Τα 10 καλύτερα μονοπάτια στην Ελλάδα

Τα 10 καλύτερα
μονοπάτια

στην Ελλάδα

Hiking in Greece

Η Ελλάδα, με εκατοντάδες βουνά και μερικές χιλιάδες νησιά, προσφέρει το πιο πλούσιο και αυθεντικό πεζοπορικό πεδίο στην Ευρώπη. Αμέτρητα χιλιόμετρα καλντεριμιών, απλών μονοπατιών και άλλων κατσικόδρομων διατρέχουν κάθε πλαγιά και κάθε φαράγγι της Ελλάδας. Ο πεζοπόρος έχει να διαλέξει ανάμεσα στα μεγάλα Ευρωπαϊκά Μονοπάτια, όπως το Ε4 και Ε6, τα ευρωπαϊκά πιστοποιημένα δίκτυα, όπως το Menalon Trail και το Andros Routes, τα τοπικά οργανωμένα πεζοπορικά δίκτυα, όπως της Σαντορίνης ή της Σίφνου και μια ατελείωτη ποικιλία από σηματοδοτημένα μονοπάτια, που οδηγούν σε κορυφές, χωριά, μνημεία, φάρους και άλλους μαγικούς προορισμούς.

Αλλά, ανάμεσα σε όλον αυτόν τον πλούτο, ποιά είναι τα 10 καλύτερα μονοπάτια της Ελλάδας ?


1

Santorini hiking

Καμάρι-αρχαία Θήρα-Περίσσα

Σαντορίνη, Κυκλάδες

Το τοπίο της Σαντορίνης είναι ένα μοναδικό πάντρεμα της άγριας γλυπτικής της πέτρας με τις μικρές πινελιές που τραγουδούν την ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού: μινωικά υπόσκαφα, ενετικοί πύργοι, λευκά εκκλησάκια, γέρικοι ανεμόμυλοι μετράνε τις ώρες στο ρολόι των χιλιετιών.

Η πορεία που συμπυκνώνει όλα τα στοιχεία αυτής της μοναδικής σύνθεσης είναι η διαδρομή Καμάρι-Περίσσα, η ωραιότερη πορεία στη Σαντορίνη, μια πραγματική πτήση στο κυκλαδίτικο φώς.
Η διαδρομή ξεκινά εντυπωσιακά από το Καμάρι, στη βάση μιας μεγάλης ορθοπλαγιάς και φτάνει στη Ζωοδόχο Πηγή, το εκκλησάκι που διαιωνίζει τη μαγική ανάβλυση νερού που ύδρευσε την αρχαία πόλη της Θήρας. Από τη Σελάδα, το ψηλότερο σημείο της διαδρομής, μπορούμε να επισκεφθούμε το σπουδαίο αρχαιολογικό χώρο της Θήρας.
Η κατάβαση είναι πολύ ομαλή και ευχάριστη, περνά κοντά από την Παναγία Κατεφιανή και καταλήγει στην παλαιοχριστισνική εκκλησία της Αγίας Ειρήνης, στην άκρη της πολύβουης Περίσσας.


2

HiG_Naxos_Zas

Ανάβαση στο Ζα

Νάξος, Κυκλάδες

Οι Κυκλάδες είναι ιδιαίτερα γενναιόδωρες στον πεζοπόρο: δεν υπάρχει νησί στο αρχιπέλαγος που να μην έχει φυλάξει ένα μικρό ή μεγαλύτερο πλέγμα μονοπατιών για να το χαρίσει στον επισκέπτη του.
Η Νάξος είναι ωστόσο μια ξεχωριστή περίπτωση στις Κυκλάδες: το νησί είναι μεγάλο, με έντονα ορεινό ανάγλυφο και πολλές άγριες πλευρές, που δεν γνώρισαν το σύγχρονο οδικό δίκτυο. Έτσι, τα μονοπάτια έχουν μείνει σε μεγάλο βαθμό άθικτα και ο πεζοπόρος μπορεί να περπατάει ώρες, από χωριό σε χωριό, από παραλία σε παραλία και από μοναστήρι σε κορυφή.

