Montifringilla nivalis - -
Χιονάδα Horned lark Eremophila alpestris - -
Σταυρομύτης Red crossbill Loxia curvirostra - -
Φανέτο Common linnet Linaria cannabina - -
Σκαρθάκι European serin Serinus serinus -
Φλώρος European greenfinch Chloris chloris
Λούγαρο Eurasian siskin Spinus spinus - -
Κοκκοθραύστης Hawfinch Coccothraustes coccothraustes - -

Τσίχλες

Zagori topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Τσαρτσάρα (Turdus viscivorus)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Τσαρτσάρα Mistle thrush Turdus viscivorus -
Κεδρότσιχλα Fieldfare Turdus pilaris - -
Τσίχλα Song thrush Turdus philomelos - -
Κοκκινότσιχλα Redwing Turdus iliacus - -
Χιονοκότσυφας Ring ouzel Turdus torquatus - -
Κότσυφας Common blackbird Turdus merula
Γαλαζοκότσυφας Blue rock thrush Monticola solitarius - -
Πυρροκότσυφας Common rock thrush Monticola saxatilis -

Τσιχλόνια

Zagori topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Τσιφτάς (Emberiza calandra) στη Μπελόη
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Τσιφτάς Corn bunting Emberiza calandra -
Βλαχοτσίχλονο Ortolan bunting Emberiza hortulana -
Βουνοτσίχλονο Rock bunting Emberiza cia
Σιρλοτσίχλονο Cirl bunting Emberiza cirlus -
Χρυσοτσίχλονο Yellowhammer Emberiza citrinella - -

Σπουργίτια

Zagori topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Δεντροσπουργίτης (Passer montanus)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Σπιτοσπουργίτης House sparrow Passer domesticus -
Δεντροσπουργίτης Eurasian tree sparrow Passer montanus - -
Χωραφοσπουργίτης Spanish sparrow Passer hispaniolensis - -

Κεφαλάδες

Zagori topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Αετομάχος (Lanius collurio) στη Μπελόη
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Αετομάχος Red backed shrike Lanius collurio
Σταχτοκεφαλάς Lesser grey shrike Lanius minor - -
Κοκκινοκεφαλάς Woodchat shrike Lanius senator - -

Σουσουράδες & Κελάδες

Zagori topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Λιβαδοκελάδα (Anthus pratensis)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Λευκοσουσουράδα White Wagtail Motacilla alba -
Σταχτοσουσουράδα Grey Wagtail Motacilla cinerea -
Κιτρινοσουσουράδα Western Yellow Wagtail Motacilla flava - -
Ωχροκελάδα Tawny pipit Anthus campestris - -
Νεροκελάδα Water pipit Anthus spinoletta -
Δεντροκελάδα Tree pipit Anthus trivialis - -
Λιβαδοκελάδα Meadow pipit Anthus pratensis - -

Κορυδαλλοί

Zagori topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Μικρογαλιάντρα (Calandrella brachydactyla)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Κατσουλιέρης Crested lark Galerida cristata - -
Σιταρήθρα Eurasian skylark Alauda arvensis - -
Δεντροσταρήθρα Woodlark Lullula arborea -
Μικρογαλιάντρα Greater short-toed lark Calandrella brachydactyla - -

Ποταμίδες & Στριτσίδες

Zagori topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Κιτρινοστριτσίδα (Hippolais icterina)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Καλαµοποταµίδα Eurasian reed warbler Acrocephalus scirpaceus - -
Ωχροστριτσίδα Olivaceous Warbler Iduna pallida - -
Κιτρινοστριτσίδα Icterine warbler Hippolais icterina - -

