Κάστρα και πύργοι της Αττικής

Κάστρα και πύργοι της Αττικής

Castles and towers of Attica
Ο πύργος της Πύλης

Τα βουνά της Αττικής και τα οδικά περάσματα που διαμορφώνουν, φέρουν πλήθος κάστρων, φρουρίων και πύργων, που αποσκοπούσαν στην φρούρηση ή εποπτεία των διαβάσεων ή τη μετάδοση μηνυμάτων με τη χρήση σημάτων ή συνηθέστερα φωτιάς (φρυκτωρίες). Το πλήθος, το μέγεθος και η σημασία των οχυρώσεων αυτών καθρεφτίζει το ρόλο της κάθε θέσης στο αμυντικο σύστημα της Αττικής και των εντάσεων με το γειτονικό πληθυσμό.

Castles and towers of Attica
Η αρχαία φρυκτωρία στο Λημικό

Καθότι η Πάρνηθα υποστασιοποιούσε τα βόρεια σύνορα της επικράτειας της Αθήνας, οι Αθηναίοι κατασκεύασαν οχυρά και εγκατέστησαν φρουρές στις κορυφές και στα κύρια περάσματα του βουνού. Η χρήση των περισσότερων συνεχίστηκε και στα ρωμαϊκά χρόνια, ενώ ατόνισε στα βυζαντινά χρόνια και κυρίως στην Τουρκοκρατία. Το αρχαίο αμυντικό σύστημα της Πάρνηθας συνεχιζόταν προς το νότο μέσω του οχυρώματος Δέμα ή Δέσις, ενός μακρύτατου τοίχου που απλωνόταν σε περίπου 4.500 μέτρα μήκος πάνω στην κορυφογραμμή του όρους Αιγάλεω (αρχ. Ποικίλον όρος), νότια της Φυλής.

Castles and towers of Attica
Ο πύργος της Ανθούσας στον Υμηττό

Ο Υμηττός είχε περιορισμένο συνοριακό ρόλο, καθώς οριοθετούσε την επαφή γειτονικών περιοχών, που διατηρούσαν πλήθος εμπορικών και κοινωνικών σχέσεων. Έτσι τα λίγα οχυρά που κατασκευάστηκαν στις πλαγιές του είναι κυρίως παρατηρήρια και άλλες στρατιωτικές υποδομές, παρά φρούρια. Για τους ίδιους λόγους, στην Πεντέλη έχουν εντοπιστεί ελάχιστες αμυντικές κατασκευές, με πιο αξιόλογη την μικρή οχύρωση στις πλαγιές του Αγριλικιού, που σχετίζεται με την εποπτευση της μάχης του Μαραθώνα από τν στρατηγό Μιλτιάδη. Τα ίδια ισχύουν και για τα Γεράνεια.

Castles and towers of Attica
Ο κυκλικός πύργος στο Μεγάλο Βαθυχώρι

Αντίθετα, ο σημαντικός οριοθετικός ρόλος του Πατέρα και του Κιθαιρώνα συνηγόρησε στην κατασκευή πλήθους οχυρώσεων, μερικές από τις οποίες είναι άριστα διατηρημένες, χάρη στο απομονωμένο και δύσβατο των εσωτερικών αναγλύφων των δύο βουνών.

Castles and towers of Attica
Ο πύργος της Βραυρώνας

Τέλος, δεκάδες ακόμα οχυρωματικά ή αμυντικά έργα, όπως οι μεσαιωνικοί πύργοι στην περιοχή του Μαρκόπουλου, μαρτυρούν την αστάθεια των περιόδων του μέσου και ύστερου Βυζαντίου. Στην Τουρκοκρατία, οπότε ολόκληρη η Ελλάδα ενοποιείται διοικητικά, οι σχετικές κατασκευές είναι αλάχιστες.

Φωτογραφίες και περιγραφές οχυρώσεων της Αττικής περιλαμβάνονται στις εφαρμογες topoGuide που καλύπτουν την Αττική.

Για τις συσκευές Android, οι εφαρμογές είναι διακριτές και καλύπτουν τις αντίστοιχες περιοχές:

Στις συσκευές iOS (iPhone και iPad), η εφαρμογή είναι ενιαία, δηλαδή η εφαρμογή topoGuide Regions, η οποία είναι δωρεάν και περιλαμβάνει επί μέρους αγορές των πιο πάνω περιοχών.