Αναπόδραστα, η ανάβαση στο Ζα, το ψηλότερο βουνό της Νάξου, που είναι και το ψηλότερο των Κυκλάδων, είναι και αυτή μια ξεχωριστή εμπειρία: δαρμένος από τον άνεμο, ζαλισμένος από το τοπίο, χαμένος μέσα στα νησιά που ξεφυτρώνουν σταδιακά στον ορίζοντα, ο πεζοπόρος δεν μπορεί παρά να παραδοθεί στη γητειά του κυκλαδίτικου φωτός.
Η ιδανική διαδρομή είναι η κυκλική πορεία Φιλώτι-σπηλιά Ζα-κορυφή Ζα-Αγία Μαρίνα-Φιλώτι, ένας περίπλους 5-6 ωρών στο νεφέλωμα της γυμνής πέτρας και του ήλιου. Όταν φτάσεις πίσω στο Φιλώτι, η βουερή αγκαλιά του κανονικού κόσμου μοιάζει ξαφνικά πολύ επίπεδη.


3

HiG_gramvousa_balos

Γραμβούσα

Κίσσαμος, Κρήτη

Η χερσόνησος της Γραμβούσας είναι ένας τόπος της υπερβολής: κατάγυμνος, κατάξερος, απομονωμένος και ακατοίκητος, μια έρημος θάλεγε κανείς, αν δεν περιστοιχιζόταν από θάλασσα. Αλλά η κρητική γη, ακόμα και στους τόπους του ελαχίστου, ξέρει να εκπλήσσει με τις απρόσμενες ομορφιές της: από τη μιά μεριά το Αγνείο, η μεγάλη ανάβλυση ανάμεσα στη στιφή πέτρα και το αλμυρό νερό και από την άλλη, ο Μπάλος, το πιο όμορφο παράκτιο τοπίο της Ελλάδας. Πράγματι, φτάνοντας πάνω από τον Μπάλο, νομίζει κανείς ότι αντικρίζει την υπεσχημένη γη της Ανάτασης, που φυσικά απλώνεται στα δυτικά.

Μπορεί να πάει κανείς στον Μπάλο με τρεις τρόπους. Οι μυημένοι, θα ξεκινήσουν από τη Φαλάσαρνα με τα πόδια, μέσα από ένα άγριο τοπίο και ένα εξίσου άγριο μονοπάτι που καταλήγει στην αστραφτερή παραλία από ψηλά. Οι λιγότερο εξοικειωμένοι με το κρητικό πεδίο θα αφήσουν το αυτοκίνητο στο χωματόδρομο που καταλήγει εδώ από την Κίσσαμο και θα κατέβουν το πολύ καλό μονοπάτι μέχρι την παραλία. Πιο ξεκούραστη, αλλά όχι λιγότερο ενδιαφέρουσα, είναι η προσπέλαση με το τουριστικό σκάφος από την Κίσσαμο, που σταματάει και στο νησί της Ήμερης Γραμβούσας και σας δίνει την ευκαιρία να επισκεφθείτε το κάστρο. Ίσως θάπρεπε να κάνει κανείς και τα τρία.


4

Stena Nestou

Στενά Νέστου-Κρωμνικό

Ξάνθη, Θράκη

Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που το πλαίσιο ενός παλιότερου τεχνικού έργου βρίσκει στο σύγχρονο κόσμο ένα εντελώς διαφορετικό καθεστώς χρήσης: τα αρχαία λατομεία γίνονται αναρριχητικά πεδία, τα ενετικά υδραγωγεία γίνονται αξιοθέατα, οι δρόμοι προς τα σμυριδορυχεία της Νάξου γεμίζουν πεζοπόρους. Και στα Στενά του Νέστου, το μονοπάτι που διανοίχθηκε στο βράχο για την κατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής - και δεν ξαναχρησιμοποιήθηκε έκτοτε, παρά παριστασιακά - είναι σήμερα το κατάστρωμα μιας από τις πιο εντυπωσιακές πεζοπορικές διαδρομές στη Βόρεια Ελλάδα.

Η διαδρομή ξεκινά από τη Γαλάνη, από τον ασφαλτόδρομο που καταλήγει στα Στενά και συνεχίζει πάνω στο λαξεμένο στο βράχο και πιο πέρα χτιστό μονοπάτι που ακολουθεί ανάδρομα τη ροή του Νέστου και φτάνει στην έρημη σήμερα σιδηροδρομική στάση του Κρωμνικού. Από εδώ, πολύ καλό και στο μεγαλύτερο μέρος του πετρόστρωτο μονοπάτι ανηφορίζει μέχρι το εγκαταλελειμένο Κρωμνικό, βραχύβιο οικισμό μικρασιατών προσφύγγων.
Από το Κρωμνικό, υπάρχουν πεζοπορικές συνδέσεις με τη Σταυρούπολη και τη Ξάνθη και οδική σύνδεση με τη Σταυρούπολη και τη Γαλάνη.