Παπαδίτσες, τσομπανάκοι και συγγενή

Zagori topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Βραχοτσοπανάκος (Sitta neumayer)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Καλόγερος Great tit Parus major
Ελατοπαπαδίτσα Coal tit Periparus ater
Λοφιοπαπαδίτσα Crested tit Lophophanes cristatus -
Αιγίθαλος Long-tailed tit Aegithalos caudatus -
Γαλαζοπαπαδίτσα Eurasian blue tit Cyanistes caeruleus -
Βουνοπαπαδίτσα Willow tit Poecile montanus -
Καστανοπαπαδίτσα Marsh tit Poecile palustris -
Κλειδωνάς Sombre tit Poecile lugubris -
Τοιχοδρόμος Wallcreeper Tichodroma muraria - -
Καμποδεντροβάτης Short-toed treecreeper Certhia brachydactyla -
Βουνοδεντροβάτης Eurasian treecreeper Certhia familiaris -
Βραχοτσοπανάκος Western rock nuthatch Sitta neumayer - -
Δεντροτσοπανάκος Eurasian nuthatch Sitta europaea -
Τρυποφράχτης Wren Troglodytes troglodytes -

Τσιροβάκοι, τριλιστές & βασιλίσκοι

Zagori topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Θαμνοτσιροβάκος (Curruca communis)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Κηποτσιροβάκος Garden warbler Sylvia borin -
Μαυροσκούφης Eurasian blackcap Sylvia atricapilla -
Κοκκινοτσιροβάκος Eastern subalpine warbler Curruca cantillans -
Θαμνοτσιροβάκος Common whitethroat Curruca communis -
Βουνοτσιροβάκος Lesser Whitethroat Curruca curruca -
Μαυροτσιροβάκος Sardinian warbler Curruca melanocephala - -
Πυρροβασιλίσκος Common firecrest Regulus ignicapilla -
Χρυσοβασιλίσκος Goldcrest Regulus regulus -
Ψευταηδόνι Cetti's warbler Cettia cetti -

Ψάλτες

Zagori topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Χιονοψάλτης (Prunella collaris)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Χιονοψάλτης Alpine accentor Prunella collaris -
Θαμνοψάλτης Dunnock Prunella modularis - -

Φυλλοσκόποι

Zagori topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Δεντροφυλλοσκόπος (Phylloscopus collybita)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Δασοφυλλοσκόπος Wood warbler Phylloscopus sibilatrix -
Δεντροφυλλοσκόπος Common chiffchaff Phylloscopus collybita -
Βουνοφυλλοσκόπος Eastern Bonelli's warbler Rhadina orientalis - -

Αιγοθηλίδες

Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Γιδοβύζι European nightjar Caprimulgus europaeus - -

Μυγοχάφτες

Zagori topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Ασπροκωλίνα (Oenanthe melanoleuca)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Σταχτομυγοχάφτης Spotted flycatcher Muscicapa striata -
Κρικομυγοχάφτης Collared flycatcher Ficedula albicollis - -
Μαυρομυγοχάφτης European pied flycatcher Ficedula hypoleuca - -
Δρυομυγοχάφτης Semicollared flycatcher Ficedula semitorquata - -
Καρβουνιάρης Black redstart Phoenicurus ochruros -
Φοινίκουρος Common redstart Phoenicurus phoenicurus - -
Σταχτοπετρόκλης Northern wheatear Oenanthe oenanthe
Ασπροκωλίνα Western black-eared wheatear Oenanthe melanoleuca - -
Καστανολαίμης Whinchat Saxicola rubetra - -
Μαυρολαίμης European stonechat Saxicola rubicola -
Κοκκινολαίμης European robin Erithacus rubecula
Αηδόνι Common nightingale Luscinia megarhynchos - -

Νεροκότσυφες

Zagori topoguide
Τα πουλιά στο Ζαγόρι
Νεροκότσυφας (Cinclus cinclus)
Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Νεροκότσυφας White-throated dipper Cinclus cinclus -

Οριολίδες

Ελληνικό όνομα
Αγγλικό όνομα
Επιστημονικό όνομα Ορεινό δάσος Χαράδρα Βίκου Αλπική ζώνη
Συκοφάγος Eurasian Golden Oriole Oriolus Oriolus - -


Κείμενο και φωτογραφίες: Τ. Αδαμακόπουλος