5

HiG_Lousios_MProdromou

Χαράδρα Λούσιου

Αρκαδία, Πελοπόννησος

Η διάσχιση της χαράδρας του Λούσιου ποταμού είναι οπωσδήποτε η πιο ενδιαφέρουσα πεζοπορικά, η πιο εντυπωσιακή αισθητικά και η πιο πλούσια σε πολιτιστικά και περιβαλλοντικά στοιχεία διαδρομή του Menalon Trail και πιθανόν όλης της Αρκαδίας.

Είναι μια διαδρομή γεμάτη οπτικές εκπλήξεις: όλα τα ανθρωπογενή συστατικά, τα χωριά, τα γεφύρια, τα μοναστήρια, μοιάζουν να βγαίνουν από μια άλλη εποχή της γης, μια εποχή μέτρου και αρμονίας.
Το μονοπάτι είναι τέλειο, η σήμανση πλούσια και λειτουργική, τα σημεία ανάπαυσης εκεί ακριβώς όπου τα χρειάζεσαι (και εξοπλισμένα με ωραίες κρήνες, όπως στις μονές Προδρόμου και Φιλοσόφου).
Το φυσικό τοπίο είναι, από την άλλη μεριά, άσπιλο, χωρίς την διάχυτη κακοφωνία που χαρακτηρίζει την ορεινή Ελλάδα. Η άγρια φύση είναι πλούσια και διάχυτη: γεράκια και άλλα αρπακτικά γυροπετούν στις ορθοπλαγιές, νεροκότσυφες τινάζονται στο ποτάμι, νυχτερίδες ξεκουράζονται στην Παλιά μονή Φιλοσόφου, ενώ μια μεγάλη ποικιλία από σπάνια φυτά κρύβεται πίσω από κάθε στροφή.

Αν πρέπει να κάνει κανείς μόνο μία διαδρομή στην Πελοπόννησο, αυτή είναι η χαράδρα του Λούσιου.


6

Zagori, Drakolimni

Πάπιγκο-Αστράκα-Δρακόλιμνη

Ζαγόρι, Ήπειρος

Μεγαλύτερη και πιο γνωστή από όλες τις αλπικές λίμνες της Ελλάδας, η Δρακόλιμνη της Γκαμήλας φωλιάζει ανάμεσα στης κορυφές της Τύμφης, σε υψόμετρο 2000 μέτρων. Το τοπίο είναι υποβλητικό, με το σχήμα των κορυφών να ρυτιδιάζει και να επανέρχεται κάτω από τις ριπές των ανέμων και τις φιγούρες των αγριόγιδων να τρεμοσβήνου μέσα στην απόλυτη ηρεμία.

Η προσπέλαση της Δρακόλιμνης είναι μια από τις πιο χορταστικές ορεινές πεζοπορίες στην Ελλάδα. Ξεκινώντας από το Μικρό Πάπιγκο και ανεβαίνοντας παράλληλα με τους βλοσυρούς Πύργους, το μονοπάτι φτάνει πρώτα στο καταφύγιο της Αστράκας, απέναντι από τις κομψές ορθοπλαγιές με τις αέρινες αναρρριχητικές γραμμές. Κατεβαίνουμε στη Λάκκα Τσουμάνη, όπου περιτρέχουμε μια μικρή ή μεγαλύτερη - ανάλογα την εποχή - ρηχή λίμνη και πιάνουμε τη μακριά, αλλά ομαλή τελική ανηφόρα για τη Δρακόλιμνη.
Είναι σπάνιο να βρεθείτε μόνος στη δημοφιλή αυτή διαδρομή. Το καταφύγιο είναι πάντα ανοιχτό και σας περιμένει για ένα ζεστό ρόφημα ή ένα άξια κερδισμένο δείπνο.


7

Vikos gorge

Φαράγγι Βίκου

Ζαγόρι, Ήπειρος

Από όποια μεριά και αν το πλησιάσεις, το συγκρότημα της Τύμφης είναι δυσπρόσιτο και βλοσυρό: βράχια και βαθειές χαράδρες το περικλείουν από τα βόρεια, τα ανατολικά και τα νότια. Η κατάσταση είναι ακόμα πιο άγια στα δυτικά, όπου το μαχαίρι του γίγαντα της τεκτονικής έχει κόψει τον ακατάλυτο βράχο στα δύο, χωρίζοντας την Αστράκα από το Στούρο. Η βαθειά αυτή μαχαιριά εκτείνεται από τους Κήπους μέχρι την Κλειδωνιά, πλατιά ίσα που να χωράει το νερό που συνεχίζει να τη σκάβει ολοχρονίς.
Στην αρχή και το τέλος σχεδόν φιλική, η χαράδρα σκοτεινιάζει κάτω από το βάρος μιας χιλιάδες μέτρων βράχων στο μέσον της. Και στο ίδιο αυτό σημείο, η Αστράκα ξεφορτώνει τα κρυστάλλινα νερά της, γεννώντας τον βροντόφωνο Βοϊδομάτη.

Το φαράγγι του Βίκου είναι, μαζί με το φαράγγι της Σαμαριάς, οι δύο δημοφιλέστεροι πεζοπορικοί προορισμοί στην Ελλάδα. Η διαδρομή γίνεται συνήθως με εκκίνηση το Μονοδέντρι και κατάληξη το χωριό Βίκος ή το Μικρό Πάπιγκο. Αν και η γενική φορά είναι κατηφορική, η πορεία επιφυλάσσει ένα γερό ανέβασμα στο τέλος. Το μονοπάτι είναι καλοπατημένο και καλά σημαδεμένο, θα χρειαστεί ωστόσο να πατήσετε λίγο ή περισσότερο στο νερό σε 2-3 στενά σημεία. Η επιστροφή στο Μονοδέντρι γίνεται με κατάλληλες συνεννοήσεις.


8

Sfakia-Agia Roumeli

Σφακιά-Αγία Ρουμέλη

Σφακιά, Κρήτη

Μέλος της ομάδας των άγριων μονοπατιών που διασχίζουν την νότια ακτογραμμή της Κρήτης, η διαδρομή Σφακιά-Αγία Ρουμέλη είναι ωστόσο πολύ πιο φιλική από τη ξαδέρφη της, τη διαδρομή Αγία Ρουμέλη-Σούγια, που χάνεται μέσα στις κακοτοπιές ενός πολυδαίδαλου αναγλύφου. Εδώ, από τα Σφακιά μέχρι την Αγία Ρουμέλη, έχουμε να αντιμετωπίσουμε κυρίως τη διάρκεια της πορείας.

Η διαδρομή ξεκινά από τα Σφακιά και γρήγορα φτάνει στο Λουτρό, από όπου συνεχίζει σε εύκολο πεδίο μέχρι τα Μάρμαρα, ιδανικό σημείο ξεκούρασης, κολύμβησης και - γιατί όχι και - διανυκτέρευσης. Η πορεία παρακολουθεί από ψηλά την ακτή μέχρι τον Άγιο Παύλο, από όπου συνεχίζει πραγματικά πάνω στην ακτογραμμή. Η Αγία Ρουμέλη, με την πλούσια υποδομή τουριστική υποδομή της, εκπλήσσει ευχάριστα τον κουρασμένο πεζοπόρο. Η επιστροφή στα Σφακιά μπορεί να γίνει με τα καθημερινά δρομολόγια των πλοίων.


9

Crete, Samaria

Φαράγγι Σαμαριάς

Χανιά, Κρήτη

Το φαράγγι της Σαμαριάς έχει μήκος 15 χλμ., με ύψος ορθοπλαγιών που ξεπερνά τα 1500 μ. Έχει πλάτος από μερικές εκατοντάδες μέτρα μέχρι λίγα μέτρα και διαρρέται από ένα πλούσιο σε νερά ρέμα. Στη μέση του φαραγγιού κρύβεται η Σαμαριά, κρυσφήγετο και ορμητήριο των αδούλωτων Κρητικών, που ήξεραν πέτρα προς πέτρα το φαράγγι και τα αναρίθμητα μυστικά του. Εκτός από τους ανθρώπους, εδώ κρύφτηκε και επιβίωσε ένα ενδημικό υποδείδος αγριοκάτσικου, το κρητικό αγρίμι, ενώ στα απρόσιτα βράχια του φαραγγιού, μικρές κοινωνίες φυτών ανέπτυξαν προσαρμογές και ιδιομορφίες, δημιουργώντας νέα, σπανιότατα, είδη.

Με αυτά τα λίγα εισαγωγικά, είναι φανερό ότι το φαράγγι της Σαμαριάς είναι ξεχωριστό για πολλούς λόγους: για το μέγεθος, την παρουσία του ποταμού και του οικισμού, την ιδιόμορφη φύση, τη χιλιόχρονη ιστορία της κάθε πέτρας και του κάθε περάσματος. Με δύο λόγια, τίποτα δεν είναι συνηθισμένο στο φαράγγι αυτό. Δεν είναι τυχαίο, που η λέξη Σαμαριά αποκρυσταλλώνει στη ψυχή της Κρητικού τις έννοιες της ελευθερίας και της αφοβίας.
Η διάσχιση του φαραγγιού της Σαμαριάς είναι περισσότερο ένα προσκύνημα παρά μια πεζοπορία. Όλη τη θερινή περίοδο, χιλιάδες άνθρωποι κατηφορίζουν κάθε μέρα από το Ξυλόσκαλο προς την Αγία Ρουμέλη, πάνω σε ένα υποδειγματικά οργανωμένο μονοπάτι, επιβεβαιώνοντας την υποταγή τους στους βλοσυρούς βράχινους θεούς.


10

Olymbos, Mytikas

Γκορτσιά-Οροπέδιο Μουσών-Μύτικας

Όλυμπος, Μακεδονία

Η ανάβαση στα 2918 μ. του Μύτικα, ψηλότερη κορυφή του Ολύμπου και της Ελλάδας ολόκληρης, είναι κάτι περισσότερο από μια ορειβατική εξόρμηση: είναι μια ιεροτελεστία. Η διάρκεια της προσπέλασης για το Οροπέδιο των Μουσών, η διανυκτέρευση στο καταφύγιο, η πρωινή ετοιμασία και η αργή προέλαση κάτω από τις απειλητικές μύτες των σαθρών πύργων είναι η προβλεπόμενη διαδικασία μύησης πριν την είσοδο στο άβατο των βουνών: το Λούκι του Μύτικα. Δυσκολότερο από κάθε πεζοπορία, στο όριο του αναρριχητικού δρόμου, το Λούκι είναι για όλους ο διάδρομος της δοκιμασίας πριν την λύτρωση της κορυφής, ακόμα και για τους εξοικειωμένους με το απόκρημνα πεδία του Ολύμπου. Η ένταση μειώνεται μόνο όταν ξαναβρεθεί κανείς στο Οροπέδιο των Μουσών, ώρες μετά.

Η ανάβαση στο Μύτικα από τη Γκορτσιά (ή Διασταύρωση) ακολουθεί το μακρύ μονοπάτι από τη Μπάρμπα στου Στράγκου και μετά στο τελευταίο στήριγμα πριν την ερημιά της Σκούρτας, το καταφύγιο της Πετρόστρουγκας. Μετά τη Σκούρτα ακολουθεί το αναγκαστικό Πέρασμα του Γιόσου, ασφαλές πλέον το καλοκαίρι, μετά τις πολύχρονες παρεμβάσεις. Το Πέρασμα σε οδηγεί στο Οροπέδιο των Μουσών, όπου οι μόνες μούσες που μπορεί να συναντήσεις είναι η Ομίχλη και η Χιονοθύελλα. Το μονοπάτι καταλήγει στα δύο καταφύγια, που φέρουν τα ονόματα ανδρών που συνέδεσαν τη ζωή τους με τον Όλυμπο, του Χρήστου Κάκαλου και του Γιόσου Αποστολίδη.
Από το Οροπέδιο των Μουσών, το μονοπάτι περνά καταμεσής στα Ζωνάρια του Στεφανιού και μετά στα Ζωνάρια του Μύτικα, μέχρι την είσοδο στο Λούκι του Μύτικα. Το Λούκι είναι ένας πολύ απότομος αλλά σχετικά βατός βράχινος διάδρομος ανάμεσα στους πύργους του Μύτικα και οδηγεί ακριβώς στην κορυφή. Η ανάβαση του Λουκιού απαιτεί προσοχή στις δικές σου κινήσεις και εγρήγορση για τις κινήσεις των άλλων - υπάρχει πάντα η πιθανότητα να πέσει κάποιος ή κάτι.
Η επιστροφή μπορεί να γίνει είτε από τα ίδια, είτε από την πολύ πιο βατή Κακόσκαλα προς την κορυφή Σκάλα και από εκεί μέσω των Ζωναριών πίσω στα καταφύγια.